Tại Khu công nghiệp Yên Bình (Thái Nguyên), một kế hoạch đầu tư quy mô vừa được trình lên cơ quan chức năng địa phương.
Samsung Electronics dự kiến rót tới 105.790 tỷ đồng (khoảng 4,09 tỷ USD) để xây dựng các cơ sở kiểm thử chip nhớ. Đáng chú ý, hơn 63% tổng vốn này, tương đương 66.640 tỷ đồng, dự kiến được tài trợ từ chính nguồn lợi nhuận tái đầu tư của tập đoàn tại Việt Nam.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Samsung là một trong những nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Việt Nam, hiện vận hành 6 nhà máy sản xuất, một trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) cùng một đơn vị bán hàng tại Bắc Ninh, Thái Nguyên, Hà Nội và TPHCM (Ảnh: Nst).
Dây chuyền đầu tiên dự kiến vận hành vào quý IV/2027 và dây chuyền tiếp theo vào năm 2028, thực hiện công đoạn kiểm định cuối cùng cho các dòng chip nhớ DRAM và NAND flash chuyển về từ Hàn Quốc.
Bước đi này không chỉ bác bỏ những đồn đoán vô căn cứ về việc tập đoàn dịch chuyển sản xuất khỏi Việt Nam mà còn đánh dấu bước chuyển dịch lớn của dòng vốn ngoại, đó là từ sản xuất thiết bị hoàn chỉnh sang các công đoạn chuyên sâu của ngành bán dẫn.
Làn sóng tỷ USD từ các tập đoàn đa quốc gia
Không riêng Samsung Electronics, công ty thành viên Samsung Electro-Mechanics cũng công bố kế hoạch đầu tư 2.510 tỷ won (khoảng 1,9 tỷ USD) vào Việt Nam nhằm mở rộng sản xuất đế mạch nền kết nối chip tiên tiến (FC-BGA).
Linh kiện quan trọng này giúp kết nối bộ xử lý hiệu năng cao với bo mạch chủ, vốn đang bùng nổ nhu cầu từ các máy chủ trí tuệ nhân tạo (AI). Dự án tại Việt Nam đặt mục tiêu hoàn thành trước tháng 6/2030, song hành cùng cơ sở tại Hàn Quốc để đáp ứng các đơn hàng quốc tế.
Cùng với đó, các tên tuổi quốc tế khác cũng không đứng ngoài cuộc chơi. Tập đoàn Intel đang xúc tiến khoản đầu tư bổ sung 2,6 tỷ USD, trong khi doanh nghiệp Meiko của Nhật Bản đã khởi công dự án nhà máy sản xuất đế mạch bán dẫn trị giá 500 triệu USD.
Theo số liệu được Giáo sư Ko Young-kyung (Đại học Yonsei) trích dẫn trên tờ Korea JoongAng Daily, tổng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đăng ký vào Việt Nam trong 8 tháng đầu năm đạt 40,6 tỷ USD, tăng 55,4% so với cùng kỳ. Trong đó, các doanh nghiệp Hàn Quốc chiếm tới 45,3% tổng vốn FDI vào ngành bán dẫn tại Việt Nam.
Cuộc tái cơ cấu chuỗi cung ứng và sự "phân vai" chiến lược
Lý giải nguyên nhân dòng vốn liên tục chảy mạnh, giới chuyên gia quốc tế nhận định chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu đang bước vào giai đoạn tái cơ cấu mạng lưới sản xuất theo khu vực. Các tập đoàn công nghệ không di dời toàn bộ nhà máy chế tạo tấm bán dẫn siêu nhỏ, mà khéo léo phân chia vai trò để tối ưu hóa năng suất và giảm thiểu rủi ro vận hành.
