Ẩn danh 'tố' giáo viên trên mạng gây nhiều hệ lụy

Ẩn danh trên mạng, tổn thương có thật

Một ngày đầu năm học 2026 - 2027, hiệu trưởng một trường tiểu học khu vực Q.Gò Vấp cũ, TP.HCM, nhận tới tấp điện thoại gọi hỏi về bữa ăn bán trú. Tìm hiểu ra, có một bài viết ẩn danh, đăng hình chụp những khay cơm bán trú (do nhà trường chụp và gửi phụ huynh xem hằng ngày) và "tố" trường này cung cấp suất ăn lèo tèo so với giá tiền đưa ra. Trong khi tiền ăn của học sinh (HS) trường này 35.000 đồng/ngày/em, vừa bữa trưa và bữa xế, đã bao gồm thuế, phí. Nhà trường có bếp, nấu tại trường, phụ huynh vào tham quan. Bài viết ẩn danh trên mạng đã khiến nhà trường bị ảnh hưởng.

ẢNH: CHỤP MÀN HÌNH

Vừa qua, Báo Thanh Niên nhận được tin nhắn phản ánh việc thu quỹ của một số lớp học tại một số trường phổ thông ở TP.HCM kèm số điện thoại phụ huynh. Thế nhưng khi PV liên hệ thì đầu dây bên kia khẳng định không cung cấp thông tin nào tới báo, còn việc vì sao số điện thoại của họ được gửi tới hộp thư trong fanpage của Báo Thanh Niên thì họ không rõ.

Cách đây ít ngày, hiệu trưởng một trường mầm non tại TP.HCM phải vất vả đi giải trình với các cơ quan vì trên một hội nhóm phụ huynh, có bài viết ẩn danh "tố" trường thu cả tiền gửi xe với cả người mỗi ngày chỉ đi bộ dắt cháu vào trường. Hiệu trưởng khẳng định nhà trường thu 80.000 đồng/tháng tiền trông giữ xe với phụ huynh có đi xe là tuân thủ quy định, mức thu cho phép của HĐND TP và chỉ thu với những phụ huynh nào đăng ký gửi xe; hoàn toàn không có việc thu tiền với những trường hợp không đăng ký. Thế nhưng vì một bài viết ẩn danh, không có bằng chứng gì được đăng tải dễ dàng trên mạng xã hội (MXH), cùng rất nhiều bình luận (cũng ẩn danh) đã kết tội hiệu trưởng bằng nhiều từ ngữ nặng nề.

Giáo viên áp lực vì những vấn đề trên mạng, trong nhóm kín

Cô Nguyễn Thị Minh Ngọc, giáo viên (GV) một trường ngoài công lập tại TP.HCM, nhìn nhận mỗi GV hiện nay đều mang nhiều nỗi lòng. Ví dụ khi dạy 100 HS ở trường, họ đang không chỉ xoay quanh 100 em nhỏ mà còn nhân lên 100 với những kỳ vọng, sự quan tâm của cha, mẹ, ông, bà của mỗi HS… "Trong bối cảnh xã hội đặt nhiều kỳ vọng lên giáo dục, càng có nhiều yêu cầu đổi mới về phương pháp dạy học, ứng dụng công nghệ thông tin…, nếu hình dung GV như một chiếc bình thì mọi thứ đều đổ vào chiếc bình. Người thầy kiệt sức", cô Ngọc nói.

Làm giáo dục hơn 20 năm, cô Ngọc chia sẻ: "Khi mới ra trường, tôi nghĩ mình chưa có nhiều kinh nghiệm đối mặt áp lực, khi mình cứng cáp thì sẽ ổn thôi. Nhưng đến khi cứng cáp, những yêu cầu trong xã hội cao hơn, thế hệ HS thời công nghệ cũng khác với ngày xưa. Nếu như người thầy thập niên 80, 90 chỉ cần giải quyết những xích mích trong phạm vi lớp học thì bây giờ phải giải quyết cả trên không gian mạng, trên các nhóm kín…".

ẢNH: THÚY HẰNG

Cô Ngọc nhìn nhận để bảo vệ nhà giáo trên không gian mạng, trước tiên cần đến từ chính sách để có thể ngăn chặn tin giả, tin chưa kiểm chứng từ lúc nó hình thành. Cô cũng mong ban giám hiệu, đồng nghiệp cùng xây dựng môi trường làm việc an toàn, lành mạnh, để người thầy thấy mình được bảo vệ.

Đặc biệt, cô Ngọc luôn mong mỗi nhà giáo trước tiên hãy học cách bảo vệ chính mình bằng việc làm thật tốt công việc của mình; minh bạch trong thông tin; không gây hiểu lầm.

Luật sư (LS) Hạ Thị Thu Thảo, Đoàn LS TP.HCM, đề nghị nhà trường cần xây dựng cơ chế tiếp nhận phản ánh thuận tiện, bảo mật thông tin phù hợp quy định pháp luật và phản hồi kịp thời. Đặc biệt, các khoản thu chi, hoạt động mua sắm và việc tổ chức bữa ăn bán trú cần được công khai, minh bạch theo quy định, tạo điều kiện để phụ huynh giám sát và đóng góp ý kiến. Nếu có sai phạm, nhà trường cần chủ động xác minh, khắc phục và phối hợp với cơ quan có thẩm quyền xử lý.

