Bản Liền ở độ cao gần 1.000m, có gần 800 hộ dân trú tại 4 thôn của người Tày, Dao, H’Mông. Xã đạt tiêu chí “Xã không ma túy” từ năm 2025, nên an ninh trật tự tốt, người dân hiền lành, chất phác, mến khách.
Trong canh tác lúa nước, có giống lúa Khẩu Mẹo, hạt tròn, trồng trên ruộng bậc thang thời gian kéo dài 4 tháng, nên chất lượng tinh bột thơm ngon. Diện tích chè shan hơn 1.200ha, sản phẩm chè Bản Liền được canh tác tự nhiên, không sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật.
Hợp tác xã chè Bản Liền cấp giấy chứng nhận cho 310 hộ tham gia sản xuất chè, mỗi hộ trồng chè đều có mã số, sổ sách ghi chép và được kiểm tra ngẫu nhiên hằng năm, lấy mẫu đất của đồi chè bất kỳ để làm các xét nghiệm, nếu hộ nào vi phạm sẽ tước giấy chứng nhận, không thu mua chè búp tươi. Do vậy, sản phẩm chè chế biến đạt tiêu chuẩn Chứng nhận hữu cơ theo tiêu chuẩn châu Âu (EC Regulation No.834/2007).
Tại Homestay Hướng Hoan-Bản Liền, tại bản Bốc, anh Lâm A Hướng cùng vợ hướng dẫn khách lên cầu thang gỗ với 9 bậc, giới thiệu sơ bộ cách sinh hoạt ở nhà sàn, tiện ích đồ dùng, rồi tất bật chuẩn bị cho bữa tối cho khách. Điều khá ngạc nhiên là ngoài chú chó “Huyền đề” và 2 con mèo, các vật nuôi khác không xuất hiện cạnh nhà, khiến không gian thoáng đãng, sạch sẽ.
Anh Hướng cho biết, năm 2024 được Hội Nông dân xã tư vấn và bảo lãnh cho vay từ Ngân hàng Chính sách xã hội 100 triệu đồng, gia đình đã cải tạo ngôi nhà sàn ba gian làm nơi khách lưu trú, xây dựng các công trình phụ và các tiểu cảnh phù hợp với không gian miền núi. Đồng thời, xây dựng khu chăn nuôi lợn, gà, ngựa ra xa nơi ở, bảo đảm vệ sinh môi trường.
Để có điện lưới, 8 hộ dân đã chung sức kéo đường điện hơn 2km về từng hộ, dùng năng lượng mặt trời tích điện chiếu sáng ban đêm trên một số tuyến đường. Quy ước của thôn được tuân thủ nghiêm ngặt, việc đánh bắt cá bằng xung điện, săn bắn chim thú trên rừng, khai thác lâm sản đều được người dân kiểm soát chặt chẽ, không xảy ra sai phạm.
Theo bà Lâm Thị Chướng, 66 tuổi cho hay, bản Bốc nằm dưới núi Kháu Tàu Hủm cao vút, năm 1983 bà cùng chồng đến khai phá làm ruộng, chăm sóc chè nơi này đầu tiên. Đến nay, đã lập nên bản Bốc với 8 hộ dân, đều là anh em người trong dòng họ Vàng và họ Lâm. Nằm ở độ cao gần 1.000m, không khí mát mẻ quanh năm, có lợi thế về du lịch cộng đồng, năm 2025 chương trình “Gia đình Haha” đến trải nghiệm, làm chương trình trải nghiệm thực tế sống với người Tày miền núi, phát sóng trên truyền hình, thu hút sự tò mò, khiến nhiều người biết đến vùng đất này hơn. Du khách đến đây được trải nghiệm làm ruộng, thu hái, chế biến chè Shan tuyết; tham quan rừng trúc; bắt cá suối; đan nón lá cọ; làm cốm, làm đũa tre...
Chị Vàng Thị Thông, chủ Pine Homestay Bản Liền hiện có 3 bungalow riêng biệt cùng một nhà sàn nghỉ cộng đồng, trong 9 tháng qua đã đón gần 500 khách du lịch. Chị Thông cho biết, điều lôi cuốn khách đến đây bởi người Tày nơi đây còn giữ nguyên nét truyền thống dân tộc, từ trang phục, tiếng nói, cách sinh hoạt trên nhà sàn. Ẩm thực người Tày với cơm xôi, cơm lam, thịt cá nướng, rau rừng nộm, đặc biệt món Má mù dỉ được chế biến từ củ ráy rừng (một cây thân mềm có nhựa gây ngứa cao) sau khi thu hái trên rừng về, được giã mịn, ngâm trong nước tro để khử độc, ép thành bánh nhỏ, sau chế biến khi ăn có độ dai, thơm, đặc trưng mùi vị núi rừng, chỉ riêng nơi đây mới có.
Chị Bùi Thị Nhàn, 44 tuổi, từ Hà Nội được trải nghiệm lần đầu tại Bản Liền rất lạ lẫm khi lần đầu thấy cối giã gạo bằng sức nước, ngơ ngẩn trước biển mây buổi sáng sớm tràn qua trước mặt, cảm xúc khi được trèo lên cây chè shan để hái những búp chè xanh còn ngậm sương đêm. Được tận mắt xem các công đoạn làm cốm của người Tày, được dùng bát cháo cốm vào sáng mai thơm phức, như tiếp thêm năng lượng cùng bạn hữu cho cuộc hành trình khám phá vẻ đẹp ruộng bậc thang núi rừng Tây Bắc.
Chị Nhàn cho biết, dù tuyến đường tỉnh 153 từ xã Bắc Hà đến bản Liền đang cải tạo nên khó đi, nhưng tôi vỡ òa cảm xúc khi được ngắm ruộng bậc thang đẹp mê hồn nơi đây từ trên đỉnh núi, được ngắm biển mây ngay dưới chân mình vào sáng sớm, cảm giác như mình đang ở chốn tiên cảnh. Đất nước mình thật là đẹp!
Anh Lương Mạnh Hà, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Bản Liền cho biết, hiện toàn xã có 18 hộ dân làm du lịch, với cam kết là điểm đến an toàn về an ninh trật tự, an toàn về thực phẩm, môi trường xanh, sạch, đẹp, giữ được văn hóa bản địa của đồng bào Tày, Dao, H’Mông. Nhờ lợi thế có ruộng bậc thang, nhiều thác nước đẹp, rừng trúc đẹp, Đảng ủy xã ra nghị quyết với 7 nhiệm vụ, 5 giải pháp để tiếp tục biến cảnh quan ruộng bậc thang thành trải nghiệm cho du khách (cày, bừa, cấy, thu hoạch lúa), biến sản phẩm thành hành trình thương mại, từ đó tạo sinh kế trực tiếp cho người dân, để Bản Liền trở thành điểm đến du lịch hấp dẫn trong lịch trình khám phá vùng Tây Bắc.
Nguyễn Thanh Sơn