Bác sĩ cảnh báo: Đừng đợi khát nhiều, tiểu nhiều mới nghĩ bị tiểu đường

Nhiều người chỉ nghĩ đến tiểu đường khi xuất hiện khát nước dữ dội, đi tiểu liên tục hoặc nhìn mờ, nhưng chờ đến lúc ấy có thể đã bỏ lỡ giai đoạn điều trị thuận lợi. Bác sĩ chuyên khoa 2 Trần Cư, Trưởng cơ sở Linh Tây thuộc Bệnh viện đa khoa Thủ Đức, TP.HCM, cảnh báo đường huyết tăng kéo dài âm thầm vẫn có thể gây tổn thương nghiêm trọng. Khi bệnh được phát hiện muộn, mạch máu và dây thần kinh chịu ảnh hưởng lâu ngày, làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ, suy thận, mù lòa cùng nhiều biến chứng khác. Câu chuyện của cô N.T.Đ, 60 tuổi, ở TP.HCM, cho thấy hậu quả đáng lo khi những dấu hiệu bất thường bị xem nhẹ, còn việc khám sức khỏe định kỳ không được duy trì. Cô được đưa vào viện giữa đêm trong tình trạng sốt trên 40 độ C, lạnh run và hôn mê, sau đó được chẩn đoán mắc tiểu đường loại 2 kèm áp xe thận nặng. Sau nhiều ngày theo dõi và điều trị, các bác sĩ phải phẫu thuật dẫn lưu ổ áp xe quanh thận, bởi người mắc tiểu đường dễ bị nhiễm trùng đường tiết niệu và nhiễm trùng thận nặng hơn. Hơn một tháng sau khi xuất viện, sức khỏe cô Đ. ổn định, có thể nói chuyện, ăn uống, đi lại bình thường, đồng thời tiếp tục tiêm thuốc và tái khám theo lịch. Chị N.N.N.H, 23 tuổi, con gái cô Đ., kể rằng khoảng một năm trước, mẹ thường lạnh run vào lúc một đến hai giờ sáng, kèm tình trạng sụt cân nhưng gia đình chưa tìm nguyên nhân. Những biểu hiện ấy không được liên hệ với tiểu đường, vì cô Đ. và người thân không có thói quen kiểm tra sức khỏe định kỳ, khiến bệnh chỉ được nhận ra khi biến chứng đã nghiêm trọng. Từ trải nghiệm của gia đình, chị H. khuyên mọi người nên đi khám ngay khi sức khỏe xuất hiện dấu hiệu bất thường, thay vì chờ bệnh nặng rồi mới tìm cách xử lý. Theo chị, ngồi chờ lấy số khám bệnh vẫn nhẹ nhàng hơn rất nhiều so với cảm giác thấp thỏm bên ngoài phòng phẫu thuật, khi người thân đang đối mặt nguy hiểm. Bác sĩ Trần Cư cho biết tiểu đường loại 2 thường bị phát hiện muộn vì giai đoạn đầu bệnh diễn tiến chậm, trong khi các tế bào beta tuyến tụy vẫn còn hoạt động cầm chừng. Lượng đường trong máu tăng từ từ nên cơ thể chưa biểu hiện rõ những triệu chứng quen thuộc như khát nước nhiều, tiểu nhiều, mờ mắt hoặc mệt mỏi rõ rệt. Ngay cả khi có dấu hiệu, nhiều người vẫn chủ quan, cho rằng tê bì tay chân, vết thương lâu lành, sụt cân hoặc dễ mệt chỉ liên quan tuổi tác hay sinh hoạt. Việc ít làm xét nghiệm máu cũng khiến không ít người bỏ qua giai đoạn tiền tiểu đường, thời điểm có thể giúp phát hiện nguy cơ và điều chỉnh lối sống sớm hơn. Nguy cơ mắc bệnh tăng theo tuổi, nhất là khi chức năng tuyến tụy suy giảm, tình trạng kháng insulin xuất hiện, đồng thời cơ thể tích lũy nhiều yếu tố bất lợi. Ít vận động, chế độ ăn kém lành mạnh, thừa cân hoặc béo phì, đặc biệt mỡ nội tạng, đều có thể làm tăng đề kháng insulin và thúc đẩy tiểu đường loại 2. Để chủ động phát hiện bệnh, người dân nên kiểm tra sức khỏe định kỳ, thực hiện xét nghiệm đường huyết lúc đói sau ít nhất tám giờ không nạp calo hoặc theo chỉ định. Khi thấy khát nhiều, tiểu nhiều, sụt cân không chủ ý, vết thương lâu lành hay xuất hiện những thay đổi bất thường kéo dài, người dân cần đi khám sớm. Nếu không được kiểm soát tốt, tiểu đường có thể làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, bệnh tim, nhồi máu cơ tim, suy tim và đột quỵ. Tại thận, đường huyết cao kéo dài có thể làm chức năng lọc suy giảm, tiến triển thành suy thận mạn giai đoạn cuối và buộc người bệnh phải chạy thận nhân tạo. Ở mắt, tổn thương võng mạc có thể gây mờ mắt, đục thủy tinh thể, thậm chí dẫn đến mất thị lực vĩnh viễn khi bệnh tiếp tục tiến triển nặng. Tổn thương thần kinh và bàn chân còn gây mất cảm giác, tê bì, viêm loét, nhiễm trùng nặng, thậm chí khiến một số trường hợp có nguy cơ phải cắt cụt chi.