Việc Bộ GD&ĐT dự kiến không còn áp dụng điểm cộng cho chứng chỉ ngoại ngữ từ năm 2027 khiến nhiều gia đình băn khoăn về giá trị của IELTS. Tuy nhiên, bớt đi khoản điểm cộng không đồng nghĩa chứng chỉ ngoại ngữ "mất giá trị". Người có chứng chỉ vẫn có thể hưởng một số lợi thế trong kỳ thi tốt nghiệp THPT, xét tuyển đại học và quá trình học tập.
Miễn thi ngoại ngữ ở kỳ thi tốt nghiệp THPT
Lợi thế đầu tiên của thí sinh có IELTS nằm ngay ở khâu thi và xét công nhận tốt nghiệp THPT.
Theo Thông tư 13/2026/TT-BGDĐT, IELTS từ 4.0 là một trong những chứng chỉ đáp ứng mức tối thiểu để thí sinh được miễn thi môn ngoại ngữ trong kỳ thi tốt nghiệp THPT. Quy định này có hiệu lực từ năm 2026.
Bên cạnh IELTS, Bộ GD&ĐT cũng quy định nhiều chứng chỉ khác như TOEFL ITP 450, TOEFL iBT 45, một số chứng chỉ Cambridge, Aptis ESOL B1, PTE và chứng chỉ theo Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dùng cho Việt Nam từ bậc 3... có thể đáp ứng yêu cầu miễn thi môn tiếng Anh.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Nhiều học sinh đầu tư luyện thi IELTS từ sớm để lấy điểm cộng xét tuyển đại học (Ảnh: Tạo bởi AI).
Năm 2026, khoảng 8.000 thí sinh đăng ký miễn thi ngoại ngữ trong kỳ thi tốt nghiệp THPT. Số lượng này giảm mạnh so với trước đây do quy định mới không còn quy đổi chứng chỉ IELTS 4.0 thành 10 điểm trong xét công nhận tốt nghiệp. Nhiều thí sinh vẫn chủ động đăng ký dự thi môn ngoại ngữ để lấy kết quả xét tuyển đại học.
Nếu quy định này tiếp tục được duy trì, thí sinh có IELTS đạt mức quy định sẽ có thêm lựa chọn miễn thi môn tiếng Anh trong kỳ thi tốt nghiệp THPT để tập trung thời gian ôn tập cho các môn học khác.
Quy đổi điểm vào đại học
Một thuận lợi khác là việc quy đổi điểm vào đại học. Đây là điểm cần phân biệt rõ, dự thảo đề xuất chỉ bỏ điểm cộng, không đề xuất cấm các trường sử dụng chứng chỉ IELTS trong tuyển sinh.
Theo lý giải của GS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ GD&ĐT, chứng chỉ ngoại ngữ vẫn có thể được sử dụng để quy đổi, thay thế điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển theo quy tắc công khai; chứng minh thí sinh đáp ứng yêu cầu ngoại ngữ đầu vào của chương trình đào tạo bằng tiếng nước ngoài; hoặc được xem xét công nhận học phần, chuẩn đầu ra theo quy định.
Trong mùa tuyển sinh năm 2026, hơn 100 trường đại học sử dụng chứng chỉ IELTS để quy đổi thành điểm môn tiếng Anh khi xét tuyển kết hợp với điểm thi tốt nghiệp THPT hoặc kết quả học bạ. Mức IELTS tối thiểu được chấp nhận khá đa dạng, từ 4.0 đến 5.0 tùy trường.
Ở mức IELTS 4.0, một số trường như Trường Đại học Thủ đô Hà Nội, Phenikaa, Sài Gòn, Phan Châu Trinh, Nha Trang và Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã cho phép thí sinh quy đổi sang điểm môn tiếng Anh, tương ứng khoảng 6-8 điểm.
Với phần lớn cơ sở đào tạo còn lại, thí sinh cần đạt IELTS từ 5.0. Mức điểm quy đổi phổ biến nằm trong khoảng 7-8,5 điểm môn tiếng Anh.
Đáng chú ý, cùng một mức IELTS nhưng giá trị quy đổi giữa các trường có thể khác nhau đáng kể. Với IELTS 6.5, khoảng 20 trường tính tương đương 10 điểm, như Đại học Bách khoa Hà Nội và TPHCM, Mở Hà Nội, Sư phạm Hà Nội 2...
Trong khi đó, tại Trường Đại học Ngoại thương, IELTS 6.5 mới tương đương 8,5 điểm tiếng Anh và phải đạt IELTS 8.0 mới được quy đổi thành 10 điểm. Học viện Ngoại giao đặt ngưỡng cao nhất, mức IELTS 8.5 mới được quy đổi thành 10.
Nếu dự thảo được thông qua, IELTS không còn mang lại lợi thế dưới dạng điểm cộng ngoài thang đánh giá. Tuy nhiên, chứng chỉ vẫn có thể đem lại lợi thế ở ít nhất 3 khâu: miễn thi ngoại ngữ trong kỳ thi tốt nghiệp THPT nếu đạt mức quy định; được sử dụng để quy đổi, thay thế điểm ngoại ngữ trong những phương thức phù hợp và chứng minh năng lực ngoại ngữ khi chương trình đào tạo có yêu cầu.
Phụ huynh, học sinh lưu ý thêm, việc có được quy đổi hoặc thay thế điểm ngoại ngữ trong xét tuyển hay không vẫn phụ thuộc phương thức tuyển sinh, tổ hợp và quy định cụ thể được cơ sở đào tạo công bố.
Vì sao Bộ muốn bỏ ngay điểm cộng IELTS?
Thống kê của Bộ GD&ĐT cho biết hiện nay nhiều ngành điểm chuẩn khoảng 28 nhưng cho cộng tới 1,5 điểm, khiến hàng nghìn thí sinh đạt 26,5-28 điểm vẫn không trúng tuyển chỉ vì không có điều kiện thi chứng chỉ có chi phí cao.
Thực tế ghi nhận hai điểm chưa hợp lý cần điều chỉnh ngay.
Thứ nhất, ngành không yêu cầu ngoại ngữ nhưng thí sinh có chứng chỉ tiếng Anh vẫn được cộng điểm. Chẳng hạn, với ngành chỉ xét toán, vật lý và hóa học, một thí sinh có kết quả 3 môn cao hơn vẫn có thể trượt trước thí sinh có điểm chuyên môn thấp hơn nhưng được cộng chứng chỉ. Quyền sử dụng chứng chỉ của một người không thể làm mất quyền được đánh giá công bằng của người còn lại.
Thứ hai, tổ hợp đã có môn tiếng Anh nhưng chứng chỉ tiếng Anh tiếp tục được dùng để cộng thêm điểm. Khi đó, năng lực ngoại ngữ vừa được phản ánh trong điểm tổ hợp, vừa tạo thêm lợi thế ngoài thang đo. Một năng lực được tính hai lần sẽ làm sai lệch thứ tự xét tuyển, đặc biệt ở các ngành có điểm chuẩn cao, nơi chênh lệch rất nhỏ cũng có thể quyết định trúng tuyển.
“Đây là vấn đề cấp bách liên quan trực tiếp đến công bằng và cần được điều chỉnh ngay. Tự chủ tuyển sinh phải đi cùng trách nhiệm giải trình và không thể hợp thức hóa một tiêu chí làm sai lệch cạnh tranh giữa các thí sinh”, GS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ GD&ĐT cho hay.