"Sách giáo khoa nên là sách nền tảng được dùng chung nhiều năm chứ không phải một vài năm lại thay mới. Mỗi lần thay mới sách như vậy dẫn đến tốn kém nguồn lực rất lớn, không chỉ ngân sách mà còn cả nhân lực, thời gian nữa. Một bộ sách giáo khoa ít nhất phải dùng được trong 15-20 năm thì mới tối ưu. Còn kiến thức mới, bổ sung thì vẫn nên có. Vậy nên, tôi đề xuất cần quy định tỷ lệ nội dung sách cố định, không thay đổi làm nền tảng. Ví dụ, 80% là kiến thức nền tảng như Toán, Văn, Anh, Lý, Hóa, Sinh... Còn 20% sẽ được thay đổi, thêm mới".
Đó là chia sẻ của độc giả Nguyenletvu xung quanh thông tin Bộ Giáo dục và Đào tạo đang sửa đổi chương trình phổ thông để làm bộ sách giáo khoa lớp 1-12 mới; trong đó bản quyền sách sẽ chuyển về Bộ, đồng thời nghiên cứu giao các tỉnh, thành tự in ấn. Bộ chưa công bố chi tiết nội dung chỉnh sửa, song nhấn mạnh cả chương trình và sách sẽ không theo hướng xây dựng lại từ đầu, mà kế thừa, cập nhật, bổ sung trên nền tảng hiện có.
Nói về những kỳ vọng ở bộ sách giáo khoa mới, bạn đọc Nina cho rằng: "Tôi nghĩ, chuyện biên soạn sách giáo khoa không chỉ là 'làm một bộ sách mới', mà quan trọng hơn là phải trả lời được câu hỏi: học sinh sẽ thực sự nhận được gì sau những tiết học đó? Nếu đã biên soạn, phải làm sao để hạn chế tối đa những 'hạt sạn' trong nội dung?
Chúng ta có thể tham khảo lại những bộ sách của thế hệ 8X, 9X ngày trước, những nội dung đã được kiểm nghiệm qua nhiều thế hệ học sinh, rồi từ đó chọn lọc, điều chỉnh và cập nhật cho phù hợp với chương trình hiện nay. Chứ thật lòng, nhìn vào sách giáo khoa của học sinh bây giờ, đôi khi tôi khá băn khoăn: các em đang được học điều gì, và sau mỗi tiết học thì kiến thức nào thực sự được đọng lại?
Một bộ sách tốt có lẽ không nên được đánh giá bằng việc nó mới đến đâu, mà bằng việc học sinh hiểu được bao nhiêu, nhớ được bao nhiêu và có thể vận dụng được thế nào?
>> 'Một bộ sách giáo khoa dùng chung cả nước để giáo dục công bằng'
Trong khi đó, nói riêng về nội dung thơ và các tác phẩm văn học trong sách giáo khoa, độc giả Tran Minh Giang bày tỏ trăn trở: "Bao nhiêu áng văn thơ cổ điển, thậm chí văn học hiện đại cũng không thiếu những bài thơ hay, áng văn xuất sắc. Nhưng tôi không hiểu vì sao sách giáo khoa mới bây giờ bỏ đi hết? Thay vào đó là những bài thơ, bài văn mà đến người lớn đọc còn muốn trẹo miệng, rất khổ cho học sinh phải học thuộc lòng.
Tôi thấy văn, thơ trong sách giáo khoa cách đây 30 năm, đến giờ tôi vẫn còn nhớ như in, ví dụ những câu: "Ao thu lạnh lẽo nước trong veo" của Nguyễn Khuyến; "Cành lê trắng điểm một vài bông hoa" của Nguyễn Du; rồi Thế Lữ, Xuân Quỳnh, Hồ Xuân Hương, Bà Huyện Thanh Quan... Bao nhiêu thế hệ người Việt dù ở đây hay xa xứ đều nhớ và thuộc, thế mà giờ chỉ còn trong ký ức, rất tiếc cho học sinh ngày nay".
Ủng hộ việc xây dựng một bộ sách giáo khoa mới, nhưng bạn đọc Nguyên Bình Tĩnh nhấn mạnh: "Tôi ủng hộ mục tiêu bảo đảm mọi học sinh có sách và giảm chi phí cho các gia đình. Tuy nhiên, một bộ sách thống nhất chỉ phát huy hiệu quả khi nội dung được phản biện độc lập, thử nghiệm tại nhiều nhóm trường và giáo viên được chủ động sử dụng học liệu bổ trợ phù hợp.
Đề nghị rà soát sách hằng năm, Bộ cần sửa lỗi ngay khi phát hiện; khoảng 4-5 năm phải đánh giá lại nhu cầu phát hành phiên bản sửa đổi đáng kể; chỉ đổi mới toàn diện khi có căn cứ từ chương trình và kết quả sử dụng, tránh thay sách thường xuyên gây lãng phí. Nội dung AI, công nghệ và số liệu có thể được cập nhật qua học liệu số, phụ lục miễn phí để sách giấy còn tiếp tục sử dụng được.
Về in ấn, nên cho tỉnh, thành lựa chọn đặt in riêng, liên kết đặt in theo vùng hoặc sử dụng nguồn cung chung. Không nhất thiết mỗi tỉnh phải có nhà in. Bộ cung cấp bản nội dung chuẩn; địa phương chịu trách nhiệm về số lượng, chất lượng và việc giao sách đúng hạn. Cần công khai tổng chi phí, thay vì chỉ so sánh giá in.
Quan trọng nhất, giảm tải sách phải đi cùng điều chỉnh kiểm tra, thi cử và hỗ trợ giáo viên. Nếu đề thi vẫn đòi hỏi phần nâng cao đã chuyển sang tài liệu tham khảo, áp lực học thêm khó giảm. Thành công nên được đo bằng khả năng đọc hiểu, vận dụng của học sinh, mức giảm chi phí và tỷ lệ tái sử dụng sách".
Cả nước hiện có gần 20 triệu học sinh phổ thông (lớp 1-12). Từ năm học này, tất cả dùng chung bộ sách giáo khoa "Kết nối tri thức với cuộc sống", thay vì ba bộ và nhiều sách lẻ như trước. Tháng 9 năm ngoái, Bộ từng sửa chương trình để phù hợp với mô hình chính quyền hai cấp và các tỉnh, thành sau sáp nhập. Từ đó, sách giáo khoa cũng được điều chỉnh, chủ yếu ở môn Lịch sử và Địa lý, Giáo dục kinh tế và pháp luật. Ngoài ra, Bộ thí điểm tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) vào lớp 1-12 từ tháng 12/2025.
Việt Thành tổng hợp
- Ưu điểm của nhiều bộ sách giáo khoa
- Rối rắm chọn sách giáo khoa
- Một năm phải mua hai bộ sách giáo khoa cho con
- 'Chỉ cần một bộ sách giáo khoa dùng chung cả nước'
- 'Nhiều bộ sách giáo khoa nhưng không có sự lựa chọn'
- 'Cải cách dạy nghề thay vì đổi sách giáo khoa'