20h ngày 25/9, tại một công trường thi công nhựa ở Hải Phòng, Nguyễn Viết Lâm (51 tuổi, trú tại xã Quảng Bị, Hà Nội) kết thúc ca làm việc như thường lệ. Người đàn ông này không hay biết rằng, ở bên ngoài, các trinh sát Đội Trọng án, Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP Hà Nội đã chờ sẵn.
Sau 3 ngày bí mật xác minh, theo dõi giữa khu công trường đông đúc, tổ công tác đã xác định chính xác người đàn ông mà họ truy tìm. Lần này, Lâm không còn cơ hội tiếp tục cuộc sống nay đây mai đó.
Cuộc bắt giữ diễn ra, khép lại 17 tháng lẩn trốn của người đàn ông bị truy nã về hành vi giết người và sử dụng trái phép vũ khí quân dụng.
Đằng sau khoảnh khắc Lâm tra tay vào còng số 8 là một hành trình truy tìm không ít gian nan. Những chuyến đi xuyên đêm, những manh mối vừa xuất hiện đã đứt đoạn và cả những ngày trinh sát phải giấu mình giữa dòng người lao động tự do để lần theo dấu vết nghi phạm.
Bữa nhậu định mệnh và cuộc đào tẩu không dấu vết
Câu chuyện bắt đầu từ ngày 12/4/2025, tại ngôi nhà của Nguyễn Viết Lâm ở thôn Mát, xã Quảng Bị, Hà Nội.
Hôm ấy, Lâm bảo vợ chuẩn bị một mâm cơm, còn mình mua rượu rồi gọi điện mời ông N.O. (71 tuổi, trú tại Xuân Mai, Hà Nội) đến uống rượu. Nhận được lời mời, ông O. đồng ý mà không chút nghi ngờ.
Thế nhưng, trước khi khách đến, Lâm đã âm thầm điều chỉnh chiếc camera giấu kín được lắp đặt từ trước, bảo đảm ghi lại toàn bộ diễn biến trong phòng khách.
Bữa rượu ban đầu diễn ra bình thường. Khi hơi men bắt đầu ngấm, Lâm bất ngờ nhắc đến mối quan hệ giữa ông O. và vợ mình.
Theo tài liệu vụ việc, Lâm đã biết chuyện hai người có quan hệ trên mức bình thường từ nhiều năm trước và từng yêu cầu chấm dứt. Tuy nhiên, mối quan hệ này vẫn tiếp diễn, khiến Lâm nảy sinh ghen tuông, bức xúc.
Giữa cuộc nhậu, hai người đàn ông xảy ra cãi vã. Lâm sau đó đi vào phòng ngủ, kiểm tra hình ảnh từ camera và phát hiện vợ cùng ông O. có những cử chỉ thân mật.
Nguyễn Viết Lâm khi bị bắt (Ảnh: Công an cung cấp).
Trong cơn nóng giận, Lâm lấy dao bầu lao ra phòng khách, đâm một nhát vào bụng ông O., khiến nạn nhân bị thương nặng, phải đưa đi cấp cứu. Gây án xong, Lâm nhanh chóng rời khỏi địa phương.
Hai ngày sau, gia đình nạn nhân đến Công an xã Quảng Bị trình báo. Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP Hà Nội phối hợp với công an địa phương và các đơn vị liên quan thu thập chứng cứ, điều tra vụ việc.
Tuy nhiên, khi lực lượng chức năng triển khai xác minh, Lâm đã biến mất.
Ngày 28/5, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội ra quyết định truy nã toàn quốc đối với Nguyễn Viết Lâm về hành vi giết người và sử dụng trái phép vũ khí quân dụng.
Một trong những khó khăn lớn nhất đối với các trinh sát là Lâm không có nơi ẩn náu cố định.
Thiếu tá Đỗ Việt Hoài, cán bộ Đội Trọng án, Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP Hà Nội, nhớ lại rằng Lâm từng làm lái xe nhiều năm, có mối quan hệ xã hội rộng, thông thuộc nhiều địa bàn. Đây là những yếu tố khiến việc lần tìm tung tích đối tượng trở nên phức tạp.
Rời Hà Nội, Lâm gần như cắt đứt liên lạc với gia đình. Trong người chỉ có một chiếc điện thoại cùng khoảng 2 triệu đồng, đối tượng chọn cách kiếm sống bằng bất cứ công việc chân tay nào có thể làm được.
Khi tiền cạn, Lâm tìm đến các trang trại, công trường để làm thuê. Chỗ ở thường là những lán trại công nhân nằm tại khu vực hẻo lánh. Mỗi nơi chỉ lưu lại khoảng 10 ngày, người đàn ông này lại tiếp tục di chuyển.
TPHCM, Bình Dương, Gia Lai, Đắk Lắk... lần lượt xuất hiện trong hành trình trốn chạy của Lâm.
Có những nơi vừa xác định được dấu vết, lực lượng chức năng đã phải tiếp tục lần tìm địa điểm khác bởi đối tượng không còn ở đó.
"Hết tiền thì tìm việc làm thuê, làm mướn để sinh sống. Có việc gì làm được là đối tượng làm, miễn sao có chỗ ăn, chỗ ở và không bị phát hiện", Thiếu tá Hoài kể.
