Xe chạy trên cao tốc Quảng Ngãi - Hoài Nhơn thời điểm mới vận hành - Ảnh: NGUYỄN YÊN
Thời gian gần đây nhiều tài xế container phản ánh về tình trạng bị phạt nguội khi vi phạm tốc độ tối đa cho phép (cả trên và dưới tốc độ cho phép) lúc đang lên hoặc xuống dốc trên cao tốc.
Xe container hay bị phạt nguội
Theo khảo sát các chia sẻ của giới tài xế trên mạng xã hội, Tuổi Trẻ tra cứu phạt nguội hai biển kiểm soát trên VNeTraffic có hiển thị nội dung vi phạm.
Cụ thể, loại sơ mi rơ mooc chở container biển kiểm soát 29RM004.XX biển có nền màu trắng, chữ và số màu đen có thời gian vi phạm là 9h42 ngày 9-8-2026. Địa điểm vi phạm: Km34, tuyến đường cao tốc Phan Thiết - Dầu Giây.
Hành vi vi phạm là chạy xe dưới tốc độ tối thiểu trên đoạn đường bộ có quy định tốc độ tối thiểu cho phép.
Hình ảnh tra cứu vi phạm trên VNeTraffic
Tương tự như vậy, thời điểm 16h36 ngày 11-9-2026, cũng dòng sơ mi rơ mooc chở container có biển kiểm soát 72R017.XX, nền màu trắng, chữ và số màu đen vi phạm tại Km340+800, tuyến cao tốc Nha Trang - Vân Phong.
Hành vi vi phạm là chạy xe dưới tốc độ tối thiểu trên đoạn đường bộ có quy định tốc độ tối thiểu cho phép.
Theo các tài xế, đây là thời điểm xe chuẩn bị lên dốc nên cần thời gian "lấy trớn", dẫn đến xe có tốc độ dưới tốc độ tối thiểu.
Chia sẻ với Tuổi Trẻ, anh Hoàng Giang (tài xế tuyến Bắc - Nam), tài xế bị phạt nguội tại cao tốc Nha Trang, cho biết xe của anh có tổng trọng tải chở hàng lên đến 30 tấn. Kết hợp với trọng lượng của xe thêm 22 tấn nữa, tổng trọng tải của xe khi đó lên tới 52 tấn.
Với một chiếc xe tải nặng chở hơn 50 tấn, việc đang chạy đường bằng phẳng mà đột ngột gặp dốc cao (không có biển báo hay thông báo trước độ dốc) buộc tài xế phải xử lý rất gấp, phải nhấn ga lấy trớn từ xa để leo dốc.
Khi lên gần tới đỉnh dốc, tài xế phải lập tức kìm tốc độ về số thấp từ số 10 xuống số 7, số 8, để hãm đà, khiến vận tốc giảm đột ngột từ 70 - 80km/h xuống còn 40 - 50km/h. Và chính khoảng thời gian dao động này lại rất dễ bị camera ghi hình và phạt lỗi quá tốc độ hoặc đi không đúng tốc độ.
Ngược lại, xe con với trọng lượng nhẹ có thể dễ dàng điều khiển hoặc xử lý khi gặp các đoạn dốc.
Cũng theo anh Giang, khi đang đi trên cao tốc, tài xế không thể biết trước độ dốc lên/xuống là bao nhiêu độ hay bao nhiêu phần trăm, do hoàn toàn thiếu bảng chỉ dẫn và biển báo, trái ngược với đường quốc lộ hay đèo núi luôn có biển báo hướng dẫn rõ ràng.
Để leo được qua dốc với trọng tải nặng (xe chở vài chục tấn), tài xế bắt buộc phải nhấn ga lấy trớn từ trước. Tuy nhiên, việc tăng ga này dễ dẫn đến việc bị camera ghi lại lỗi vượt quá tốc độ cho phép.
Ngược lại, khi đổ dốc, nếu xe giữ tốc độ quá chậm thì bị phạt lỗi đi chậm, nhưng nếu không cẩn thận hãm phanh kịp sẽ bị bắn tốc độ hoặc trôi xe.
Tương tự vậy, một tài xế tên Sơn cho biết xe tải của anh được phép chở đủ tải (tổng trọng lượng khoảng 28 - 29 tấn), nhưng thực tế tài xế thường chở sầu riêng khoảng 20 - 21 tấn.
Khi xe tải chở nặng đi lên các đoạn dốc trên cao tốc như đoạn qua hầm núi Vung hoặc các đoạn dốc tương tự, để vượt qua được dốc, xe bắt buộc phải lấy trớn từ xa và đạp ga tăng tốc từ 80 lên 90 - 95km/h mới có thể leo lên dốc mà vẫn duy trì được tốc độ tối thiểu trên 50.
Do đó, việc bố trí quy định tốc độ tối thiểu kết hợp với camera giám sát tại các đoạn dốc gây ra thế "tiến thoái lưỡng nan" cho tài xế, chạy kiểu gì cũng dễ bị dính phạt.
Tài xế kiến nghị nếu phải đi trên các đoạn dốc cao tốc với quy định tốc độ như hiện tại thì rất khó cho tài xế, và mong mỏi cơ quan chức năng xem xét, điều chỉnh lại cho hợp lý.
