Bách khoa Hà Nội tuổi 70: Hơn 100 ngành học, ra mắt không gian đổi mới sáng tạo chuẩn quốc tế

Đại học Bách khoa Hà Nội được thành lập năm 1956 do Bộ trưởng Bộ Giáo dục Nguyễn Văn Huyên ký ban hành. Đây là trường đại học kỹ thuật đầu tiên của cả nước, có nhiệm vụ đào tạo kỹ sư công nghiệp cho công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh giải phóng miền Nam.

Ngay từ những ngày đầu thành lập, Đại học Bách khoa Hà Nội đã hội tụ những trí tuệ lớn của đất nước, như giáo sư Trần Đại Nghĩa, giáo sư Tạ Quang Bửu, nhà giáo Hoàng Xuân Tùy, giáo sư Phạm Đồng Điện, giáo sư Hà Học Trạc.

Ngày 15-10-1956, trường chính thức khai giảng khóa học chính quy đầu tiên cho gần 1.000 sinh viên thuộc 14 chuyên ngành của 4 chuyên khoa đầu tiên, gồm: cơ điện, mỏ luyện kim, hóa thực phẩm và xây dựng.

Năm 1960, trụ sở được khởi công xây dựng tại đường Đại Cồ Việt, với sự hỗ trợ của Liên Xô. Đây là nền tảng cho hệ thống cơ sở vật chất ngày càng khang trang, hiện đại.

Sắp vận hành không gian đổi mới sáng tạo chuẩn quốc tế

Theo Đại học Bách khoa Hà Nội, giữa tháng 10-2026, nhà trường sẽ đưa vào vận hành Không gian Đổi mới sáng tạo liên ngành Design Factory tại tầng 6, 7, 8, tại Thư viện Tạ Quang Bửu.

Không gian là một hệ sinh thái hoàn chỉnh được tạo thành bởi sự kết hợp Trung tâm Đổi mới sáng tạo liên ngành, các viện nghiên cứu và khu không gian hợp tác với các tập đoàn, doanh nghiệp.

Trung tâm Đổi mới sáng tạo liên ngành của Đại học Bách khoa Hà Nội được xây dựng theo mô hình quốc tế do Đại học Aalto (Phần Lan) khởi xướng từ năm 2008 - hiện đã có mặt tại 38 trung tâm trên toàn thế giới thông qua Mạng lưới Design Factory toàn cầu. Đây là trung tâm Design Factory đầu tiên tại Việt Nam đáp ứng tiêu chuẩn của mạng lưới này.

Khác với các không gian sáng tạo hay phòng chế tạo thông thường, Design Factory là sự tích hợp toàn diện giữa con người - phương pháp - không gian - doanh nghiệp trong một hệ sinh thái thống nhất.

Sinh viên không chỉ học kiến thức chuyên môn, mà còn được trải nghiệm toàn bộ quá trình phát triển sản phẩm - từ xác định vấn đề, tư duy thiết kế, chế tạo thử nghiệm đến đánh giá, hoàn thiện và hướng tới thương mại hóa.

Ngay trong năm 2026, Không gian Đổi mới sáng tạo liên ngành đặt mục tiêu phục vụ 10.000 lượt người học trong các môn kỹ năng bổ trợ, hỗ trợ 200 người học triển khai dự án thực tế, tạo ra 10 sản phẩm ở dạng chế thử và đăng ký 3 sáng chế.

Đến năm 2030, các con số này dự kiến tăng lên 30.000 lượt sinh viên, 1.000 người thực hiện dự án, 200 sản phẩm chế thử, 30 sáng chế, cùng với 50 nhóm khởi nghiệp và 30 doanh nghiệp spinoff/start-up hình thành qua hệ sinh thái của đại học.

GS.TS Lê Anh Tuấn - Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội - cho biết Không gian Đổi mới sáng tạo liên ngành là nơi hiện thực hóa mô hình hợp tác “ba nhà” - nhà trường, doanh nghiệp và Nhà nước nhằm tạo ra những giá trị thực tiễn phục vụ sự phát triển của đất nước.

