Hơn 20 năm trước ngày mới ra trường, chàng kỹ sư Hồ Xuân Hiếu đã xung phong lên vùng núi Hướng Hóa trước đây để tham gia xây dựng nhà máy sắn, thuộc Công ty Cổ phần Tổng Công ty Thương mại Quảng Trị (SEPON Group). Lãnh đạo công ty nhận thấy muốn bà con nông dân yên tâm sản xuất thì phải bảo đảm đầu ra cho nhà nông, gắn sản xuất với bao tiêu, chế biến, và phải có vùng nguyên liệu ổn định để cho nhà máy hoạt động lâu dài. Cho nên mặc dù miền núi phía Nam tỉnh Quảng Trị bao đời vẫn trồng sắn nhưng chủ yếu vẫn là cây lương thực cung cấp tại chỗ, đến khi thu hoạch dễ hư hỏng, hao hụt vì thời tiết mưa gió không thuận lợi cho bảo quản. Muốn giải quyết triệt để những khó khăn này nhất thiết phải có nhà máy sắn tại chỗ.
Giờ đã là Chủ tịch Hội đồng quản trị của công ty, ông Hồ Xuân Hiếu vẫn kiên trì với chiến lược sản xuất kinh doanh phải làm “bà đỡ” cho đồng bào. Và chính nhờ mô hình khép kín rất hiệu quả: Sản xuất - thu mua - chế biến - xuất khẩu mà cây sắn đã giúp bà con, trong đó phần nhiều là đồng bào dân tộc thiểu số có cơ hội xóa đói giảm nghèo, hơn thế còn vươn lên làm giàu.
Ông Hồ Khăm, dân tộc Vân kiều ở xã A Dơi phấn khởi cho biết: “Bà con đã khá lên nhờ trồng sắn, nhà nào trồng nhiều và chăm sóc tốt thì có thể làm giàu từ sắn”. Mà đúng thế thật, mô hình Câu lạc bộ sắn trăm triệu đồng đã xuất hiện ở vùng Lìa mà thành viên hầu hết là bà con dân tộc Vân Kiều, Pa Kô. Hiện Câu lạc bộ này có 82 thành viên, trong đó có 7 đảng viên.
Niên vụ 2024-2025 vừa qua dù gặp nhiều khó khăn nhưng bà con nông dân vùng Lìa vẫn bền gan vượt khó đem lại sản lượng 220.000 tấn củ sắn tươi, tăng hơn 4,5 % so với niên vụ trước đó, tạo vùng nguyên liệu bền vững cho nhà máy chế biến tinh bột sắn hoạt động không chỉ cung cấp cho nội địa mà còn xuất khẩu ra nước ngoài.
Tôi đã gặp những đảng viên làm kinh tế hộ gia đình giỏi như Hồ Văn Phỉ, Hồ Văn Hiền, Hồ Văn Đòn, Hồ Văn Lô, Hồ A Cháo… Khi nghe hỏi chuyện, anh Hồ Văn Phỉ vui vẻ cho biết: “Thì mình nghe cán bộ nhà máy sắn, cán bộ địa phương vận động nói nếu cố công trồng sắn thì sẽ có thể xóa đói giảm nghèo. Vậy thì mình làm theo, có những năm thu được cả trăm triệu đồng từ cây sắn. Từ đó mình vận động thêm bà con cùng trồng sắn với mình để có thu nhập, no ấm không còn lo đói, lo thiếu, mà có tiền làm nhà, mua xe máy, nuôi con cái học hành. Mình là đảng viên, đảng viên thì phải đi trước, làm trước, làm cho có hiệu quả thì nói bà con mới nghe, mới làm theo mình”.
