AI âm thầm thay đổi Hollywood: 2,32 triệu việc làm bị tác động ra sao?

AI không còn là công nghệ thử nghiệm

AI tạo sinh đang dần trở thành một phần trong quy trình sản xuất nội dung. Theo BFI, khảo sát thực hiện với 65 lãnh đạo ngành truyền thông và giải trí tại Mỹ vào tháng 8/2024 cho thấy 49% cho biết tổ chức của họ đã sử dụng AI tạo sinh.

Tại Pháp, khảo sát của Trung tâm Điện ảnh quốc gia Pháp (CNC) với 794 biên kịch, nhà sản xuất, đạo diễn và quay phim cho thấy 40% từng sử dụng AI tạo sinh. Trong số những người đã sử dụng, 77% tiếp tục dùng công nghệ này ít nhất thỉnh thoảng.

Trong nghiên cứu công bố năm 2026, Công ty tư vấn quản lý và chiến lược kinh doanh toàn cầu hàng đầu thế giới McKinsey nhận định AI có thể tác động đến khoảng 20% tổng chi tiêu cho nội dung gốc trong vòng 5 năm tới.

Một ví dụ đáng chú ý là bộ phim Here (2024) của đạo diễn Robert Zemeckis, với sự tham gia của Tom Hanks và Robin Wright. Bộ phim sử dụng công nghệ của Metaphysic để hỗ trợ trẻ hóa khuôn mặt diễn viên, giúp họ thể hiện nhân vật qua nhiều giai đoạn tuổi tác. Công nghệ này cho thấy AI có thể thay đổi cách Hollywood xử lý những cảnh quay vốn đòi hỏi nhiều công đoạn hậu kỳ và kỹ xảo. 

Các công cụ AI có thể hỗ trợ nhà làm phim hình dung bối cảnh, tạo storyboard (bảng phân cảnh), tìm kiếm ý tưởng hình ảnh, phân tích kịch bản hoặc chuẩn bị kế hoạch sản xuất, chỉnh sửa hình ảnh, tạo hiệu ứng, khôi phục hoặc thay đổi giọng nói, tạo phụ đề và bản địa hóa nội dung.

Theo McKinsey, những lãnh đạo trong ngành được tổ chức phỏng vấn ghi nhận mức tăng năng suất khoảng 5-10% ở một số quy trình cụ thể khi áp dụng AI. 

Hollywood vì thế có thể đứng trước sự thay đổi về cấu trúc chi phí. Một số công việc trước đây cần cả đội ngũ chuyên gia có thể được hỗ trợ hoặc tự động hóa một phần bằng phần mềm. Điều này đặc biệt đáng chú ý với những bộ phim có ngân sách lớn, đòi hỏi việc xử lý hậu kỳ và hiệu ứng hình ảnh kéo dài nhiều tháng.

Dù vậy, trang Deloitte cho biết, các hãng phim và truyền hình lớn tại Mỹ và Liên minh châu Âu chỉ dành dưới 3% ngân sách sản xuất cho công cụ AI tạo sinh trong năm 2025.

Con số này cho thấy tốc độ ứng dụng AI không đồng nghĩa với việc Hollywood sẵn sàng giao toàn bộ quy trình làm phim cho máy móc. 

Các ngôi sao Hollywood thay đổi cách nhìn về AI

Trong bối cảnh AI phát triển nhanh, một số nghệ sĩ nổi tiếng cho rằng Hollywood cần tìm cách thích nghi thay vì cố gắng loại bỏ công nghệ này.

Tại cuộc họp báo trong khuôn khổ Liên hoan phim Cannes 2026 ở Pháp, khi được hỏi liệu ngành điện ảnh đã làm đủ để tự bảo vệ trước AI hay chưa, minh tinh Demi Moore trả lời rằng cô “nghiêng về phía nói rằng có lẽ là không”.

Nữ diễn viên cho rằng AI đã hiện diện và ngành điện ảnh cần tìm cách làm việc cùng công nghệ thay vì đối đầu trực diện. “AI đã hiện hữu ở đây rồi. Vì vậy, chống lại nó là tham gia vào một cuộc chiến mà chúng ta chắc chắn sẽ thua”, Demi Moore chia sẻ.

Demi Moore đồng thời nhấn mạnh AI không thể thay thế trải nghiệm và cảm xúc của con người trong nghệ thuật. Theo cô, công nghệ có thể tạo ra nhiều khả năng mới nhưng không thể tái tạo nguồn gốc tinh thần của sáng tạo nghệ thuật.

