94.837 ca tử vong sớm có liên quan ô nhiễm không khí

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Trong 5 yếu tố gây tử vong hàng đầu tại Việt Nam, ô nhiễm không khí xếp thứ 3. Năm 2023, Việt Nam ghi nhận 94.837 ca tử vong sớm liên quan đến ô nhiễm không khí.

Ô nhiễm không khí ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, tạo gánh nặng bệnh tật, thậm chí bào mòn tuổi thọ người dân, được Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương cảnh báo tại hội thảo: Khắc phục ô nhiễm và cải thiện chất lượng không khí tại Việt Nam - từ chính sách đến hành động, do Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Bộ Y tế, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và Chương trình Phát triển Liên Hiệp Quốc (UNDP) tổ chức ngày 29.9, tại Hà Nội.

Dẫn chứng dữ liệu Nghiên cứu gánh nặng bệnh tật toàn cầu năm 2023, đại diện lãnh đạo Bộ Y tế cho biết, ô nhiễm không khí đang gây ra nhiều tác động đến sức khỏe người dân Việt Nam.

Trong 5 yếu tố gây tử vong hàng đầu, ô nhiễm không khí xếp ở vị trí thứ 3, chỉ sau bệnh tăng huyết áp tâm thu và thuốc lá. Năm 2023, Việt Nam ghi nhận 94.837 ca tử vong sớm liên quan đến ô nhiễm không khí.

Các bằng chứng từ Việt Nam ghi nhận việc phơi nhiễm với ô nhiễm không khí ngoài trời gây ra nhiều tác động sức khỏe trong suốt vòng đời. Khi nồng độ bụi mịn PM2.5 tăng thêm 10 µg/m³, tỷ lệ nhập viện do viêm phổi, viêm phế quản và hen suyễn ở trẻ em tăng từ 3,5 - 5,2%.

Ngoài ra, số ca nhập viện do bệnh tim mạch và hô hấp ở người cao tuổi tại các đô thị lớn tăng đột biến trong các đợt ô nhiễm cao điểm.

Bà Nguyễn Thị Liên Hương nhấn mạnh, phía sau các thông số về nồng độ chất ô nhiễm hay chỉ số chất lượng không khí là sức khỏe và cuộc sống hàng ngày của người dân. Bảo vệ sức khỏe cộng đồng cần được coi là một trong những mục tiêu quan trọng của các nỗ lực kiểm soát ô nhiễm và cải thiện chất lượng không khí trong những năm tới.

Phối hợp liên vùng để kiểm soát ô nhiễm không khí

Chia sẻ tại hội thảo, ông Hoàng Dương Tùng, Chủ tịch Hội Không khí sạch Việt Nam, cho rằng, điều kiện khí tượng khiến nguồn phát thải lan truyền ô nhiễm từ địa phương này đến các địa phương khác. Theo đó, công tác quản lý, kiểm soát ô nhiễm không khí phải áp dụng cơ chế liên vùng.

Cơ chế phối hợp vùng cần rõ mục tiêu, phạm vi, nguyên tắc phối hợp cũng như trách nhiệm và thẩm quyền của từng cấp, từng ngành và cần quy định phương thức xử lý khi xảy ra ô nhiễm cao trong trường hợp nguồn phát thải, quá trình lan truyền vượt qua ranh giới hành chính.

Cũng theo ông Tùng, từ nay đến năm 2030, Việt Nam cần xây dựng nền tảng dữ liệu và bằng chứng chung về ô nhiễm không khí. Trong đó, dữ liệu từ quan trắc, khí tượng, nguồn thải, giao thông và các nguồn ô nhiễm liên quan được kết nối, chuẩn hóa, tích hợp và chia sẻ giữa các địa phương, ngành.

