Nhiều người lựa chọn đi thang bộ thay vì thang máy - Ảnh: GETTY IMAGES
Một nghiên cứu của Đại học Otago (New Zealand), công bố trên Journal of Cognitive Enhancement mới đây đã cho thấy những lợi ích bất ngờ từ việc "bớt đi thang máy" ở nơi công sở.
Tốt cho não bộ khi bớt đi thang máy
Cụ thể, cuộc nghiên cứu thử nghiệm trên 48 người, tuổi 18-36. Mỗi người tham gia hai buổi cách nhau một tuần: một buổi leo cầu thang và một buổi đối chứng không thực hiện bài tập.
Bài tập gồm sáu đợt lên xuống cầu thang, mỗi đợt một phút, xen kẽ một phút hồi phục. Người tham gia vận động tương đối mạnh, nhưng không dốc sức tối đa. Tính cả khởi động và thả lỏng, quy trình kéo dài gần 17 phút. Như vậy, “sáu phút” là tổng thời gian leo tích cực.
Sau vận động, người tham gia phản hồi đúng nhanh hơn trong ba bài kiểm tra nhận thức. Những bài này đánh giá khả năng phối hợp nhìn và phản ứng, kiềm chế phản ứng không phù hợp, chuyển đổi giữa các yêu cầu. Lợi ích vẫn được ghi nhận khi kiểm tra khoảng 20-25 phút sau tập, dù tâm trạng không cải thiện rõ rệt.
Giáo sư Liana Machado, trưởng nhóm nghiên cứu, cho biết: “Tôi thích ý tưởng sử dụng cầu thang vì nhiều người dễ dàng tiếp cận chúng ở nơi làm việc hoặc tại nhà”. Bà gợi ý sinh viên, người làm văn phòng có thể xen những đợt vận động vào giờ học, giờ làm.
Nhóm ban đầu dự đoán thay đổi tuần hoàn máu não sẽ đi cùng cải thiện nhận thức, nhưng không ghi nhận điều này lúc đo. Cơ chế tạo lợi ích vì thế chưa được xác định đầy đủ.
Leo cầu thang cũng có thể giúp người thiếu ngủ cảm thấy khỏe khoắn hơn. Năm 2017, Đại học Georgia (Mỹ) thử nghiệm trên 18 nữ sinh thường xuyên ngủ không đủ.
Đi lên xuống cầu thang 10 phút ở cường độ nhẹ đến vừa giúp tăng cảm giác sinh lực ngay sau tập rõ hơn dùng 50mg caffeine hoặc giả dược. Tuy nhiên, hiệu quả mang tính tạm thời, không đồng nghĩa vận động bù được thiếu ngủ.
Và nhiều lợi ích khác
Với sức bền tim phổi, nghiên cứu năm 2017 của Đại học McMaster (Canada) ghi nhận phụ nữ ít vận động tăng khoảng 12% khả năng hấp thụ oxy đỉnh sau sáu tuần tập. Bài tập gồm ba đợt leo thật nhanh, mỗi đợt 20 giây, ba buổi mỗi tuần.
Một phương án khác, ba đợt lên xuống cầu thang, mỗi đợt một phút, giúp chỉ số này tăng khoảng 7%. Đây là kết quả sau nhiều tuần tập đều đặn; thời gian khởi động, hồi phục và thả lỏng được tính riêng.
Đi thang bộ mang lại nhiều lợi ích tổng thể cho sức khỏe - Ảnh: BM
Lợi ích chuyển hóa cũng đáng chú ý. Nghiên cứu Nhật Bản công bố trên BMJ Open Diabetes Research & Care năm 2016 thử nghiệm ở 16 người mắc đái tháo đường type 2. Họ lên xuống cầu thang hai đợt, mỗi đợt ba phút, vào thời điểm 60 và 120 phút sau ăn.
So với ngồi nghỉ, tổng đáp ứng đường huyết sau ăn, đo bằng diện tích dưới đường cong, thấp hơn 18%. Kết quả gợi ý vận động ngắn có thể hỗ trợ kiểm soát đường huyết, nhưng không thay thế thuốc điều trị.
Ở người cao tuổi, nhóm nghiên cứu tại Bỉ theo dõi 46 người tập hai buổi mỗi tuần trong 12 tuần. Chương trình bước bục rồi leo cầu thang giúp công suất cơ duỗi chân tăng trung bình 13,7%, đồng thời cải thiện khả năng đi nhanh, đứng lên khỏi ghế. Tuy nhiên, nghiên cứu chưa đủ cơ sở khẳng định chương trình này không thua kém tập kháng lực bằng máy.
Những lợi ích từ việc leo cầu thang - Đồ họa: HUY ĐĂNG
Xa hơn, phân tích gộp công bố tháng 8-2026 của nhóm Đại học East Anglia và Bệnh viện Norfolk and Norwich (Anh) ghi nhận leo cầu thang liên quan nguy cơ tử vong tim mạch thấp hơn 39%. Đây là mối liên hệ thống kê, không chứng minh sáu phút tập tạo ra mức giảm ấy.
Người ít vận động nên bắt đầu ít bậc, tăng dần, dùng tay vịn khi cần; người có bệnh tim, đau khớp hoặc mất thăng bằng cần chọn mức tập phù hợp. Những đợt leo ngắn góp phần tích lũy vận động, hướng tới khuyến nghị của WHO: 150-300 phút hoạt động mức vừa hoặc 75-150 phút mức mạnh mỗi tuần.
Quá nhiều lợi ích khi chuyển sang đi thang bộ chỉ 6 phút/ngày. Điều này tương tự với việc một người làm việc công sở chỉ cần dành ra 1 cữ đi thang máy (khoảng 6-7 tầng) cho việc leo cầu thang bộ.
Nghịch lý: Tập luyện càng nhiều, càng dễ bị... sâu răngChạy bộ, đạp xe, ăn uống có kế hoạch..., nhiều người theo đuổi một cuộc sống năng động đầy kỷ luật. Thế nhưng họ lại bất ngờ gặp vấn đề với các bệnh răng miệng như sâu răng, mòn men răng, viêm nướu.