Thanh Niên • 09/09/2026 15:00

Bác sĩ Trưởng khoa Ung thư người Việt tại Nhật: Điều trị khối u là chưa đủ

Hơn 20 năm học tập, làm việc trong hệ thống y tế Nhật Bản, TS-BS Phạm Nguyên Quý nhận ra điều trị khối u mới chỉ giải quyết một phần vấn đề. Phía sau mỗi bệnh án ung thư còn nhiều 'nỗi khổ' cần được nhìn thấy và chăm sóc.

Từ học bổng ngành y đến trưởng khoa ung thư tại Nhật

TS-BS Phạm Nguyên Quý hiện là Trưởng khoa Ung thư Nội khoa, Bệnh viện Trung ương Kyoto Min-iren (Nhật Bản), đồng thời là cố vấn chuyên môn về ung thư và điều trị tại Bernard Healthcare. Ông là một trong số rất ít bác sĩ người Việt được đào tạo, cấp giấy phép hành nghề, làm việc lâu dài trong hệ thống y tế Nhật Bản.

Năm 2002, khi đang học năm thứ hai ngành y, BS Quý nhận học bổng sang Nhật. Sau một năm học tiếng Nhật, ông bắt đầu lại chương trình y khoa 6 năm, rồi học tiếp 4 năm tiến sĩ. Toàn bộ quá trình đào tạo, nghiên cứu chuyên sâu của ông từ đó diễn ra tại Nhật.

Bác sĩ Quý từng đi sâu vào nghiên cứu, nhưng nhận ra từ một hợp chất trong phòng thí nghiệm đến ứng dụng cho người bệnh đôi khi mất 15 - 20 năm. Muốn giúp bệnh nhân sớm hơn, ông trở lại lâm sàng.

Nhờ đó, ông đến gần hơn với những câu chuyện riêng của người bệnh. Khi ung thư tiến triển, bác sĩ và bệnh nhân có lúc phải cân nhắc giữa tiếp tục điều trị hay chuyển sang chăm sóc giảm nhẹ. Theo ông, để lựa chọn đúng, bác sĩ còn cần hiểu rõ cả nhân sinh quan của bệnh nhân.

Khi kể về mình, BS Quý ít nói về chữ "hiếm". Ông nhắc nhiều hơn đến những bệnh nhân từng gặp, cùng câu hỏi làm thế nào để những ngày họ sống trở nên ý nghĩa.

Chăm sóc giảm nhẹ không phải chờ đến cuối đời

Mỗi bệnh nhân đến với BS Quý là một "bài toán" khác nhau. Người đau, người buồn nôn, người tê tay chân; có người lo tiền thuốc, lo chuyện gia đình hay cuộc sống sau khi xuất viện. Những vấn đề tưởng nằm ngoài việc chữa bệnh, lại ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình điều trị.

BS Quý cho biết, ông từng chăm sóc một bệnh nhân rất yếu, phải ngồi xe lăn, nhưng vẫn mong dự đám cưới của con. Để người bệnh có thể trở về dự ngày vui, bác sĩ cùng đội ngũ chăm sóc phải kết nối nhiều nguồn lực, chuẩn bị trước tình huống có thể xảy ra.

Một bệnh nhân khác bị tê tay chân sau hóa trị. Đến Giáng sinh, người con dâu vốn ít gần gũi đã mua tặng mẹ chồng đôi giày phù hợp với tình trạng đôi chân của bà.

Những câu chuyện đời thường ấy khiến BS Quý nhận ra "sống thêm" không chỉ được tính bằng tháng hay năm. Khoảng thời gian đó có thể đủ để một người dự đám cưới của con, hàn gắn mối quan hệ hay hoàn thành điều còn dang dở.

Đó cũng là cách ông nhìn về chăm sóc giảm nhẹ trong điều trị ung thư, như một giải pháp giúp người bệnh "bớt khổ", từ đau đớn thể chất, bất ổn tâm lý đến vấn đề trong gia đình, xã hội, nỗi sợ cái chết hay trăn trở về ý nghĩa cuộc sống.

Vì vậy, theo BS Quý, chăm sóc giảm nhẹ cần thực hiện sớm, toàn diện và liên tục, song hành với điều trị. Tùy nhu cầu, người bệnh có thể cần sự tham gia của bác sĩ, điều dưỡng, dinh dưỡng, phục hồi chức năng, hỗ trợ tâm lý, xã hội.

