' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Binh sĩ Ukraine mang theo thiết bị Starlink (Ảnh: EP).
Chiến dịch Vivaldi của Quân đoàn Lục quân số 3 Ukraine, một chiến dịch phản công bí mật ở phía đông Sloviansk thuộc tỉnh Donetsk, bắt đầu sớm hơn so với thông tin được công bố ban đầu. Khi chiến dịch kết thúc vào ngày 14/10, theo thống kê của Quân đoàn 3, Ukraine đã giành lại 277km2 lãnh thổ.
Đây là bước tiến đáng kể của Ukraine tại một trong những khu vực trọng yếu nhất trong cuộc chiến kéo dài gần 5 năm.
Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định, đà tiến này có thể chỉ mang tính tạm thời và Nga có thể đảo ngược một phần kết quả nếu Ukraine tiếp tục bị hạn chế tốc độ khi sử dụng Starshield, phiên bản quân sự của Starlink.
Ưu thế trước đây của Ukraine về chỉ huy và kiểm soát, phần lớn nhờ khả năng truy cập Starlink và Starshield vốn hoạt động ổn định, đóng vai trò then chốt khi chiến dịch Vivaldi diễn ra theo từng giai đoạn tại vùng Donbass.
Ưu thế này gần như suy giảm chỉ sau một đêm (14/10), khi giới hạn tốc độ mới bắt đầu ngắt kết nối các thiết bị đầu cuối Starshield của Ukraine mỗi khi chúng di chuyển nhanh hơn 160km/h.
Nhà phân tích kiêm chuyên gia lập bản đồ Clément Molin cho rằng Quân đoàn 3 đã tấn công về phía đông Sloviansk và phía bắc Lyman từ tháng 3. Mốc thời gian này không phải là ngẫu nhiên.
Đầu tháng 2, SpaceX, dựa trên danh sách thiết bị được Bộ Quốc phòng Ukraine phê duyệt, đã vô hiệu hóa hàng nghìn thiết bị đầu cuối Starlink mà phía Nga sử dụng.
Động thái này khiến nhiều UAV Nga không thể hoạt động trơn tru như trước đó. Tận dụng tình hình này, quân đội Ukraine mở các đợt tấn công tại một số khu vực trọng yếu, bao gồm mặt trận Donbass.
Cuộc tấn công tại Donetsk phát triển thành một chiến dịch phản công toàn diện, được tiến hành trong điều kiện bảo mật nghiêm ngặt. Quân đoàn 3 tìm kiếm điểm yếu dọc hai bên sườn của Tập đoàn quân hợp thành số 20 và số 25 của Nga. Sau đó, Ukraine đã ngăn Nga siết gọng kìm quanh Sloviansk và Kramatorsk, 2 thành phố lớn cuối cùng ở tỉnh Donetsk vẫn nằm dưới quyền kiểm soát của Kiev.
UAV và phương tiện mặt đất không người lái dẫn đầu cuộc tấn công, khiến lực lượng Nga bất ngờ. Nhiều UAV và thiết bị không người lái tấn công tầm trung của Ukraine phụ thuộc vào thiết bị đầu cuối vệ tinh Starlink dành cho dân sự hoặc hệ thống Starshield có hiệu suất tốt hơn.
Thế phòng thủ nhằm bảo vệ Sloviansk trước một cuộc tấn công từ phía bắc phụ thuộc vào hệ thống liên lạc đáng tin cậy và khả năng triển khai UAV nhanh chóng.
Ngày 14/10, giới hạn tốc độ mới được áp dụng đối với các thiết bị đầu cuối Starshield của Ukraine, khiến mọi UAV bay nhanh hơn 160km/h bị mất kết nối. Điều này đang ảnh hưởng nghiêm trọng tới khả năng giữ vững thành quả của Ukraine trước lực lượng Nga đông áp đảo về quân số và trang bị vũ khí.
Ngày 15/10, một ngày sau khi giới hạn tốc độ khiến các đơn vị vận hành UAV Ukraine bất ngờ, các đợt tấn công bằng UAV của Ukraine đã giảm mạnh. Nhiều chỉ huy Ukraine phàn nàn UAV của Kiev đã rơi rụng hàng loạt do tình trạng mất kết nối.
Việc giảm các đợt tập kích tầm trung nhằm vào tuyến tiếp tế có thể giúp các tập đoàn quân của Nga lấy lại được đà tiến.
Nếu tình trạng rối loạn liên lạc do mất một phần kết nối Starlink/Starshield tiếp diễn, Nga có thể có được cơ hội tương tự như cơ hội mà Ukraine từng tận dụng vào mùa xuân khi Moscow mất kết nối với Starlink.
Đây là kịch bản rủi ro đối với Ukraine sau khi chiến dịch Vivaldi kết thúc. Trong kịch bản tốt nhất, Ukraine sẽ được khôi phục đầy đủ quyền truy cập Starlink và Starshield hoặc tìm ra các giải pháp thay thế cho hệ thống chỉ huy và kiểm soát để duy trì đà phản công.
Tuy nhiên, sự gián đoạn càng kéo dài, điểm yếu chí mạng của Ukraine càng lộ rõ và rủi ro mà họ đối mặt đang lớn dần mỗi ngày.