Bác sĩ lưu ý cách xử trí tiêu chảy cấp, nhất là ở người lớn tuổi

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Người bệnh nữ, 68 tuổi, bị tiêu chảy cấp với số lần đi ngoài tăng nhiều, khoảng 6 lần/ngày. Sau khi tự dùng thuốc ‘cầm’ tiêu chảy, số lần đi ngoài giảm nhưng lại xuất hiện đầy bụng, táo bón.

Người bệnh sau đó được bác sĩ tư vấn điều chỉnh cách xử trí, chú trọng bù nước, điện giải và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Trường hợp này cho thấy mục tiêu xử trí tiêu chảy không đơn thuần là làm giảm số lần đi ngoài càng nhanh càng tốt. Việc sử dụng thuốc không phù hợp còn có thể ảnh hưởng đến quá trình đào thải tác nhân gây bệnh hoặc dẫn đến táo bón sau điều trị.

Cẩn trọng khi dùng thuốc giảm nhu động ruột

Tại chuỗi chương trình “Chủ động khỏe để yêu thương” do Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM phối hợp Abbott Việt Nam thực hiện, Phó giáo sư - tiến sĩ - bác sĩ Võ Duy Thông, Trưởng khoa Tiêu hóa, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM và Phó giáo sư - tiến sĩ - bác sĩ Nguyễn Anh Tuấn, Trưởng khoa Nội Tổng quát 2, Bệnh viện Nhi Đồng 1, đã chia sẻ những vấn đề thường gặp trong nhận biết và xử trí tiêu chảy ở người lớn và trẻ em.

Phó giáo sư Duy Thông cho biết tiêu chảy có thể là một phản ứng của cơ thể nhằm đào thải các tác nhân gây bệnh ra khỏi đường ruột. Trong một số trường hợp, việc dùng thuốc làm giảm nhu động ruột không phù hợp có thể ảnh hưởng đến quá trình đào thải vi khuẩn, độc tố và các chất trung gian gây viêm, từ đó khiến tình trạng bệnh kéo dài hoặc nghiêm trọng hơn.

Một số thuốc kiểm soát tiêu chảy hoạt động bằng cách làm chậm nhu động ruột, nhờ đó phân di chuyển chậm hơn và số lần đi ngoài có thể giảm. Tuy nhiên, ở những người có cơ địa dễ táo bón, đặc biệt là người lớn tuổi, việc làm chậm nhu động ruột có thể dẫn đến táo bón sau điều trị, gây đầy bụng, khó chịu.

Ưu tiên bù nước và điện giải

Phó giáo sư Duy Thông cho hay, điều trị tiêu chảy cần được cá thể hóa theo nguyên nhân, độ tuổi và tình trạng của từng người bệnh. Bên cạnh các thuốc tác động lên nhu động ruột, có những phương pháp giúp giảm tình trạng mất nước và điện giải qua đường ruột mà ít ảnh hưởng đến nhu động. Mục tiêu điều trị không chỉ là kiểm soát triệu chứng mà còn giúp người bệnh cảm thấy dễ chịu, sớm trở lại sinh hoạt bình thường.

Khi tiêu chảy, người bệnh cần chú ý bù nước và điện giải. Các dấu hiệu như khát nhiều, khô môi, chóng mặt hoặc tiểu ít có thể gợi ý tình trạng mất nước. Vì vậy, không nên chỉ tập trung làm giảm số lần đi ngoài mà bỏ qua việc theo dõi tình trạng toàn thân.

Người bệnh cần đi khám khi tiêu chảy kéo dài hoặc xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như phân có máu hoặc mủ, sốt cao, đau bụng nhiều, nôn liên tục, biểu hiện mất nước. Người cao tuổi, trẻ nhỏ và người có bệnh nền cần được theo dõi thận trọng hơn để kịp thời xác định nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp.

Thực tế điều trị gần đây ghi nhận trường hợp một bệnh nhân nữ 68 tuổi bị tiêu chảy cấp 6 lần mỗi ngày, sau khi tự ý uống thuốc cầm tiêu chảy đã gặp biến chứng đầy bụng và táo bón. Sự cố y khoa này phản ánh sai lầm phổ biến khi người bệnh quá nôn nóng chặn đứng triệu chứng đi ngoài mà quên đi phản xạ tự nhiên của cơ thể. Mục tiêu hàng đầu trong xử trí tiêu chảy không đơn thuần là giảm số lần đi ngoài càng nhanh càng tốt, mà phải đảm bảo đào thải hết độc tố vi khuẩn ra ngoài. Tại chương trình Chủ động khỏe để yêu thương do Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp cùng Abbott Việt Nam tổ chức, Phó giáo sư Võ Duy Thông và Phó giáo sư Nguyễn Anh Tuấn đã nhấn mạnh sự nguy hiểm của việc lạm dụng thuốc giảm nhu động ruột. Thuốc làm chậm nhu động có thể khiến vi khuẩn cùng các chất gây viêm ứ đọng lâu hơn, làm bệnh tình thêm nghiêm trọng. Nhóm bệnh nhân cao tuổi sở hữu cơ địa nhạy cảm càng đối mặt với rủi ro táo bón kéo dài sau điều trị nếu can thiệp sai cách. Do đó, phác đồ điều trị tiêu chảy cần ưu tiên tối đa cho việc bù nước và chất điện giải, thay vì nóng vội sử dụng các nhóm thuốc ức chế đường tiêu hóa. Bệnh nhân cùng thân nhân phải theo dõi chặt chẽ những biểu hiện toàn thân cảnh báo mất nước như khát nhiều, khô môi, chóng mặt hoặc tiểu tiện ít. Việc đưa người bệnh đến cơ sở y tế thăm khám kịp thời là bắt buộc nếu xuất hiện dấu hiệu phân có máu, sốt cao, nôn liên tục hoặc đau bụng dữ dội.