Ông Trần Đình Dũng, Chủ tịch UBND xã Lìa, thông tin thêm: “Hiện tại cây sắn và cây chuối vẫn là cây sản xuất chủ lực của vùng Lìa chúng tôi. Cây sắn trong những năm qua đã thành cây trồng góp phần đáng kể làm thay đổi cuộc sống của bà con. Được vậy ngoài nỗ lực của bà con, chỉ đạo của địa phương thì không thể không nói tới vai trò “bà đỡ” mát tay của Công ty Cổ phần Tổng Công ty Thương mại Quảng Trị”. Được biết doanh nghiệp đã và đang liên kết sản xuất, kinh doanh với khoảng 6 vạn hộ nông dân Quảng Trị.
Cùng nhà nông trồng lúa sạch
Nếu ở miền núi trồng sắn thì ở đồng bằng SEPON Group gắn với bà con bằng cây lúa hữu cơ.
Chủ tịch Hội đồng quản trị SEPON Group Hồ Xuân Hiếu, chia sẻ: “Muốn bà con thay đổi tập quán canh tác sang sản xuất lúa hữu cơ hay còn gọi nôm na là lúa “sạch” thì doanh nghiệp chúng tôi đã cùng chính quyền các địa phương vận động bà con, chỉ ra những lợi ích thiết thực từ sản xuất, rồi cam kết bảo quản lúa sau thu hoạch, kể cả bao tiêu sản phẩm. Bà con họ tin thì họ mới làm theo”.
Ở cực Nam của tỉnh là vựa lúa Hải Lăng trước đây cũng đã được chọn để xây dựng mô hình lúa hữu cơ còn gọi là “lúa sạch”. Mô hình lúa hữu cơ ở đây cũng đã thành công liên tục trong nhiều năm qua, tạo nên một hướng sản xuất mới trong nông nghiệp: An toàn, văn minh, thân thiện với môi trường và góp phần bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng lẫn người sản xuất.
Lời hẹn đi… cấy lúa
Khi trò chuyện, ông Hồ Xuân Hiếu chia sẻ: “Bên cạnh các lò sấy lúa hoạt động hết công suất ở khu vực huyện Hải Lăng trước đây, chúng tôi còn đầu tư máy xử lý rơm để thu dọn ruộng đồng. Và đã thử nghiệm cuộn rơm tươi ngay tại ruộng với mật mía làm thức ăn cho bò nhốt chuồng. Một khi đã thành công, lại thêm một hướng đi mới. Chúng tôi hướng sản phẩm của mình đến với thị trường trong và cả ngoài nước, mơ ước sẽ xây dựng thương hiệu mang tầm vóc quốc tế”.
“Công ty Cổ phần Tổng Công ty Thương mại Quảng Trị là doanh nghiệp luôn có những hướng đi tích cực và năng động, luôn vượt khó đi lên, đặc biệt là nhiều năm nay đồng hành với nông nghiệp, nông thôn và nông dân một cách có hiệu quả, nhiều sản phẩm đã vươn ra nước ngoài, có chỗ đứng trên thị trường quốc tế. Những năm qua, chúng tôi luôn đánh giá cao và cũng luôn tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp ngày càng phát triển”. Ông Hà Sỹ Đồng, nguyên Quyền Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị
Ông Hiếu còn rủ rê: “Cuối tuần tôi đi cấy lúa, hay lắm đó. Nếu thu xếp được thì mời anh cùng đi!”. Tôi lấy làm bất ngờ trước lời mời ít mang tính... công nghiệp, hiện đại như thường thấy ở các doanh nghiệp đang khao khát thực hiện 4.0, nhưng nghe qua lấy làm thú vị. Vậy thì nếu được, tại sao không?
Câu chuyện về sự gắn kết của 4 nhà: Nhà nước, nhà khoa học, nhà doanh nghiệp và nhà nông, hay liên kết trong việc hình thành chuỗi giá trị sản phẩm nông nghiệp là đề tài chiếm nhiều thời gian, tiền bạc của nhiều hội thảo khoa học, cũng là trăn trở của không ít người có trách nhiệm, những người liên quan... Nhưng có lẽ cách làm của Công ty Cổ phần Tổng Công ty Thương mại Quảng Trị là một minh họa sinh động và linh hoạt.