Nhân viên không tự nhiên chọn im lặng. Họ học cách im lặng - Ảnh: AI
Theo khảo sát Trust@Work năm 2026 của Outten & Golden, 21% người tham gia cho biết từng chịu áp lực phải thỏa hiệp các chuẩn mực đạo đức, trong khi 1/3 lo ngại hậu quả tiêu cực nếu lên tiếng. Những tình huống khó xử trong tương tác với sếp đòi hỏi bạn phải xử lý khéo léo hơn.
Đảm bảo bạn hiểu đúng yêu cầu của sếp
Theo Forbes, nếu sếp đặt bạn vào tình huống khó xử về đạo đức, phản ứng quá vội vàng có thể tạo ra những vấn đề khác. Hãy bắt đầu bằng việc xác định chính xác yêu cầu, sau đó lựa chọn cách phản hồi phù hợp để bảo vệ chính mình.
Trước khi phản đối, hãy chắc chắn bạn hiểu đúng yêu cầu của quản lý. Một việc bạn không đồng tình không nhất thiết vi phạm chính sách của tổ chức, cũng không đồng nghĩa với hành vi bất hợp pháp hoặc trái đạo đức.
Nếu nhiệm vụ chưa rõ ràng, hãy đặt câu hỏi như: "Để tôi chắc chắn mình hiểu đúng, ý anh/chị là tôi cần thay đổi con số trước khi gửi báo cáo, đúng không?", hoặc "Anh/chị có thể giải thích vì sao chúng ta xử lý vấn đề theo cách này không?".
Bạn cũng cần xác định điều gì khiến mình không thoải mái: việc sếp muốn che giấu thông tin, trình bày sai sự thật, hay bỏ qua quy định. Xác định đúng vấn đề sẽ giúp bạn lựa chọn bước tiếp theo.
Ghi lại yêu cầu bằng văn bản
Nếu chỉ đạo được đưa ra bằng lời nói, bạn hãy gửi email ngắn với giọng điệu trung lập để xác nhận nội dung trao đổi. Chẳng hạn: "Tôi muốn chắc chắn mình hiểu đúng nội dung cuộc trao đổi. Anh/chị muốn tôi loại bỏ các số liệu khỏi báo cáo cuối cùng trước khi gửi cho khách hàng. Tôi hiểu như vậy có đúng không?".
Văn bản xác nhận giúp quản lý điều chỉnh cách bạn hiểu yêu cầu trước khi thực hiện, đồng thời tạo căn cứ tham chiếu nếu sau này xảy ra bất đồng về chỉ đạo.
Các ghi chú cần phản ánh đúng sự thật. Bạn cũng nên tránh lấy hoặc chuyển tiếp thông tin mật của công ty khi không được phép lưu giữ.
Cân nhắc rủi ro trước khi phản đối
Lên tiếng có thể kéo theo những hậu quả nhất định, nhất là khi người liên quan có quyền lực đối với bạn. Nghiên cứu của công ty đào tạo TalentLMS cho thấy 25% nhân viên từng chứng kiến đồng nghiệp bị cô lập hoặc trừng phạt vì nêu lên mối lo ngại, trong khi 21% cho biết bản thân từng bị trả đũa. Ngoài ra, 42% lo ngại sẽ bị gắn mác là người "khó làm việc cùng" nếu lên tiếng.
Nghỉ việc nửa năm mà vẫn bị 'réo gọi' hỏi về tài liệu, giấy tờ
Từ chối hay quay lại nơi làm việc mà mình đã từng dứt áo ra đi?
Nữ sếp công nghệ ra tiêu chí hẹn hò 'phải được mẫu hậu đồng ý'
Điều đó không có nghĩa bạn nên im lặng. Thay vào đó, hãy cân nhắc cách sếp xử lý những tình huống tương tự trước đây và mức độ đáng tin cậy của quy trình tiếp nhận phản ánh trong công ty.
Như báo cáo của TalentLMS nhận định: "Nhân viên không tự nhiên chọn im lặng. Họ học cách im lặng".
Quyết định cách phản hồi
Sau khi hiểu rõ yêu cầu và các rủi ro, hãy chọn cách phản hồi ít gây căng thẳng nhất nhưng vẫn bảo vệ được bản thân. Bạn có thể đặt câu hỏi, nêu trực tiếp mối lo ngại, viện dẫn quy định hoặc đề xuất phương án khác để đạt cùng mục tiêu.
Chẳng hạn, bạn có thể nói: "Tôi thấy không nên trình bày thông tin theo cách đó, vì có thể gây hiểu lầm", hoặc "Trước khi làm, tôi muốn xác nhận rằng việc này phù hợp với quy định của tổ chức".
Nếu vấn đề nghiêm trọng, hãy đề nghị bộ phận pháp chế hoặc phòng ban phù hợp tham gia xem xét. Phản hồi có chừng mực giúp quản lý có cơ hội cân nhắc lại, đồng thời thể hiện rõ quan ngại của bạn.
Biết khi nào cần báo cáo lên cấp cao hơn
Nếu sếp vẫn khăng khăng chỉ đạo có dấu hiệu liên quan đến hành vi bất hợp pháp, phân biệt đối xử, gian lận, bạn có thể cần báo cáo lên cấp cao hơn. Tùy tình huống, các kênh phù hợp có thể gồm lãnh đạo cấp cao hoặc phòng nhân sự.
Khi nêu lo ngại của bạn, hãy ghi lại sự việc, thời điểm nhận chỉ đạo, cách phản hồi và những diễn biến sau đó. Nêu cách đối xử bạn nhận được sau khi lên tiếng, hãy lưu lại những thông tin liên quan.
Tự bảo vệ bản thân
Đôi khi yêu cầu "đáng ngờ" chỉ xuất phát từ hiểu lầm. Tuy nhiên cách quản lý phản ứng cũng có thể cho thấy những vấn đề sâu xa hơn tại nơi làm việc.
Theo khảo sát của TalentLMS, 62% nhân viên cho rằng hành vi sai trái có nhiều khả năng bị bỏ qua hơn nếu người liên quan là nhân viên có thành tích xuất sắc hoặc lãnh đạo.
Cách công ty xử lý sự việc có thể giúp bạn đánh giá liệu đây có phải là nơi mình được tôn trọng và xứng đáng để cống hiến hay không. Nếu cảm thấy những giá trị không còn phù hợp, bạn có thể cân nhắc lên kế hoạch rời đi để giữ gìn bộ quy tắc của bản thân.
Bị sa thải vì nói xấu sếp, cái kết sau đó mới hết hồnMột kỹ sư ở Úc bị cho thôi việc sau khi công ty phát hiện những tin nhắn nói xấu sếp được anh đăng trong nhóm WhatsApp kín. Cựu nhân viên này bị công ty kiện nhưng đã 'lật ngược' được kết quả.