Ông Lê Hoài Nam, Phó cục trưởng Cục Môi trường, cho biết, ngoài các giải pháp đã và đang triển khai trước đây, Kết luận 75 của Ban Chấp hành T.Ư Đảng và Nghị quyết 208 của Chính phủ ban hành mới đây có những chỉ đạo chiến lược trong công tác quản lý chất lượng không khí.

Theo đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường kiến nghị sửa đổi luật Bảo vệ môi trường theo hướng bổ sung quy định về vùng phát thải thấp; đưa ra nguyên tắc, tiêu chí thiết lập và biện pháp kiểm soát phát thải trong các vùng này; tăng cường kiểm soát bụi công trình xây dựng.

Bộ NN-MT đang hoàn thiện Dự thảo Quy chế phối hợp quản lý chất lượng môi trường không khí liên vùng, liên tỉnh dự kiến trình Thủ tướng Chính phủ trong tháng 10; đề xuất Thủ tướng Chính phủ xem xét thành lập Ban Chỉ đạo quốc gia về khắc phục ô nhiễm không khí.

Bên cạnh đó, Bộ NN-MT đang tập trung hoàn thiện 2 đề án lớn trình Chính phủ gồm: hỗ trợ thu gom, xử lý, tái chế phụ phẩm nông nghiệp (giảm nạn đốt rơm rạ) và chuyển đổi công nghệ, chuyển dịch năng lượng để giảm phát thải gây ô nhiễm không khí.

Năm 2023, Việt Nam ghi nhận 94.837 ca tử vong sớm liên quan đến ô nhiễm không khí, biến đây thành yếu tố nguy cơ tử vong xếp thứ ba toàn quốc, chỉ đứng sau bệnh tăng huyết áp tâm thu và thuốc lá. Thông tin trên được Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương nhấn mạnh tại hội thảo diễn ra ngày 29.9 tại Hà Nội. Dữ liệu từ Nghiên cứu gánh nặng bệnh tật toàn cầu cho thấy việc phơi nhiễm bụi mịn PM2.5 ngoài trời tác động nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng trong suốt vòng đời. Chỉ cần nồng độ PM2.5 tăng thêm 10 µg/m³, tỷ lệ trẻ em nhập viện do viêm phổi, viêm phế quản và hen suyễn lập tức gia tăng từ 3,5% đến 5,2%. Tình trạng gia tăng đột biến các ca nhập viện vì bệnh tim mạch và hô hấp ở người cao tuổi tại các đô thị lớn phản ánh tính chất cấp bách của tác hại ô nhiễm. Trước thực trạng các nguồn phát thải lan truyền vượt ranh giới hành chính do điều kiện khí tượng, Chủ tịch Hội Không khí sạch Việt Nam Hoàng Dương Tùng đề xuất áp dụng ngay cơ chế quản lý liên vùng. Cơ chế phối hợp này đòi hỏi sự phân định rõ ràng về thẩm quyền, trách nhiệm và phương thức xử lý sự cố khi chỉ số ô nhiễm chạm ngưỡng nguy hại. Bên cạnh đó, việc hoàn thiện hệ thống dữ liệu quan trắc kết nối chia sẻ giữa các ngành đến năm 2030 được xem là nền tảng then chốt để hoạch định chính sách ứng phó. Nhằm cụ thể hóa chỉ đạo chiến lược từ Kết luận 75 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng và Nghị quyết 208 của Chính phủ, Cục Môi trường cho biết đang thúc đẩy nhiều giải pháp quản lý chất lượng không khí thế hệ mới. Bộ Nông nghiệp và Môi trường kiến nghị sửa đổi Luật Bảo vệ môi trường, trong đó tập trung bổ sung các quy định pháp lý về thiết lập vùng phát thải thấp tại những khu vực đô thị trọng điểm. Việc đặt bảo vệ sức khỏe nhân dân làm mục tiêu trung tâm sẽ định hình lại toàn bộ chiến lược kiểm soát ô nhiễm và cải thiện chất lượng môi trường sống tại Việt Nam trong giai đoạn tới.