Bộ trưởng Giáo dục: "Cộng điểm IELTS có thể gây bất công"

Vấn đề bỏ điểm cộng chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế (phổ biến là IELTS) và giải học sinh giỏi từ năm 2027 được đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Phó Trưởng đoàn ĐBQH chuyên trách thành phố Hải Phòng), đặt ra trong phiên giải trình của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, sáng 20/9. Phiên giải trình do Ủy ban Văn hóa và Xã hội tổ chức.

Đại biểu lo bỏ cộng điểm làm học sinh mất động lực, Bộ trưởng nói gì?

Nữ đại biểu cho biết nhận được phản ánh “bỏ cộng điểm vào đại học với giải học sinh giỏi làm mất động lực đối với học sinh chuyên sâu”.

“Với dự kiến điều chỉnh việc cộng điểm chứng chỉ ngoại ngữ, giải học sinh giỏi và các tiêu chí bổ sung từ năm 2027, Bộ đã đánh giá tác động chưa? Việc áp dụng có bảo đảm yêu cầu công bố thay đổi trước ít nhất 12 tháng và có lộ trình chuyển tiếp phù hợp để bảo vệ quyền lợi chính đáng của thí sinh hay không?”, bà Nga đặt vấn đề.

Theo đại biểu, các quyết sách thay đổi về thi cử nên cho lộ trình 3 năm để học sinh, giáo viên và phụ huynh chuẩn bị tâm lý và hành trang.

Giải trình về vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn khẳng định đề xuất bỏ điểm cộng IELTS, giải học sinh giỏi trong xét tuyển đại học dựa trên phân tích dữ liệu rõ ràng.

Theo Bộ trưởng, khi một trường/ngành nào đó quy định đầu vào có tiếng Anh, Bộ yêu cầu phải đưa tiếng Anh vào tổ hợp xét tuyển, coi là tiêu chí xét tuyển chứ không có chuyện xét tuyển bằng các môn học khác (như toán, hóa, sinh) rồi lại cộng thêm điểm cho thí sinh có chứng chỉ tiếng Anh.

Việc cộng thêm điểm tiếng Anh cho các ngành không yêu cầu chuyên môn ngoại ngữ, theo Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo, sẽ gây bất công khi một năng lực kiến thức được tính hai lần.

Dẫn chứng thực tế, ông cho biết có những ngành điểm chuẩn rất cao (lên đến 28 điểm) nhưng lại cho phép cộng điểm thưởng chênh lệch tới 1,5 điểm. Điều này khiến hàng nghìn thí sinh đạt điểm thi rất cao (26,5-28 điểm) vẫn không trúng tuyển, chỉ vì không có điều kiện thi các chứng chỉ đắt tiền.

“Đây là việc cấp bách và liên quan đến sự công bằng cần phải điều chỉnh ngay”, Tư lệnh ngành giáo dục khẳng định.

Mặc dù việc xét chứng chỉ quốc tế (như IELTS) thuộc quyền tự chủ của các trường, nhưng khi xuất hiện sự bất hợp lý, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn khẳng định Bộ đã có lộ trình để hạn chế, ví dụ khống chế điểm cộng không quá 10%.

Dù vậy, Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo khẳng định việc học tiếng Anh là cần thiết cho quá trình học đại học và nghề nghiệp sau này, không hề lãng phí. Bộ sẽ tiếp tục lắng nghe ý kiến các chuyên gia để hoàn thiện quy chế.

Tiêu cực trong kỳ thi phải xử lý bằng pháp luật

Cũng tại phiên giải trình, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga đề nghị Bộ trưởng đánh giá tính công bằng, minh bạch và mức độ tương đương giữa các phương thức tuyển sinh đại học hiện nay.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết mô hình tổ chức thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học được đổi mới và hoàn thiện liên tục theo hướng gọn nhẹ, tiết kiệm và giảm áp lực. Đồng thời, công tác tuyển sinh đại học cũng tạo điều kiện thuận lợi chưa từng có cho học sinh khi toàn bộ quy trình từ đăng ký xét tuyển, thanh toán lệ phí đến đăng ký nhập học đều được thực hiện trực tuyến trên hệ thống máy tính.

Với những tiêu cực xảy ra ở một số địa phương thời gian qua, Bộ trưởng nhìn nhận “là điều đáng tiếc”, song ông nhấn mạnh nguyên nhân trước hết xuất phát từ ý thức tuân thủ pháp luật, do đó, giải pháp xử lý phải bằng pháp luật.

"Phải xử lý nghiêm minh những cá nhân vi phạm và trách nhiệm của các bên liên quan nhằm đảm bảo sự thượng tôn pháp luật trong thi cử cũng như toàn ngành giáo dục", Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nêu quan điểm.

Ngoài ra, ông cho rằng nguyên nhân có phần xuất phát từ các yếu tố mang tính cục bộ trong quá trình tổ chức thi. Mặc dù quy trình đã được quy định chặt chẽ, thực tế vẫn có cục bộ tại địa phương xuất phát từ động cơ riêng thực hiện hành vi gian lận.

Theo ông Sơn, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ tiếp tục cải tiến công tác ra đề thi theo hướng giảm nhẹ nhưng vẫn đánh giá đúng năng lực, kiến thức của học sinh. Kỳ thi không chỉ phục vụ xét tốt nghiệp mà còn làm căn cứ đánh giá mặt bằng chất lượng giáo dục giữa các địa phương, tác động của chương trình và phương pháp giảng dạy, đồng thời làm căn cứ xét tuyển đại học.

Bộ trưởng khẳng định quan điểm nhất quán của Bộ Giáo dục và Đào tạo là giữ ổn định các chính sách chung lớn, trong đó tuyển sinh phải đảm bảo hai nguyên tắc cốt lõi: Độ tin cậy trong đánh giá đúng năng lực người học và đảm bảo sự công bằng giữa các thí sinh.

Về phản ánh có quá nhiều phương thức xét tuyển (gần 20 phương thức), Bộ trưởng phân tích thực chất khi phân loại, chủ yếu vẫn tập trung vào các phương thức chính: xét điểm thi tốt nghiệp THPT, xét học bạ, xét kết quả thi đánh giá năng lực, và xét tuyển kết hợp chứng chỉ quốc tế.

Quan điểm của Bộ là với một ngành hoặc chương trình đào tạo, khi tuyển sinh phải có tiêu chí thống nhất. Trường áp dụng nhiều phương thức thì điểm chuẩn đầu vào giữa các phương thức phải bảo đảm mức độ tương đương.