Giáo sư Joo Seung-hwan, công tác tại Trường Sau đại học Đổi mới Sản xuất thuộc Đại học Inha, phân tích trên tờ Korea Herald rằng việc mở rộng cơ sở kiểm thử tại Việt Nam giúp các tập đoàn giải phóng công suất trong nước để tập trung vào các dòng chip nhớ cao cấp thế hệ mới, chẳng hạn bộ nhớ băng thông cao (HBM). Trong khi Hàn Quốc đảm trách công đoạn đầu nguồn và sản phẩm giá trị cao, các hoạt động gia công quy mô lớn, kiểm thử và sản xuất đế mạch được san sẻ sang các cơ sở hải ngoại như Việt Nam.
Mặt khác, lợi thế sẵn có từ nền tảng công nghiệp điện tử là bệ đỡ vững chắc cho bước chuyển này. Samsung đã duy trì chuỗi sản xuất thiết bị di động tại Thái Nguyên từ năm 2013 và đưa 103 kỹ sư Việt Nam sang các nhà máy tại Hàn Quốc để đào tạo chuyên sâu về kỹ thuật vận hành máy móc và kiểm thử bộ nhớ. Nền tảng nhân lực và hạ tầng sẵn có giúp rút ngắn đáng kể thời gian thiết lập dây chuyền mới.
Tuy nhiên, mô hình liên kết này cũng đặt ra bài toán về chi phí kho vận và sự phối hợp đồng bộ khi vận chuyển sản phẩm bán thành phẩm qua lại giữa các quốc gia để hoàn thiện.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Đầu tư nước ngoài tăng mạnh cho thấy Việt Nam đang trở thành một trung tâm quan trọng về kiểm thử, đóng gói chip và sản xuất vật liệu tiên tiến trong ngành bán dẫn (Ảnh: ASEAN Wonk).
Bài toán nội lực để tránh bẫy "gia công thuần túy"
Thị trường bán dẫn toàn cầu được dự báo đạt quy mô doanh thu lên đến 795,6 tỷ USD, tăng 26,2% theo thống kê từ tổ chức WSTS. Động lực mạnh mẽ từ trí tuệ nhân tạo và các thiết bị tự hành đang mở toang cánh cửa cho các nền kinh tế đang phát triển.
Dù vậy, khoảng cách giữa việc tiếp nhận một cơ sở đóng gói - kiểm thử và việc thực sự làm chủ hệ sinh thái bán dẫn vẫn là một rào cản lớn. Một nguồn tin trong ngành chia sẻ trên Korea Herald: “Mở rộng cơ sở sản xuất ra nước ngoài và xây dựng hệ sinh thái bán dẫn tại địa phương là hai việc hoàn toàn khác nhau. Nếu thiếu vắng nguồn cung ứng linh kiện, vật liệu từ các đối tác bản địa, vai trò tiếp nhận vẫn chỉ dừng lại ở các xưởng lắp ráp đơn thuần”.
Đồng quan điểm, tại Diễn đàn Go Global Bắc Ninh 2026 do báo Dân trí, Sở Công Thương TP Bắc Ninh, Hiệp hội Sản xuất Công nghiệp TP Bắc Ninh tổ chức, bà Nguyễn Thị Bích Yến, Chủ tịch VSAP Lab kiêm nghiên cứu viên cao cấp IEEE, nhận định cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam tham gia vào chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu là rất rộng mở.
Doanh nghiệp trong nước không nhất thiết phải tự thiết kế hay chế tạo chip ngay từ đầu, mà hoàn toàn có thể tiếp cận qua các mảng phụ trợ như vật liệu, cơ khí chính xác, thiết bị tự động hóa, dịch vụ kỹ thuật cũng như đóng gói và kiểm thử.
Để được các tập đoàn đa quốc gia lựa chọn, yêu cầu sống còn là phải vượt qua thước đo về chất lượng ổn định, tính minh bạch trong truy xuất nguồn gốc và chi phí cạnh tranh. Việc chuyển dịch từ lợi thế nhân công giá rẻ sang nâng cao trình độ quản trị và năng lực kỹ sư sẽ là chìa khóa quyết định vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng công nghệ tương lai.