Ngày 6/11, phiên tòa xét xử đường dây lừa đảo chiếm đoạt tài sản do Phó Đức Nam (tức Mr Pips) cầm đầu tiếp tục phần tranh luận.
Các luật sư lần lượt trình bày quan điểm bào chữa, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho thân chủ.
Cần xác định rõ ai phải hoàn trả, hoàn trả cho ai và bao nhiêu tiền
Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho 8 bị hại bị chiếm đoạt tổng cộng hơn 13 tỷ đồng, luật sư Lê Văn Thiên cho biết điều các bị hại mong đợi trước hết không phải những lời hứa khắc phục hậu quả mà là một phán quyết xác định rõ ai phải hoàn trả, hoàn trả cho ai và bao nhiêu tiền.
Luật sư Thiên cho rằng quyền sở hữu tài sản hợp pháp của các bị hại đã bị xâm phạm phải được bảo vệ bằng những nghĩa vụ dân sự cụ thể, có khả năng thi hành trên thực tế.
Từ đó, luật sư đề nghị HĐXX xác định rõ trách nhiệm bồi thường của từng bị cáo, căn cứ vào hành vi phạm tội, vai trò và trách nhiệm liên đới trong vụ án.
Đáng chú ý, luật sư Thiên cho biết các bị hại đã nộp đơn chung đề nghị HĐXX buộc Phó Đức Nam và đồng phạm bồi thường thêm khoản tiền tương ứng 20%/năm tính trên số tiền bị chiếm đoạt.
Bị cáo Phó Đức Nam (Ảnh: Hải Long).
Theo người bảo vệ quyền lợi cho các bị hại, yêu cầu này xuất phát từ những thiệt hại về quyền sử dụng, khai thác tài sản, những lợi ích hợp pháp bị mất hoặc giảm sút, cùng những tổn thất tinh thần mà các bị hại phải gánh chịu trong thời gian dài.
Luật sư đánh giá đây là vụ án có hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, quy mô lớn, mức độ ảnh hưởng sâu rộng và kéo dài. Phía sau những con số hàng trăm triệu, hàng tỷ đồng bị chiếm đoạt là nhiều năm lao động, tích lũy, những dự định kinh doanh và cả sự ổn định của nhiều gia đình.
Có người mất sạch nguồn vốn duy trì sinh kế, nhiều gia đình lâm vào cảnh nợ nần không lối thoát, thậm chí có người từng nghĩ đến việc quyên sinh vì không còn khả năng trả nợ.
"Vụ án đã khiến không ít gia đình rơi vào cảnh "tan cửa nát nhà", vỡ nợ, phá sản. Có người từ chỗ khá giả bỗng trở thành shipper, phải vất vả kiếm ăn từng bữa. Những đổ vỡ ấy còn khiến vợ phải xa chồng, con phải xa cha. Hậu quả không chỉ đè nặng lên các bị hại mà còn ảnh hưởng đến gia đình của chính những bị cáo đang đứng trước bục xét xử", luật sư Thiên trình bày.
Ông cho rằng dù có thu hồi được tài sản hay khắc phục hậu quả, những mất mát về tinh thần, sự đổ vỡ trong cuộc sống của các gia đình cũng khó có thể bù đắp trọn vẹn.
Bởi vậy, bản án không chỉ cần xử lý nghiêm hành vi phạm tội mà còn phải đủ sức răn đe, ngăn chặn những mô hình lừa đảo tương tự tái diễn, tránh việc liên tiếp xuất hiện những vụ án được gọi là “siêu lừa đảo” hay “vụ án lớn nhất từ trước đến nay”.
Mỗi bị cáo là một mắt xích
Đặc biệt, luật sư Thiên thẳng thắn nhìn nhận các bị hại cũng có phần thiếu cảnh giác, thiếu kỹ năng nhận diện và thoát khỏi những cám dỗ về lợi nhuận. Tuy nhiên, trước thủ đoạn tinh vi, chuyên nghiệp của đường dây lừa đảo này, bất kỳ ai cũng có thể trở thành nạn nhân, kể cả chính những người am hiểu pháp luật.
Bị cáo Phó Đức Nam (Ảnh: Minh Phương).
Luật sư trình bày, mỗi bị cáo là một “mắt xích trong dây chuyền” phạm tội, có vai trò, mức độ tham gia và số tiền hưởng lợi khác nhau.
"Nếu không có các bị cáo thì Phó Đức Nam cũng không thể tự mình lừa đảo chiếm đoạt số tiền lớn đến hàng nghìn tỷ đồng như vậy và ngược lại", luật sư lập luận.
Tại tòa, luật sư bào chữa cho bị cáo Nguyễn Hòa Bình (tức Shark Bình) đưa ra những lập luận đề nghị HĐXX xem xét lại tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự đối với thân chủ.
Vị luật sư cho rằng việc đại diện VKS đề nghị áp dụng tình tiết tăng nặng “phạm tội 2 lần trở lên” đối với bị cáo Bình là chưa phù hợp.
Do đó, người bào chữa đề nghị HĐXX xem xét vụ án theo nguyên tắc có lợi cho bị cáo, không áp dụng tình tiết tăng nặng nêu trên.
Để làm rõ quan điểm bào chữa, luật sư dẫn lại diễn biến hoạt động của hệ thống thanh toán Ngân lượng liên quan đến các sàn Forex của Phó Đức Nam.
Cụ thể, luật sư trình bày năm 2022, sau khi nhận thấy các sàn Forex của Nam nhận được quá nhiều khiếu nại, phản ánh có dấu hiệu lừa đảo, Nguyễn Hòa Bình đã chủ động ngừng cung cấp dịch vụ cho tất cả các sàn này.
Trong khi đó, phải đến năm 2024, Phó Đức Nam mới bị cơ quan công an khởi tố, điều tra. Cũng liên quan đến việc khắc phục hậu quả, luật sư đề nghị các cơ quan tiến hành tố tụng tiếp tục xác minh, làm rõ hoạt động của những cổng thanh toán trung gian khác có liên quan đến vụ án.
Đồng thời, cơ quan chức năng cần xác định tại các cổng thanh toán này còn tiền của bị hại hay không, từ đó có biện pháp thu hồi, hoàn trả sớm nhất, nhất là trong trường hợp các bị cáo không thể khắc phục đầy đủ thiệt hại.
Ngày 7/11, phiên xét xử tiếp tục phần tranh luận.