Bệnh nhân mắc bệnh thận điều trị tại Bệnh viện Thống Nhất, TP.HCM - Ảnh: THU HIẾN
TP.HCM đã vượt mốc 6 triệu lượt khám sức khỏe toàn dân, bước đầu nhận diện mô hình bệnh tật và phân tầng nguy cơ sức khỏe người dân. Lần đầu tiên, TP.HCM tiếp cận phân tầng nguy cơ sức khỏe của người dân thành phố từ nguồn dữ liệu lớn về khám sức khỏe toàn dân.
Kết quả cho thấy đối với bệnh thận mạn, phân tích kết hợp tuổi, mức lọc cầu thận ước tính và kết quả protein niệu cho thấy 6,20% hồ sơ đủ điều kiện đánh giá thuộc nhóm nghi ngờ mắc bệnh thận và 12,39% thuộc nhóm chưa ghi nhận bệnh nhưng có yếu tố nguy cơ.
Tăng nguy cơ mắc bệnh thận do tăng huyết áp, đái tháo đường
BS CK1 Trần Đình Nghĩa - Trưởng khoa thận - lọc máu, Bệnh viện Đa khoa An Sinh - cho biết thận có chức năng đào thải các chất chuyển hóa, bài tiết nước tiểu và duy trì sự ổn định của môi trường bên trong cơ thể.
Bệnh thận có nhiều mức độ, từ giai đoạn 1 đến giai đoạn 5. Khi chức năng thận suy giảm nghiêm trọng ở giai đoạn cuối, người bệnh có thể cần điều trị thay thế thận, trong đó có chạy thận nhân tạo.
“Bệnh thận mạn ảnh hưởng đến khoảng 10% dân số toàn cầu theo các thống kê được đề cập trong y văn. Đáng lưu ý, bệnh không chỉ xuất hiện ở người lớn tuổi. Thực tế trong quá trình điều trị tôi từng tiếp nhận bệnh nhân 17 tuổi phải lọc máu”, bác sĩ Nghĩa chia sẻ.
Theo bác sĩ Nghĩa, tăng huyết áp và đái tháo đường là những yếu tố nguy cơ quan trọng đối với bệnh thận mạn.
Chế độ ăn nhiều muối có thể góp phần làm tăng huyết áp, trong khi những thói quen sinh hoạt thiếu điều độ cũng ảnh hưởng đến sức khỏe nói chung.
Người có biểu hiện phù mặt, phù chân hoặc đau tức ngực kéo dài cần đến cơ sở y tế để được đánh giá, thay vì tự chẩn đoán bệnh từ triệu chứng.
Một vấn đề khác cần lưu ý là thói quen tự mua thuốc giảm đau sử dụng kéo dài. Bác sĩ Nghĩa cho biết một số thuốc giảm đau có chứa nhóm kháng viêm không steroid, có nguy cơ gây tổn thương thận cấp hoặc những tổn thương thận khác nếu sử dụng không phù hợp, đặc biệt ở người có bệnh nền.
Do vậy, người mắc đái tháo đường, gout hoặc có nguy cơ tổn thương thận cần được kiểm tra chức năng thận và sử dụng thuốc theo hướng dẫn chuyên môn.
Người bệnh không nên tự ý thay thế thuốc điều trị bằng nước lá, rễ cây hoặc các phương pháp được quảng cáo là thanh nhiệt, giải độc nhưng chưa có cơ sở khoa học rõ ràng.
Thành phần và nguy cơ của những sản phẩm này có thể không được kiểm soát đầy đủ, trong khi việc tự ý sử dụng hoặc kết hợp với thuốc đang điều trị có thể ảnh hưởng đến quá trình chữa bệnh.
Bệnh nhân đang điều trị tại khoa thận - lọc máu, Bệnh viện Đa khoa An Sinh (TP.HCM) - Ảnh: H.Y.
Người mắc bệnh thận mạn cần chú ý gì?
Bác sĩ Nghĩa cho hay dinh dưỡng cũng cần được điều chỉnh theo từng giai đoạn. Người bệnh thận mạn chưa lọc máu có thể cần kiểm soát lượng đạm theo chỉ định, nhưng không đồng nghĩa phải kiêng tuyệt đối một loại thịt hay thực phẩm cụ thể.
Với người đã chạy thận nhân tạo, nhu cầu dinh dưỡng có những điểm khác biệt; kiêng khem quá mức hoặc ăn uống kém có thể làm tăng nguy cơ suy dinh dưỡng.
Người chạy thận cần kiểm soát lượng nước, muối và các chất khoáng theo hướng dẫn của bác sĩ, đồng thời bảo đảm đủ năng lượng và đạm. Không nên áp dụng một công thức cố định cho tất cả bệnh nhân.
Theo bác sĩ Nghĩa, người bệnh thận mạn, đặc biệt là người lọc máu lâu năm, có thể gặp các biến chứng như rối loạn chuyển hóa canxi, phospho, tổn thương xương và thiếu máu.
Khi chức năng thận suy giảm, quá trình điều hòa chất khoáng và chuyển hóa xương bị ảnh hưởng. Đồng thời thận giảm sản xuất erythropoietin, hormone tham gia kích thích tạo hồng cầu khiến người bệnh có nguy cơ thiếu máu.
Việc sử dụng thuốc điều trị thiếu máu, điều chỉnh chuyển hóa khoáng xương hoặc bổ sung canxi phải căn cứ vào tình trạng bệnh và chỉ định của bác sĩ, không nên tự mua sản phẩm bổ sung.
PGS Nguyễn Bách - Trưởng khoa thận nhân tạo, Bệnh viện Thống Nhất - cho biết đa phần những bệnh nhân lần đầu tiên phát hiện suy thận đều vào bệnh viện chạy thận cấp cứu. Đáng nói hiện nay bệnh thận đang có xu hướng trẻ hóa, nhiều bệnh nhân 16 - 17 tuổi đã suy thận phải chạy thận.
Giải thích nguyên nhân, bác sĩ Bách cho hay hiện nay một số người trẻ chủ quan với bệnh lý suy thận trong quá trình ăn uống, sinh hoạt, sử dụng thuốc men bừa bãi, hóa chất.
Đáng nói, nhiều người suy thận "oan" do khi mắc bệnh tự ý mua thuốc uống mà không thăm khám hoặc có chỉ định của bác sĩ, hoặc uống những loại thuốc Đông y không rõ nguồn gốc.
Để dự phòng bệnh thận, hãy khởi đầu ngày làm việc bằng cách uống 300ml nước lọc. Đây cũng là nguyên tắc vàng để phòng ngừa bệnh thận. Đồng thời trong quá trình đi tiểu chú ý quan sát màu sắc nước tiểu, nếu nước tiểu có màu đỏ bất thường cần phải đi khám ngay, nếu nước tiểu màu vàng tức uống chưa đủ nước.
Dùng khí CO₂ can thiệp nội mạch cho bệnh nhân 80 tuổi có bệnh thận mạnĐau hai chân khi đi bộ chưa đầy 100m, ông P.V.A. (80 tuổi, ngụ tỉnh Gia Lai) được xác định thiếu máu động mạch hai chi dưới trầm trọng, kèm suy thận mạn giai đoạn 4.