Bộ trưởng nhắc "tiên trách kỷ, hậu trách nhân" khi bàn về vốn chống ngập

Sáng 31/10, phát biểu trước Quốc hội, Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng giải trình một số vấn đề đại biểu nêu về phòng, chống thiên tai, sạt lở và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Trả lời đại biểu Hà Sỹ Huân (Thái Nguyên) về các dự án phòng, chống lũ, lụt sông Cầu, ông Hùng đề nghị nhìn lại quá trình triển khai trên tinh thần "tiên trách kỷ, hậu trách nhân". 

Thiên tai đã qua hơn một năm, không thể tiếp tục dùng vốn cấp bách

Theo Bộ trưởng, hoàn lưu bão Bualoi và bão Matmo năm 2025 ảnh hưởng rất lớn đến nhiều tỉnh phía Bắc, trong đó có Thái Nguyên, gây ngập lụt nghiêm trọng tại khu vực trung tâm tỉnh.

Địa phương đã phê duyệt ba dự án cấp bách liên quan đến sông Cầu, nhưng đến đầu năm 2026, tức sau thiên tai vài tháng, mới tổ chức khởi công.

Ông Hùng cho biết đến thời điểm báo cáo Quốc hội, thiên tai đã qua hơn một năm. Theo giải thích của Bộ trưởng, các dự án phải thực hiện theo cơ chế đầu tư công trung hạn thông thường, không thể tiếp tục bố trí nguồn vốn theo diện cấp bách. Đây là vướng mắc thứ nhất được ông nêu.

Vướng mắc thứ hai, theo Bộ trưởng, liên quan đến thẩm quyền bố trí nguồn vốn. Ông cho biết, với dự án do tỉnh phê duyệt chủ trương đầu tư, việc bố trí, cấp nguồn vốn phải thông qua Bộ Tài chính, không thuộc thẩm quyền của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Vì vậy theo ông, đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường cấp nguồn vốn này không phù hợp với quy định của Luật Đầu tư công.

Đối với những hạng mục đáp ứng điều kiện, đúng quy định, như đê sông Cầu, đê Chã và đập Thác Huống, Bộ trưởng cho biết Bộ đã bố trí trong kế hoạch đầu tư công trung hạn.

Trước đó, đại biểu Hà Sỹ Huân đề nghị Chính phủ, Bộ Tài chính và Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục quan tâm, xem xét bố trí vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 để triển khai dự án phòng, chống lũ, lụt sông Cầu.

Ông dẫn Quyết định số 1409/QĐ-BNNMT ngày 21/4/2026 của Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường phê duyệt Quy hoạch thủy lợi lưu vực sông Hồng - Thái Bình thời kỳ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050; cùng chỉ đạo của Thủ tướng tại Thông báo số 549/TB-VPCP ngày 11/10/2025 của Văn phòng Chính phủ làm cơ sở cho kiến nghị.

Theo đại biểu, việc triển khai dự án nhằm "sớm tăng cường năng lực cắt lũ, bảo đảm an toàn khu vực trung tâm và vùng hạ du", phục vụ phát triển kinh tế - xã hội lâu dài.

Nguồn vốn phòng, chống thiên tai mới đáp ứng một nửa nhu cầu

Cũng trong phần giải trình, ông Hùng cho biết phòng, chống thiên tai, sạt lở, thích ứng với biến đổi khí hậu và đầu tư hạ tầng nông nghiệp là nhóm vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm.

Các ý kiến đề cập việc giảm thiểu thiệt hại do thiên tai ở Đồng bằng sông Cửu Long và khu vực phía Nam. 

Theo Bộ trưởng, giai đoạn 2021-2025, Trung ương đã bố trí khoảng 40.000 tỷ đồng cho khu vực này. Đối với giai đoạn tiếp theo 2026-2031, Chính phủ đã phân bổ 15.000 tỷ đồng; cùng khoảng 8.500 tỷ đồng vốn ODA, tổng nguồn lực được ông nêu là khoảng 23.500 tỷ đồng.

Ông Hùng đánh giá đây là nguồn lực lớn nhằm thực hiện các nhiệm vụ phòng, chống sạt lở, sụt lún, ngập úng, hạn hán và xâm nhập mặn. Tuy nhiên, nguồn lực vẫn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu. 

Tính chung nhu cầu phòng, chống thiên tai, bao gồm sạt lở, sụt lún, hạn hán, xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long cùng mưa lớn, lũ quét ở phía Bắc, tổng nhu cầu vốn khoảng 210.000 tỷ đồng. Trong khi đó, Trung ương mới cân đối được khoảng 105.000 tỷ đồng, tương đương một nửa nhu cầu.

"Nhu cầu còn rất lớn", Bộ trưởng nói, đồng thời mong các đại biểu chia sẻ để tổ chức triển khai theo từng giai đoạn.

Đối với 8 dự án tại Đồng bằng sông Cửu Long, ông cho biết Bộ đang tích cực thực hiện theo lộ trình và đã hoàn tất phê duyệt chủ trương đầu tư.

Công nghệ sinh học cơ bản đã có điều kiện để triển khai

Trả lời đại biểu Nguyễn Thị Lan (Hà Nội) về công nghệ sinh học tổng hợp, Bộ trưởng cho biết Bộ đã tham mưu ban hành các quyết định, đồng thời xây dựng văn bản hướng dẫn và chương trình thực hiện.

Ông khái quát bốn vấn đề then chốt gồm thể chế, cơ sở vật chất, đội ngũ và công nghệ. Theo Bộ trưởng, các điều kiện này cơ bản đã được chuẩn bị đầy đủ, vấn đề hiện nay là tổ chức triển khai.

Trong sáu tháng vừa qua, ông đã trực tiếp đặt hàng Học viện Nông nghiệp Việt Nam hai nhiệm vụ khoa học, công nghệ, trong đó có nội dung công nghệ sinh học. Bộ cũng đặt hàng các nhà khoa học, viện, trường và trung tâm nghiên cứu trên cả nước thực hiện nhiều nhiệm vụ liên quan.

Ông cho biết Bộ sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan, địa phương và cơ sở nghiên cứu để triển khai những nhiệm vụ thuộc trách nhiệm của mình.