Về vị trí, chức năng, quy định nêu rõ, Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương là cấp ủy trực thuộc Ban Chấp hành Trung ương Đảng, chịu sự lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, trực tiếp và thường xuyên là Bộ Chính trị, Ban Bí thư.
Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương có chức năng: Nghiên cứu, tham mưu, đề xuất với Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư về đường lối, chủ trương, giải pháp lớn về công tác dân vận; là đầu mối chuyên môn, nghiệp vụ về công tác dân vận của Đảng; chủ trì hoặc phối hợp hướng dẫn, theo dõi, kiểm tra, giám sát việc thực hiện các chủ trương, nghị quyết, chỉ thị, kết luận của Đảng về công tác dân vận theo phân công, phân cấp.
Cùng với đó, thực hiện chức năng lãnh đạo, chỉ đạo MTTQ Việt Nam, các tổ chức đảng trực thuộc theo quy định của Điều lệ Đảng và các quy định, hướng dẫn của Trung ương: lãnh đạo, chỉ đạo Đảng bộ thực hiện đúng đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ; đề xuất, kiến nghị với Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư những vấn đề có liên quan đến sự lãnh đạo, chỉ đạo của Trung ương đối với MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, các hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ và Đảng bộ.
Quy định cũng nêu về các nhiệm vụ, quyền hạn của Đảng ủy, trong đó, có nhiệm vụ chủ trì nghiên cứu, tham mưu, đề xuất với Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư về đường lối, chủ trương và chính sách lớn của Đảng trong lĩnh vực dân vận. Chủ trì hướng dẫn, theo dõi, kiểm tra, giám sát việc thực hiện các chủ trương, nghị quyết, quyết định, chỉ thị, kết luận, quy định của Trung ương về công tác dân vận.
Lãnh đạo, chỉ đạo các tổ chức đảng trực thuộc chấp hành đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; xây dựng phương hướng, nhiệm vụ; lãnh đạo việc hiệp thương, phối hợp thống nhất hành động của Ủy Trung ương MTTQ Việt Nam với các tổ chức thành viên; sự phối hợp thực hiện nhiệm vụ chính trị theo quy định của pháp luật và điều lệ giữa MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, các hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ ở Trung ương với Quốc hội, Chính phủ, các địa phương...
Lãnh đạo, chỉ đạo MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, các hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ thực hiện nhiệm vụ theo quy định của Đảng, Hiến pháp và pháp luật của Nhà nước. Lãnh đạo quán triệt, cụ thể hóa các chủ trương, biện pháp triển khai thực hiện nghị quyết đại hội Đảng bộ; quyết định chương trình làm việc toàn khóa, quy chế làm việc của Đảng ủy...
Tổ chức bộ máy và nhân sự
Về tổ chức bộ máy, theo quy định, Ban Chấp hành Đảng bộ, Ban Thường vụ Đảng ủy, Bí thư, Phó Bí thư Đảng ủy do Bộ Chính trị chỉ định.
Số lượng, cơ cấu Đảng ủy, Ban Thường vụ, Bí thư, Phó Bí thư do Bộ Chính trị xem xét, quyết định. Ban Thường vụ định hướng cơ cấu gồm: Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam là Bí thư Đảng ủy; 1 Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch là Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy; Phó Chủ tịch - Tổng Thư ký; các Phó Chủ tịch Uỷ ban Trung ương MTTQ Việt Nam; người đứng đầu các tổ chức chính trị - xã hội ở Trung ương; 2 - 3 Phó Bí thư Đảng ủy chuyên trách; trưởng các cơ quan chuyên trách tham mưu, giúp việc do Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương đề xuất.
Trước mắt, trong quá trình sắp xếp bộ máy, số lượng Phó Bí thư Đảng ủy chuyên trách có thể nhiều hơn, nhưng chậm nhất đến hết nhiệm kỳ 2025 - 2030 phải bảo đảm đúng số lượng quy định.
Đảng ủy được lập 4 cơ quan chuyên trách tham mưu, giúp việc, gồm: Văn phòng; Ban Tổ chức; Ban Tuyên giáo; Cơ quan Ủy ban Kiểm tra và thành lập mới 3 cơ quan chuyên trách tham mưu về công tác dân vận, gồm: Ban Dân vận các cơ quan nhà nước; Ban Dân tộc và Tôn giáo; Ban Đoàn thể nhân dân.
Trưởng, phó các cơ quan chuyên trách tham mưu, giúp việc của Đảng ủy là cán bộ chuyên trách, mỗi cơ quan bố trí không quá 3 phó trưởng ban chuyên trách. Trước mắt, trong quá trình sắp xếp bộ máy, số lượng phó trưởng ban chuyên trách các cơ quan tham mưu, giúp việc có thể bố trí nhiều hơn, nhưng chậm nhất đến năm 2030 phải bảo đảm đúng số lượng quy định.
Quy định cũng nêu, Ban Thường vụ Đảng ủy xem xét, quyết định bố trí cơ quan tham mưu, giúp việc chuyên trách tổ chức Đoàn Thanh niên cùng cấp. Tổng số cán bộ chuyên trách các cơ quan chuyên trách tham mưu, giúp việc (kể cả Đoàn Thanh niên) do Ban Thường vụ Đảng ủy quyết định trong tổng biên chế được giao.