Phản ánh không đồng nghĩa đăng tải thông tin chưa kiểm chứng

LS Thu Thảo nhìn nhận việc phụ huynh phản ánh những bất cập liên quan đến quỹ lớp, hoạt động mua sắm trong trường lớp, bữa ăn bán trú hay các hoạt động ngoại khóa… là hoàn toàn chính đáng. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường và có căn cứ nghi ngờ sai phạm trong công tác quản lý, giáo dục của GV và nhà trường thì phụ huynh hoàn toàn có quyền phản ánh, kiến nghị, khiếu nại hoặc tố cáo đến nhà trường, cơ quan quản lý giáo dục và các cơ quan khác có thẩm quyền. "Tuy nhiên, quyền phản ánh không đồng nghĩa với việc tự do đăng tải thông tin chưa được kiểm chứng, xúc phạm hoặc quy kết trách nhiệm cho người khác trên MXH", LS Thu Thảo nói.

LS Thu Thảo nhìn nhận MXH mang lại nhiều lợi ích nhưng cũng tiềm ẩn những hệ lụy nghiêm trọng nếu bị sử dụng không hợp lý, thiếu trách nhiệm, nhất là khi cá nhân đăng tải bài viết với nội dung không được kiểm chứng. "Những bài viết mang tính suy diễn một chiều khi lan truyền rộng rãi sẽ nhanh chóng được chia sẻ mạnh có thể khiến dư luận mặc nhiên xem những thông tin chưa được xác minh là sự thật, kéo theo làn sóng chỉ trích, xúc phạm, thậm chí công kích GV và nhà trường. Hệ quả không chỉ là tổn hại danh dự, nhân phẩm, uy tín nghề nghiệp của người bị phản ánh mà còn làm suy giảm niềm tin giữa phụ huynh và nhà trường, tác động tiêu cực đến môi trường giáo dục và tâm lý HS", LS Thảo nói.

ẢNH: CHỤP MÀN HÌNH

"Cần phân biệt giữa phản ánh có căn cứ nhằm bảo vệ quyền lợi HS với hành vi phát tán, đăng tải thông tin sai sự thật hoặc xúc phạm người khác. Bảo vệ quyền lên tiếng của phụ huynh phải đi đôi với việc bảo vệ danh dự, nhân phẩm và quyền, lợi ích hợp pháp của GV, nhà trường", bà Thảo khẳng định.

LS Thu Thảo khuyến nghị khi thấy những dấu hiệu bất thường trong giáo dục, phụ huynh nên chủ động thu thập, lưu giữ các tài liệu, chứng cứ liên quan; gửi phản ánh bằng văn bản đến ban giám hiệu và đề nghị giải trình rõ ràng. Nếu vụ việc không được giải quyết thỏa đáng hoặc có dấu hiệu vi phạm, phụ huynh có thể kiến nghị đến cơ quan quản lý giáo dục hoặc tố cáo, cung cấp thông tin cho cơ quan có thẩm quyền tùy theo tính chất vụ việc. Trong quá trình phản ánh, phụ huynh cần trình bày trung thực, khách quan, phân biệt rõ sự việc đã được xác định với nghi vấn cá nhân, tránh suy diễn, xúc phạm hoặc công khai thông tin riêng tư của người khác, tránh đăng tải những thông tin chưa được kiểm chứng lên MXH. "Việc vội vàng đăng tải những thông tin chưa được kiểm chứng lên MXH có thể gây xôn xao dư luận, khiến sự việc bị đẩy đi xa hơn, vấn đề không được giải quyết mà còn làm phát sinh trách nhiệm pháp lý nếu có hành vi vi phạm", LS Thu Thảo nói.

Gây ra hậu quả nghiêm trọng phải chịu trách nhiệm pháp luật

LS Hạ Thị Thu Thảo nhấn mạnh việc đăng bài ẩn danh trên MXH không phải là "vô hình", không đồng nghĩa với việc người đăng bài ẩn danh được miễn trừ trách nhiệm pháp lý. Một khi xảy ra hậu quả nghiêm trọng xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân và tổ chức thì họ vẫn phải chịu trách nhiệm pháp luật.

"Căn cứ theo điểm a khoản 1 điều 95 Nghị định 174/2026, hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc, vu khống hoặc xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân trên MXH có thể bị phạt tiền từ 20 - 30 triệu đồng; đồng thời người vi phạm có thể bị buộc gỡ bỏ thông tin sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn hoặc thông tin vi phạm pháp luật do thực hiện hành vi theo quy định. Trường hợp hành vi đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người vi phạm còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội làm nhục người khác theo điều 155 hoặc tội vu khống theo điều 156 bộ luật Hình sự. Tùy từng trường hợp, mức hình phạt cao nhất có thể lên đến 5 năm tù đối với tội làm nhục người khác và 7 năm tù đối với tội vu khống", LS Thảo cho biết.