Đạo diễn James Cameron cũng bày tỏ quan điểm về AI. Là cha đẻ của những siêu phẩm tỷ USD như Titanic hay Avatar, James Cameron được xem là một trong những nhà làm phim tiên phong về công nghệ tại Hollywood. Tuy nhiên, ông vẫn khẳng định AI không thể thay thế con người trong sáng tạo nghệ thuật.

“Tôi không muốn AI viết kịch bản cho mình. Mỗi biên kịch giỏi đều có lăng kính riêng về thế giới, được hình thành từ kinh nghiệm sống. Đó là điều máy móc không thể có”, đạo diễn tài năng chia sẻ.

Dù vậy, ông không phủ nhận AI có thể hỗ trợ ngành công nghiệp điện ảnh ở khía cạnh kỹ thuật, đặc biệt trong việc giảm chi phí sản xuất cho các bộ phim bom tấn vốn tiêu tốn hàng trăm triệu USD.

Hollywood bắt đầu đặt ra “ranh giới” cho AI

Sự xuất hiện của AI còn buộc các tổ chức lớn của Hollywood phải điều chỉnh luật chơi. Với mùa giải Oscar lần thứ 99 (năm 2027), Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Mỹ quy định những vai diễn được xét tranh giải phải được con người thực hiện và có sự đồng thuận của họ.

Đối với các hạng mục biên kịch, Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Mỹ cũng quy định kịch bản phải do con người viết. Đồng thời, viện có quyền yêu cầu thêm thông tin về cách AI được sử dụng và mức độ đóng góp của con người trong tác phẩm.

Giải Quả cầu vàng có cách tiếp cận linh hoạt hơn. Quy định mùa giải hiện hành cho phép sử dụng AI nếu sự chỉ đạo sáng tạo, phán đoán nghệ thuật và quyền tác giả của con người vẫn giữ vai trò chính.

Theo đó, các tác phẩm cũng phải khai báo việc sử dụng AI, trong khi những màn trình diễn được AI tạo ra ở mức thay thế đáng kể phần thể hiện của diễn viên sẽ không đủ điều kiện tranh giải diễn xuất.

Vấn đề gây tranh luận gay gắt nhất khi ứng dụng AI vào làm phim liên quan đến yếu tố con người. Thỏa thuận lao động năm 2023 giữa SAG-AFTRA và các hãng phim Hollywood đưa “digital replica” - bản sao kỹ thuật số của diễn viên - vào nhóm vấn đề cần được kiểm soát.

Theo các quy định của thỏa thuận, việc sử dụng bản sao kỹ thuật số của nghệ sĩ phải tuân thủ yêu cầu về sự đồng thuận và các điều kiện liên quan. Những câu hỏi lớn được đặt ra chính là: Nghệ sĩ được trả thù lao như thế nào, ai kiểm soát bản sao kỹ thuật số và hình ảnh đó có thể được sử dụng trong bao lâu?.

Trong lĩnh vực biên kịch, Hiệp hội Biên kịch Mỹ (WGA) cũng đưa AI vào thỏa thuận lao động năm 2023. Các quy định của WGA xác định AI không phải là một nhà biên kịch và đặt ra giới hạn đối với việc hãng phim yêu cầu biên kịch sử dụng AI trong công việc.

Theo Motion Picture Association (MPA), ngành điện ảnh và truyền hình Mỹ hỗ trợ khoảng 2,32 triệu việc làm, tạo ra 229 tỷ USD tiền lương và bao gồm hơn 122.000 doanh nghiệp. Đây là quy mô cho thấy bất kỳ thay đổi công nghệ lớn có thể tạo ra ảnh hưởng đáng kể đến thị trường lao động.

Trong nhiều thập kỷ, Hollywood từng đối mặt với nhiều cuộc cách mạng công nghệ như kỹ xảo số, CGI (công nghệ mô phỏng hình ảnh bằng máy tính dùng các phần mềm đồ họa để tạo ra hoặc chỉnh sửa hình ảnh) hay nền tảng streaming (phát sóng trực tuyến). Tuy nhiên, AI đang được xem là thách thức đặc biệt vì nó tác động trực tiếp đến yếu tố cốt lõi nhất của điện ảnh, đó chính là yếu tố con người.

Do vậy, điều khiến Hollywood lo lắng không chỉ là nguy cơ mất việc làm mà còn là khả năng đánh mất bản sắc sáng tạo. Nhiều chuyên gia nhận định cuộc tranh luận hiện nay không còn là “AI có nên tồn tại hay không”, mà là làm thế nào để công nghệ có thể hỗ trợ nghệ thuật thay vì thay thế nghệ sĩ.