Ngày 11/9, trong khuôn khổ Hội nghị Bộ trưởng Y tế ASEAN lần thứ 17 (AHMM-17) và các hội nghị liên quan diễn ra tại Kuala Lumpur, Malaysia, từ ngày 7-11/9, ASEAN đã đẩy mạnh hợp tác chiến lược với các đối tác hàng đầu gồm Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản và Mỹ nhằm ứng phó với các mối đe dọa sức khỏe cộng đồng mới nổi, biến đổi khí hậu, sự thay đổi nhân khẩu học và chuyển đổi công nghệ.
Theo phóng viên TTXVN tại Kuala Lumpur, chuỗi sự kiện diễn ra trong bối cảnh toàn khu vực đang phải đối mặt với hàng loạt thách thức mang tính thời đại như các mối đe dọa sức khỏe cộng đồng mới nổi, tác động của biến đổi khí hậu, sự thay đổi nhân khẩu học và tốc độ chuyển đổi công nghệ nhanh chóng.
Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Y tế Malaysia, ông Dzulkefly Ahmad nhấn mạnh rằng bối cảnh y tế biến động hiện nay đòi hỏi các quốc gia phải nhìn nhận việc xây dựng hệ thống y tế tự cường không còn là ưu tiên riêng lẻ của từng nước, mà đã trở thành một yêu cầu cấp thiết chung cho toàn khu vực.
Trong khuôn khổ sự kiện, Hội nghị Bộ trưởng Y tế ASEAN-Trung Quốc lần thứ 10 đã diễn ra dưới sự đồng chủ trì của Bộ trưởng Dzulkefly Ahmad và Phó Chủ nhiệm Ủy ban y tế quốc gia Trung Quốc Liu Jinfeng. Hướng tới chủ đề "ASEAN khỏe mạnh: Cùng nhau hướng tới các hệ thống y tế công bằng, sẵn sàng cho tương lai", hai bên cam kết tiếp tục làm sâu sắc thêm mối quan hệ hợp tác y tế đã kéo dài hơn một thập kỷ qua.
Các thảo luận tại hội nghị đóng vai trò định hướng chiến lược cho việc triển khai Bản ghi nhớ (MOU) về hợp tác y tế, đồng thời đóng góp trực tiếp vào Chương trình nghị sự y tế chiến lược ASEAN (ASHA) giai đoạn 2026-2030. Thông qua việc thống nhất các định hướng chiến lược và thông qua Tuyên bố chung, hợp tác ASEAN-Trung Quốc được kỳ vọng sẽ củng cố sức khỏe và nâng cao năng lực tự cường cho hơn 2 tỷ người dân sinh sống trong khu vực.
Về ứng dụng công nghệ số, Hội nghị Bộ trưởng Y tế ASEAN-Hàn Quốc lần thứ 3 do Bộ trưởng Dzulkefly Ahmad và Thứ trưởng Y tế và Phúc lợi Hàn Quốc Lee Hyung Hoon đồng chủ trì đã tập trung vào mục tiêu thúc đẩy trí tuệ nhân tạo (AI) và y tế số. Hai bên nhất trí rằng việc kết hợp các giải pháp kỹ thuật số và phân tích dữ liệu chuyên sâu sẽ giúp thu hẹp khoảng cách bình đẳng trong tiếp cận dịch vụ y tế, nâng cao năng lực của các hệ thống cảnh báo sớm và bảo đảm chăm sóc sức khỏe chất lượng tới mọi cộng đồng, kể cả ở những khu vực hẻo lánh nhất.
Phía ASEAN đánh giá cao chính sách dữ liệu lớn của Hàn Quốc cùng năng lực kỹ thuật từ Cơ quan Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Hàn Quốc (KDCA) và Viện Phát triển nhân lực y tế và phúc lợi Hàn Quốc (KOHI). Đáng chú ý, Dự án nâng cao năng lực dữ liệu lớn y tế ASEAN-Hàn Quốc chính thức khởi động từ năm nay, hứa hẹn tạo đà cho các quốc gia thành viên nâng tầm quản trị dữ liệu. Hàn Quốc cũng đề xuất 3 mục tiêu chiến lược gồm kết nối hạ tầng y tế số sẵn có, củng cố quản trị và đào tạo nhân lực AI, cùng việc đưa các thảo luận vào khung kiến trúc "Cùng sống trong xã hội và y tế ứng dụng AI".
ASEAN và Nhật Bản cũng đã tổ chức Hội nghị Bộ trưởng Y tế đầu tiên dưới sự đồng chủ trì của Bộ trưởng Dzulkefly Ahmad và Bộ trưởng Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản Ueno Kenichiro.
Với chủ đề "Thúc đẩy già hóa lành mạnh và Bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân bền vững trên toàn ASEAN và Nhật Bản", hội nghị tập trung giải quyết thách thức già hóa dân số và củng cố việc Bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân (UHC). Lãnh đạo y tế hai bên đánh giá cao những thành quả hợp tác lâu năm trong phát triển lực lượng lao động, phòng chống dịch bệnh, quản lý y tế thảm họa thông qua Trung tâm già hóa chủ động và sáng tạo ASEAN (ACAI) và Trung tâm ASEAN ứng phó tình huống y tế khẩn cấp và dịch bệnh mới nổi (ACPHEED). Hội nghị đã tạo tiền đề vững chắc để hai bên tiến tới thông qua Tuyên bố chung và xây dựng lộ trình hợp tác chiến lược lâu dài.
Cùng ngày, Hội nghị Bộ trưởng Y tế ASEAN-Mỹ lần đầu tiên cũng đã diễn ra thành công, đánh dấu mốc phát triển mới trong quan hệ đối tác kỹ thuật và an ninh y tế. Hai bên cam kết tăng cường hợp tác trong phát hiện sớm dịch bệnh, giám sát dịch tễ học di truyền, phân tích dữ liệu lớn và áp dụng phương pháp tiếp cận "Một sức khỏe" (One Health). Mỹ và ASEAN thống nhất đẩy nhanh tiến độ hỗ trợ vận hành cho trung tâm ACPHEED và Hệ thống phối hợp tình huống y tế công khẩn cấp ASEAN (APHECS).
Các đại biểu cũng thảo luận về Kế hoạch hợp tác y tế ASEAN-Mỹ giai đoạn 2027-2030 nhằm duy trì tính kết nối với ASHA 2026-2030, đồng thời điểm lại những kết quả tích cực của Kế hoạch giai đoạn 2022-2025 trong việc tăng cường năng lực phòng thí nghiệm và phòng ngừa nhiễm khuẩn. Bộ trưởng Dzulkefly Ahmad khẳng định các mầm bệnh và nguy cơ sức khỏe không bị giới hạn bởi đường biên giới quốc gia, vì vậy việc hợp tác đa phương chặt chẽ là con đường duy nhất để bảo vệ an toàn cho sức khỏe cộng đồng toàn khu vực.
TTXVN