Bác sĩ Trưởng khoa Ung thư người Việt tại Nhật: Điều trị khối u là chưa đủ- Ảnh 3. — Bác sĩ Quý tham gia chương trình Tư vấn sức khỏe miễn phí với chuyên gia y tế dành cho người Việt sống tại Nhật

Một điều khiến BS Quý trăn trở nữa chính là nguy cơ đứt gãy chăm sóc khi bệnh nhân yếu dần. Khi đó, câu hỏi không chỉ là còn dùng thuốc điều trị ung thư hay không, mà quan trọng ai sẽ chăm sóc, người bệnh có thể về nhà không, gia đình cần hỗ trợ thế nào. Nếu không chuẩn bị từ sớm, bệnh nhân có thể đau đớn nhưng không biết tìm ai, còn gia đình phải tìm thông tin, xoay xở trong những ngày cuối.

BS Quý ví von, người bác sĩ lúc này như một "nhạc trưởng", kết nối bệnh viện, gia đình, điều dưỡng, chăm sóc tại nhà và nguồn lực cần thiết để duy trì liền mạch quá trình chăm sóc.

Từ thực tế ấy, BS Quý cùng đội ngũ Bernard Healthcare triển khai mô hình bác sĩ đồng hành, ra mắt Đơn vị Hỗ trợ bệnh nhân ung thư (Bernard Cancer Unit) tại Việt Nam. Ông kỳ vọng đây sẽ là một "điểm tựa" cho bệnh nhân ung thư. Các bác sĩ Bernard Cancer Unit sẽ giúp làm rõ điều bệnh nhân thắc mắc, nhận diện đúng vấn đề, hỗ trợ kết nối chuyên gia, đơn vị y tế phù hợp tại Nhật Bản.

Sau hơn hai thập niên ở Nhật, với BS Phạm Nguyên Quý, nhiệm vụ của một bác sĩ không chỉ là giúp bệnh nhân sống thêm bao lâu, mà còn giúp quãng thời gian ấy đáng sống hơn. Đồng thời, điều trị ung thư còn hướng đến mục tiêu giúp người bệnh "bớt khổ", cũng như khi vấn đề xuất hiện, người bệnh biết mình có thể tìm đến ai, cần làm gì tiếp theo.

Bernard Cancer Unit - Đơn vị Hỗ trợ bệnh nhân ung thư được xây dựng nhằm trở thành điểm tựa chuyên môn và tinh thần cho người bệnh cùng gia đình, đồng hành từ phòng ngừa, tầm soát sớm, hỗ trợ định hướng điều trị đến chăm sóc và theo dõi sau điều trị. Tham khảo thông tin tại: https://bernard.vn/chuyen-khoa/cancer-unit-don-vi-dong-hanh-ung-thu