Với không gian mở, kích thích sáng tạo, sinh viên có thể nghiên cứu, hoàn thiện sản phẩm và đo kiểm để hoàn thiện và đưa sản phẩm ra thị trường.

70 năm đào tạo nhân lực cho đất nước, hơn 300.000 cựu sinh viên

Hiện nay, sức mạnh của một quốc gia được đo bằng năng lực sáng tạo tri thức, làm chủ công nghệ và khả năng tạo ra những giá trị mới. Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị cũng đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực đột phá hàng đầu để phát triển nhanh và bền vững.

Đại học Bách khoa Hà Nội đang ưu tiên 5 lĩnh vực nghiên cứu, gồm: Trí tuệ nhân tạo và công nghệ dữ liệu, khoa học và công nghệ sức khỏe, vật liệu mới, năng lượng và môi trường bền vững, hệ thống thông minh.

Với gần 200 phòng thí nghiệm, bao gồm các phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia và các phòng thí nghiệm trọng điểm cấp bộ, tại đây sinh viên được thỏa sức nghiên cứu, thử nghiệm với các lĩnh vực mũi nhọn.

Trước đó, ngày 2-12-2022, Thủ tướng Chính phủ quyết định chuyển Trường đại học Bách khoa Hà Nội thành Đại học Bách khoa Hà Nội để có những bước phát triển mới.

Đến năm 2024, Đại học Bách khoa Hà Nội đã hình thành 6 trường, 6 viện nghiên cứu, 4 khoa. Tổng số đầu mối là 40 đơn vị.

Sau 7 thập kỷ, hiện Đại học Bách khoa Hà Nội có khoảng 300.000 cựu sinh viên trên toàn thế giới. Trường đang đào tạo hơn 100 ngành học, 176 chuyên ngành từ bậc cử nhân đến tiến sĩ. Hiện quy mô đào tạo của trường khoảng 42.000 sinh viên, học viên mỗi năm.

Đại học Bách khoa Hà Nội cũng đã triển khai đề án thu hút các nhà khoa học trẻ xuất sắc từ các trường đại học và viện nghiên cứu hàng đầu thế giới trở về trường giảng dạy, xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh, phát triển hệ thống phòng thí nghiệm hiện đại, tạo môi trường học thuật nuôi dưỡng những tài năng học thuật của Việt Nam.

Đại học Bách khoa Hà Nội sở hữu khuôn viên với tổng diện tích hơn 26ha, lớn nhất trong các trường đại học khu vực nội thành Hà Nội. Gần nửa năm qua, với sự chỉ đạo quyết liệt của ban giám đốc và sự đồng lòng của tập thể cán bộ, giảng viên, diện mạo khuôn viên, không gian học tập và hệ thống cơ sở vật chất của nhà trường đã đổi thay rõ nét.

70 năm, từ giảng đường của Đại học Bách khoa Hà Nội, đã có hơn 300.000 kỹ sư, nhà khoa học, nhà quản lý các thế hệ đã bước vào những lĩnh vực quan trọng của nền kinh tế, góp phần xây dựng, phát triển đất nước.

Những nỗ lực của thầy và trò Đại học Bách khoa Hà Nội trong chặng đường 70 năm hình thành và phát triển đã được Đảng và Nhà nước ghi nhận, trao tặng nhiều phần thưởng, danh hiệu cao quý.

Năm 1963, trường được Nhà nước phong tặng Huân chương Lao động hạng nhì, năm 1996 đón nhận Huân chương Độc lập hạng nhất. 

Đại học Bách khoa Hà Nội 2 lần được trao tặng Huân chương Hồ Chí Minh (năm 2001 và 2016). Năm 2000, nhà trường đón nhận danh hiệu Anh hùng lao động thời kỳ đổi mới, năm 2006 đón nhận danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân...

Hơn ba thập kỷ gắn bó với Đại học Bách khoa Hà Nội, giáo sư Nguyễn Nguyên Phong thuộc thế hệ những nhà giáo, nhà khoa học góp phần đặt nền móng cho đào tạo vật lý hạt nhân nước nhà.