Tượng bằng đá sa thạch phát hiện tại hố H2 - mặt trước có tư thế ngồi thiền và mặt sau khả năng có văn tự Chăm cần khảo cứu - Ảnh: TRƯỜNG TRUNG
Chiều 5-10, Ban Quản lý di tích và danh thắng thành phố Đà Nẵng đã tổ chức bàn giao các hiện vật khai quật khảo cổ tại Đồn Chơn Sảng và Trạm Nam Chơn (dưới chân đèo Hải Vân) cho Bảo tàng Đà Nẵng tiếp nhận, bảo quản và phục vụ nghiên cứu.
Đây là số hiện vật được phát hiện trong cuộc khai quật khảo cổ kéo dài 45 ngày, bắt đầu từ ngày 25-5-2026, trên tổng diện tích 600m² tại Trạm Nam Chơn và Đồn Chơn Sảng, thuộc phường Hải Vân, Đà Nẵng.
Hai công trình này thuộc hệ thống phòng thủ ven biển Đà Nẵng dưới triều Nguyễn, có vai trò kiểm soát tuyến đường thiên lý Bắc - Nam và bảo vệ cửa ngõ phía bắc vịnh Đà Nẵng. Qua khai quật, các nhà khảo cổ phát hiện nhiều dấu tích kiến trúc và di vật, góp phần làm rõ hơn quy mô, cấu trúc, tính chất, niên đại và giá trị lịch sử, văn hóa của hai công trình....
Các di tích phòng thủ triều Nguyễn ở dưới chân núi Hải Vân được nhắc tên trong chính sử hơn 170 năm trước - Ảnh: Đoàn khai quật khảo cổ
Có 88 hiện vật khảo cổ được bàn giao, gồm đồ gốm men, đồ sành, vật liệu đất nung và đồ đá.
Trong đó 10 hiện vật có nguồn gốc từ Đồn Chơn Sảng và 78 hiện vật từ Trạm Nam Chơn; 8 hiện vật đã được phục chế.
Đáng chú ý, tại Đồn Chơn Sảng, các nhà khảo cổ phát hiện một pho tượng bằng đá sa thạch tại hố H2. Mặt trước hiện vật thể hiện tư thế ngồi thiền, trong khi mặt sau có khả năng có văn tự Chăm. Bước đầu, hiện vật được xác định có niên đại khoảng thế kỷ VIII thuộc văn hóa Champa.
Theo bà Hoàng Thị Bích Hạnh - Giám đốc Ban Quản lý di tích và danh thắng TP Đà Nẵng, quá trình khai quật đã phát hiện nhiều dấu tích kiến trúc và di vật khảo cổ, bổ sung nguồn tư liệu khoa học quan trọng để tiếp tục nghiên cứu, nhận diện rõ hơn quy mô, tính chất, niên đại và giá trị lịch sử, văn hóa của hai di tích.
Kết quả này cũng góp phần làm sáng tỏ hơn vai trò của khu vực Chơn Sảng - Nam Chơn trong không gian lịch sử Hải Vân.
Ban Quản lý di tích và danh thắng TP Đà Nẵng bàn giao 88 hiện vật cho Bảo tàng Đà Nẵng - Ảnh: KHÁNH LY
Theo bà Hạnh, kết quả khai quật là cơ sở khoa học phục vụ việc hoàn thiện hồ sơ đề nghị xếp hạng Đồn Chơn Sảng và Trạm Nam Chơn là di tích cấp thành phố.
Phát biểu tại buổi tiếp nhận, ông Huỳnh Đình Quốc Thiện - Giám đốc Bảo tàng Đà Nẵng - cho biết việc tiếp nhận số hiện vật này không đơn thuần là thủ tục bàn giao hành chính, mà còn là trách nhiệm pháp lý và chuyên môn trong việc bảo tồn, lưu giữ những chứng tích vật chất về hệ thống phòng thủ quân sự và dịch trạm thời Nguyễn trên địa bàn thành phố.
"Ngoài việc đảm bảo hiện vật được lưu giữ an toàn và bền vững lâu dài, chúng tôi sẽ chủ động phối hợp với các chuyên gia để tiếp tục giải mã, đối sánh tư liệu lịch sử, làm sáng rõ hơn nữa giá trị lịch sử, văn hóa của từng nhóm hiện vật. Từ đó có gian trưng bày, ứng dụng công nghệ 3D, số hóa hiện vật để phục vụ rộng rãi công chúng, du khách trong nước và quốc tế" - ông Thiện nói.
Lộ diện hào sâu thời nhà Nguyễn dưới chân đèo Hải VânSau 45 ngày khai quật khẩn cấp dưới chân đèo Hải Vân, các nhà khảo cổ tìm thấy nền móng trạm Nam Chơn và đồn Chơn Sảng, công trình quân sự thời Nguyễn trong buổi đầu kháng Pháp.