Xe tải hạng nặng không lấy trớn thì khó qua được dốc
Theo chuyên gia, khi đi qua trạm thu phí hay lên dốc, xe tải hạng nặng phải đi chậm để lấy trớn - Ảnh: NGUYỄN YÊN
Theo các chuyên gia ô tô, xe container và xe tải hạng nặng là những dòng xe lớn, tải trọng rất cao, trong khi các đoạn dốc trên cao tốc thường có độ dốc lớn và gấp, đặc biệt là các cầu vượt ngay trạm thu phí có độ dốc.
Do không có đà trớn để đi thẳng qua cầu, khi bắt đầu lên dốc, xe tải buộc phải giảm tốc độ ở khu vực trước trạm thu phí, sau đó phải lấy trớn và đạp ga lấy lại tốc độ từ 80 lên tới 90 - 95km/h mới có thể đủ sức leo lên đỉnh dốc.
Nếu giữ tốc độ thấp (chỉ khoảng dưới 60km/h) như quy định tốc độ tối thiểu, xe sẽ không thể leo nổi dốc do sức nặng quá lớn. Vì vậy tài xế luôn phải ép buộc tăng ga mạnh để lên dốc, từ đó dễ dẫn đến rủi ro bị camera bắn tốc độ phạt quá tốc độ. Ngược lại, nếu giữ tốc độ chậm và không đủ trớn, xe sẽ bị tuột dốc vô cùng nguy hiểm.
Đề xuất quy định cự ly có hiệu lực sau biển tốc độ tối đa
Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam đề xuất thay thế quy định đặt "biển tốc độ tối đa trung gian" bằng quy định về cự ly có hiệu lực sau Biển số P.127 có tốc độ giảm thấp nhất quy định cho đoạn đường đó, tương ứng với cự ly "đoạn chuyển tiếp trung gian".
Biển số P.127 "Tốc độ tối đa cho phép" (Biển số P.127) thuộc nhóm biển báo cấm.
Theo nội dung quy định QCVN 41:2024: Trong trường hợp chuyển tiếp từ giá trị tốc độ lớn xuống giá trị tốc độ nhỏ mà sự chênh lệch giữa hai giá trị tốc độ này lớn thì nên đặt biển tốc độ tối đa trung gian.
Đoạn chuyển tiếp trung gian được quy định là không nhỏ hơn 250m cho việc chuyển tiếp từ tốc độ 120km/h xuống 100km/h; 200m cho việc chuyển tiếp từ tốc độ 100km/h xuống 80km/h; 150m cho việc chuyển tiếp từ tốc độ 80km/h xuống 60km/h; 180m cho việc chuyển tiếp từ tốc độ 90km/h xuống 60km/h hoặc từ tốc độ 80km/h xuống 50km/h.
Để giảm từ "tốc độ tối đa cho phép" xuống tốc độ thấp nhất, có thể phải đặt một số "biển tốc độ tối đa trung gian". Trường hợp từ tốc độ 120km/h xuống tốc độ 50km/h, phải đặt 4 "biển tốc độ tối đa trung gian".
Trường hợp từ tốc độ 90km/h xuống tốc độ 60km/h, phải đặt 1 "biển tốc độ tối đa trung gian".
Quy định làm tăng kinh phí thiết kế tổ chức giao thông đối với hạng mục biển báo hiệu đường bộ.
Thực tế có rất nhiều đoạn đường không tuân thủ quy định này, do khó khăn về kinh phí. Vì vậy, lái xe đang điều khiển xe chạy tốc độ 120km/h hoặc 90km/h đột ngột gặp Biển số P.127 tốc độ 60km/h hoặc 50km/h, lái xe không thể giảm tốc độ từ từ kịp trước Biển số P.127 tốc độ 60km/h hoặc 50km/h, mà phải phanh gấp, nguy cơ gây tai nạn hoặc hư hỏng xe, tốn nhiên liệu.
Nhiều đoạn đường, lực lượng chức năng tổ chức bắn tốc độ ngay sau Biển số P.127 giảm tốc độ, nếu lái xe không phanh gấp sẽ bị xử phạt, gây khó khăn cho lái xe và người khác ngồi trên xe.
Mức phạt ô tô đi quá tốc độ
Nghị định 168/2024, mức xử phạt hành chính với hành vi điều khiển ô tô chạy quá tốc độ quy định như sau:
Quá tốc độ từ 5km/h đến dưới 10km/h: Phạt tiền từ 800.000 đồng đến 1 triệu đồng.
Quá tốc độ từ 10km/h đến 20km/h: Phạt tiền từ 4-6 triệu đồng (đồng thời bị trừ 2 điểm giấy phép lái xe).
Quá tốc độ trên 20km/h đến 35km/h: Phạt tiền từ 6 triệu đồng đến 8 triệu đồng (đồng thời bị trừ 4 điểm giấy phép lái xe).
Quá tốc độ trên 35km/h: Phạt tiền từ 12 triệu đồng đến 14 triệu đồng (đồng thời bị trừ 6 điểm giấy phép lái xe).
Phóng viên 'theo chân' xe đường dài: Tài xế lúc chạy trên cao tốc lúc rẽ ra quốc lộĐể tiết kiệm khi lựa chọn cao tốc, nhiều tài xế đường dài có lúc phải chọn phương án rẽ xuống quốc lộ 1 để giảm bớt gánh nặng chi phí.