Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh nói về 'mấu chốt' trong phát triển công nghiệp văn hóa

Sáng 10-11, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh đã giải trình, tiếp thu các nội dung đại biểu nêu về dự Luật Phát triển công nghiệp văn hóa.

Bản quyền là mấu chốt trong phát triển công nghiệp văn hóa

Liên quan hỗ trợ sáng tạo và xác lập quyền sở hữu trí tuệ, Bộ trưởng nhấn mạnh bảo đảm quyền sở hữu trí tuệ và bản quyền là vấn đề quan trọng, mang tính mấu chốt trong phát triển công nghiệp văn hóa.

"Đặc trưng của công nghiệp văn hóa Việt Nam là sáng tạo cộng đồng và luật sẽ có chính sách hỗ trợ cho năng lực sáng tạo của nhân dân thông qua công nghệ do Nhà nước cung cấp và góp phần bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan", Bộ trưởng cho biết.

• 

  Từ thương hiệu bộ truyện Harry Potter 25 tỉ USD, đại biểu đề xuất lập sàn giao dịch ý tưởng tiềm năngĐỌC NGAY

Dự thảo luật đã bổ sung khái niệm về phần mềm hỗ trợ sáng tạo, nền tảng số hỗ trợ quyền sở hữu trí tuệ và chỉnh lý theo hướng cung cấp miễn phí các phần mềm và nền tảng này.

Song trước ý kiến đại biểu đề nghị cân nhắc cơ chế hỗ trợ, Bộ trưởng cho biết việc triển khai sẽ được tính toán cụ thể để bảo đảm hiệu quả, tránh lãng phí và sử dụng đúng mục đích.

Dự thảo cũng hướng tới hỗ trợ người sáng tạo tiếp cận kho học liệu, tài nguyên dùng chung, kết nối với hệ thống đăng ký quyền sở hữu trí tuệ và được bồi dưỡng kỹ năng sáng tạo, ứng dụng công nghệ.

Liên quan hành lang pháp lý về bản quyền, Bộ trưởng cho biết Chính phủ sẽ xây dựng luật bản quyền trong năm 2027-2028, đây sẽ là cơ sở quan trọng để bổ sung, cụ thể hóa và bảo đảm việc thực thi quyền sở hữu trí tuệ chặt chẽ, đúng quy định.

Nhiều đại biểu cho ý kiến về sản phẩm công nghiệp văn hóa có giá trị bản sắc văn hóa Việt Nam và sản phẩm công nghiệp trọng điểm.

Giải trình nội dung này, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh chia sẻ dự luật đã có các quy định nhằm tạo cơ sở pháp lý để khuyến khích phát triển sản phẩm mang bản sắc văn hóa Việt Nam, đồng thời lựa chọn những sản phẩm có giá trị gia tăng cao, sức cạnh tranh và lan tỏa để tập trung nguồn lực đầu tư.

Định hướng này nhằm khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, gắn bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc với đổi mới sáng tạo và xây dựng thương hiệu quốc gia.

Chính phủ sẽ tiếp thu ý kiến đại biểu, tiếp tục rà soát để làm rõ nội hàm và tiêu chí xác định sản phẩm, bảo đảm việc lựa chọn có tính thực chất.

Hoa văn thổ cẩm bán tiền triệu, người dệt chỉ nhận vài chục nghìn

Đại biểu Châu Quỳnh Dao (An Giang) bày tỏ băn khoăn khi dự thảo chưa thiết lập đầy đủ cơ chế bảo vệ cộng đồng chủ thể di sản và nghệ nhân dân gian.

Về sàn giao dịch mới, bà cho biết dự thảo yêu cầu người đưa sản phẩm lên sàn cung cấp thông tin về nguồn gốc, chưa có cơ chế tiếp cận và chia sẻ lợi ích, cũng như nguyên tắc đồng thuận tự nguyện, báo trước theo chuẩn mực quốc tế.

"Nếu không có những ràng buộc cụ thể, doanh nghiệp có thể sử dụng tên gọi các di sản như điệu xòe Thái, dân ca Khmer để đưa sản phẩm vào giao dịch thương mại mà chưa có cơ chế bảo đảm lợi ích cho cộng đồng sở hữu, gìn giữ di sản", bà nhấn mạnh.

Bà dẫn chứng hoa văn thổ cẩm của đồng bào Ê Đê nếu bị công ty thời trang sao chép để sản xuất hàng thời trang thương mại mang bán thu được tiền triệu, trong khi người phụ nữ ngày đêm miệt mài bên khung cửi nhưng chỉ thu được mấy mươi ngàn đồng.

"Chúng ta sẽ không bao giờ chịu nổi khi thấy tiếng khèn của đồng bào dân tộc Mông được cắt ghép làm nhạc sàn thương mại, ảnh hưởng đến tính chất thiêng liêng của di sản", bà trăn trở.

Từ thực tế bà đề nghị luật hóa cơ chế tiếp cận và chia sẻ lợi ích, quy định sản phẩm, quyền tài sản khai thác từ di sản văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số khi đưa lên sàn giao dịch phải có thỏa thuận chia sẻ lợi ích và sự đồng thuận của cộng đồng sở tại.

Đồng thời, cần quy định hành vi nghiêm cấm như tự ý khai thác thương mại, làm sai lệch hoặc sử dụng công nghệ số, AI để sao chép trái phép di sản văn hóa phi vật thể, tri thức truyền thống khi chưa có sự đồng thuận của cộng đồng chủ thể.

Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú yêu cầu các đơn vị, địa phương thực hiện nghiêm Quy định 217. Chuyển các giải báo chí toàn quốc chuyên ngành thành các giải chuyên đề thuộc các hạng mục Giải báo chí Quốc gia.