TS-BS Phạm Nguyên Quý hiện giữ vai trò Trưởng khoa Ung thư Nội khoa tại Bệnh viện Trung ương Kyoto Min-iren, đồng thời là cố vấn chuyên môn về ung thư và điều trị tại Bernard Healthcare. Ông thuộc nhóm rất ít bác sĩ người Việt được đào tạo bài bản, cấp giấy phép hành nghề, rồi làm việc lâu dài trong hệ thống y tế Nhật Bản. Hành trình ấy bắt đầu từ năm 2002, khi chàng sinh viên y năm thứ hai nhận học bổng sang Nhật, mở ra một chặng đường học tập đầy thử thách. Sau một năm học tiếng Nhật, bác sĩ Quý quyết định học lại trọn vẹn chương trình y khoa sáu năm thay vì tiếp tục lộ trình dang dở tại Việt Nam. Hoàn tất bậc đại học, ông học thêm bốn năm tiến sĩ, đồng thời thực hiện nghiên cứu chuyên sâu trong môi trường y khoa Nhật Bản. Toàn bộ quá trình đào tạo, nghiên cứu, làm việc của ông sau đó đều diễn ra tại Nhật, nơi ông từng bước thích nghi với ngôn ngữ, chuyên môn, văn hóa chăm sóc người bệnh. Có thời gian tập trung nghiên cứu, bác sĩ Quý nhận ra một hợp chất trong phòng thí nghiệm có thể cần từ 15 đến 20 năm mới đi đến ứng dụng thực tế cho người bệnh. Mong muốn hỗ trợ bệnh nhân sớm hơn, ông quay lại công việc lâm sàng, nơi những quyết định y khoa luôn gắn với hoàn cảnh, cảm xúc, lựa chọn riêng của từng người. Từ vị trí ấy, ông không chỉ nhìn thấy khối u, kết quả xét nghiệm, phác đồ điều trị, mà còn lắng nghe những câu chuyện phía sau mỗi ca bệnh. Khi ung thư tiến triển, người bệnh và bác sĩ đôi lúc phải cân nhắc giữa việc tiếp tục điều trị tích cực hay chuyển trọng tâm sang chăm sóc giảm nhẹ. Theo bác sĩ Quý, lựa chọn phù hợp đòi hỏi người thầy thuốc hiểu cả nhân sinh quan, mong muốn, ưu tiên sống của bệnh nhân, thay vì chỉ nhìn vào chỉ số y khoa. Vì thế, khi nói về công việc, ông ít nhấn mạnh sự đặc biệt của bản thân mà thường nhắc đến câu hỏi làm sao giúp những ngày còn lại của bệnh nhân trở nên có ý nghĩa. Mỗi người bệnh đến với bác sĩ Quý là một bài toán riêng, bởi họ có thể đồng thời chịu đau đớn, buồn nôn, tê tay chân, áp lực tài chính, lo lắng gia đình, cùng nỗi sợ tương lai sau khi xuất viện. Những vấn đề tưởng như nằm ngoài chuyên môn điều trị lại tác động trực tiếp đến khả năng hồi phục, mức độ hợp tác, tinh thần, chất lượng sống của người bệnh. Chăm sóc giảm nhẹ, theo cách nhìn ấy, không phải chỉ bắt đầu ở những ngày cuối đời, mà cần được thực hiện sớm, toàn diện, liên tục, song hành cùng điều trị ung thư. Bác sĩ Quý từng chăm sóc một bệnh nhân rất yếu, phải ngồi xe lăn, nhưng vẫn tha thiết được trở về dự đám cưới của con, một mong muốn tưởng nhỏ nhưng có ý nghĩa đặc biệt. Để biến mong muốn ấy thành hiện thực, bác sĩ cùng đội ngũ chăm sóc kết nối nhiều nguồn lực, chuẩn bị trước những tình huống có thể phát sinh trong chuyến đi. Một bệnh nhân khác bị tê tay chân sau hóa trị, rồi nhận đôi giày phù hợp từ người con dâu vốn trước đó không thường xuyên gần gũi, vào dịp Giáng sinh. Những câu chuyện đời thường ấy giúp bác sĩ Quý hiểu rằng sống thêm không chỉ được đo bằng số tháng, số năm, mà còn bằng những điều người bệnh kịp thực hiện. Khoảng thời gian ấy có thể là cơ hội dự đám cưới của con, hàn gắn một mối quan hệ, hoàn thành việc còn dang dở, hoặc đơn giản là trải qua một ngày bớt đau đớn. Chăm sóc giảm nhẹ vì vậy hướng đến việc giúp người bệnh bớt khổ cả về thể chất, tâm lý, gia đình, xã hội, nỗi sợ cái chết, lẫn những trăn trở về ý nghĩa cuộc sống. Một điều khiến bác sĩ Quý trăn trở là nguy cơ đứt gãy chăm sóc khi bệnh nhân yếu dần, bởi lúc ấy câu hỏi quan trọng không còn chỉ là tiếp tục dùng thuốc chống ung thư hay không. Gia đình cần biết ai sẽ chăm sóc người bệnh, người bệnh có thể trở về nhà không, những hỗ trợ nào phải chuẩn bị, còn bệnh viện cần phối hợp ra sao với điều dưỡng và dịch vụ tại nhà. Theo thông tin Thanh Niên, từ thực tế đó, bác sĩ Quý cùng Bernard Healthcare triển khai mô hình bác sĩ đồng hành, đồng thời ra mắt Đơn vị Hỗ trợ bệnh nhân ung thư, Bernard Cancer Unit, tại Việt Nam.

Xem thêm tại Thanh Niên