AI nhận diện sớm tín hiệu “mất kết nối”
Khi bước vào môi trường đại học - cao đẳng, sinh viên năm nhất phải thích nghi với môi trường học tập mới, mức độ tự chủ cao hơn, những mối quan hệ mới và việc rời khỏi không gian sống quen thuộc. Trong quá trình đó, số sinh viên có biểu hiện: đi học đầy đủ, đạt thành tích học tập bình thường nhưng ngày càng ít giao tiếp với thầy cô, bạn bè, không tham gia các hoạt động chung ở trường học.
Qua quan sát thực tế, cô Trần Thị Hoài Nam – giảng viên Trường Cao đẳng FPT Polytechnic, nhận định rằng đó là những dấu hiệu “mất kết nối” với môi trường học tập.
Trong khi, những kết nối với bạn bè, thầy cô, môi trường học đường là cơ sở để sinh viên hình thành kỹ năng, tạo động lực học tập và được chuẩn bị cho công việc, cuộc sống tương lai trong bối cảnh công nghệ đặc biệt là AI tác động mạnh đến nhiều lĩnh vực. Từ đó, cô Hoài Nam đề xuất khung giải pháp “Hệ thống cảnh báo sớm dựa trên AI giúp phát hiện tình trạng cô đơn và tăng cường cảm giác gắn kết của học sinh, sinh viên”.
Theo đề xuất, AI có thể kết hợp ba nhóm thông tin: khảo sát ngắn và tự nguyện về cảm nhận kết nối của sinh viên; xu hướng tham gia các hoạt động học tập, sinh hoạt của nhà trường; cùng một số chỉ báo về tương tác với bạn học.
Theo cô Hoài Nam chia sẻ, AI không kết luận một sinh viên có cô đơn hay không mà chỉ phát hiện những tín hiệu đáng chú ý để con người xem xét. Một dấu hiệu đơn lẻ cũng không được dùng để kết luận. Chỉ khi những thay đổi kéo dài qua nhiều tuần hoặc nhiều dấu hiệu xuất hiện đồng thời, hệ thống mới tạo tín hiệu để thầy cô giáo, cố vấn học tập hoặc cán bộ công tác sinh viên có thể có căn cứ tìm hiểu, hỗ trợ kịp thời và phù hợp.
Thầy cô đồng hành, nâng cao trải nghiệm cho sinh viên
Từ những tín hiệu AI cung cấp, khung giải pháp đề xuất các mức phản ứng tăng dần. Với tín hiệu nhẹ, hệ thống có thể tiếp tục theo dõi hoặc gửi lời mời tham gia một hoạt động. Khi dấu hiệu kéo dài hoặc xuất hiện đồng thời ở nhiều nguồn dữ liệu, cố vấn học tập hoặc cán bộ công tác sinh viên có thể chủ động trao đổi. Những trường hợp cần hỗ trợ chuyên môn có thể được giới thiệu tới dịch vụ tư vấn phù hợp.
Như vậy, AI không thay thế giảng viên, cố vấn học tập hay cán bộ công tác sinh viên trong trường học. Công nghệ ở đây được đặt ở vai trò cung cấp thêm một tín hiệu, giúp thầy cô và những người làm giáo dục có thể nhận biết sớm hơn những thay đổi của sinh viên mà điểm số hay sự chuyên cần chưa phản ánh, từ đó bắt đầu đồng hành với sinh viên sớm hơn và phù hợp hơn.
Cách tiếp cận này cho thấy trải nghiệm học đường trong bối cảnh AI phát triển không chỉ được phản ánh qua kết quả học tập. Khi có thêm những tín hiệu về mức độ kết nối, thầy cô và nhà trường có thể chủ động hơn trong việc đồng hành với người học, qua đó hướng tới việc nâng cao trải nghiệm sinh viên và đời sống học đường.
Khung giải pháp này là một trong 55 tham luận tại FPT Educamp 2026 do Khối Giáo dục FPT tổ chức, với chủ đề “Nâng cao giá trị trải nghiệm học đường – Kiến tạo cuộc sống sinh viên và đời sống học trò”. Các tham luận tại diễn đàn tập trung vào nhiều hướng tiếp cận trải nghiệm người học, từ ứng dụng AI trong thiết kế trải nghiệm học tập, xây dựng không gian học tập số, chăm sóc sức khỏe tinh thần, tăng cường sự gắn kết với môi trường học đường đến gắn việc học với thực tiễn nghề nghiệp.