Những cuộc truy tìm xuyên đêm và ba ngày mật phục
Trung tuần tháng 7, sau nhiều ngày rà soát thông tin, các trinh sát nhận được manh mối về việc Nguyễn Viết Lâm có thể đang xuất hiện tại khu vực Mộc Châu, Sơn La. Nguồn tin chưa được kiểm chứng đầy đủ, nhưng đó vẫn là một hướng xác minh cần nhanh chóng triển khai.
23h, một tổ công tác gồm 5 cán bộ rời Hà Nội, bắt đầu hành trình gần 300km lên vùng núi Tây Bắc.
Gần 3h sáng, tổ công tác có mặt tại Sơn La. Đêm vùng cao, sương xuống dày, tầm nhìn hạn chế. Khi đến khu vực đèo Đá Trắng, các trinh sát dừng chân, tranh thủ ăn vội gói xôi, miếng bánh, uống chút nước sau nhiều giờ di chuyển.
Không có nhiều thời gian nghỉ ngơi, những người lính hình sự lại bàn bạc phương án tiếp cận địa bàn. Đối với họ, khó khăn không chỉ nằm ở việc tìm đúng nơi nghi phạm xuất hiện mà còn phải làm sao xác minh thông tin mà không khiến đối tượng cảnh giác.
"Chúng tôi xác định mình là người lạ, nếu xuất hiện bất thường rất dễ bị chú ý, nên phải lựa chọn điểm dừng chân và cách tiếp cận thật thận trọng", Thiếu tá Hoài nhớ lại.
Tuy nhiên, khi các trinh sát tiếp tục rà soát những mối liên hệ tại địa phương vào sáng hôm sau, Lâm đã rời đi. Chuyến đi xuyên đêm kết thúc mà chưa có kết quả như mong đợi. Tổ công tác trở về Hà Nội, tiếp tục dựng lại các mối quan hệ, sàng lọc thông tin để tìm hướng truy bắt mới.
Tháng 8, dấu vết của Lâm tiếp tục được xác định ở một hướng khác. Người đàn ông này đã trốn sang Lào bằng đường tiểu ngạch.
Đến ngày 20/9, Lâm quay trở lại Việt Nam. Một nguồn tin cho thấy đối tượng có dấu vết tại Bình Dương.
Nhưng với kinh nghiệm từ những lần truy tìm trước, các trinh sát hiểu rằng một thông tin về địa điểm xuất hiện chưa đủ bảo đảm có thể bắt giữ đối tượng. Lâm di chuyển liên tục, có thể thay đổi nơi ở chỉ sau vài ngày, thậm chí trước khi tổ công tác kịp tiếp cận.
Bởi vậy, thay vì vội vàng lên đường, lực lượng truy bắt tiếp tục đối chiếu các nguồn tin, rà soát những người có quan hệ với Lâm để xác định chính xác nơi đối tượng đang lẩn trốn.
Bước ngoặt cuối cùng đến từ thông tin Lâm đang làm việc tại một công trường thi công nhựa ở Hải Phòng.
Một tổ trinh sát lại lên đường.
Nguyễn Viết Lâm tại cơ quan công an (Ảnh: Công an cung cấp).
Khác với những địa điểm từng xác minh trước đó, khu công trường này đặt ra không ít thách thức. Đó là một khu đất rộng, xung quanh có nhiều mồ mả, không có tường bao khép kín.
Công nhân ra vào thường xuyên, nơi ăn ở bố trí thành nhiều khu, lịch làm việc chia theo ca ngày và ca đêm. Giữa hàng loạt lao động làm thuê, việc xác định chính xác Lâm đang ở đâu, làm việc tại vị trí nào không hề đơn giản.
Đặc biệt, khu công trường không có hàng rào khép kín. Nếu phát hiện bị theo dõi, nghi phạm có thể nhanh chóng rời đi theo nhiều hướng, khiến công sức truy tìm tiếp tục đổ xuống sông xuống biển.
Muốn tìm được Lâm, trước hết các trinh sát phải tìm cách hòa vào nhịp sinh hoạt xung quanh công trường, che giấu mục đích thật sự của mình.
"Rất khó khăn để vừa xác định được chính xác khu vực đối tượng làm việc và sinh hoạt, vừa giấu đi thân phận, tránh rút dây động rừng", Thiếu tá Hoài chia sẻ.
Một trong những manh mối quan trọng xuất hiện từ cuộc trò chuyện với người bán nước gần khu vực công trường. Trong vai những người đang tìm người thân, các trinh sát đưa câu chuyện đến người bán nước. Qua thông tin được trao đổi, người này nhanh chóng nhận ra Lâm.
"Lúc đó, chúng tôi mới chắc chắn sự có mặt của đối tượng này", một trinh sát tham gia truy bắt kể lại.
Sau nhiều tháng lần theo những thông tin rời rạc, cuối cùng tổ công tác đã xác định được nơi nghi phạm đang làm việc.
Tuy nhiên, nhận diện được đối tượng mới chỉ là một phần công việc. Các trinh sát còn phải lựa chọn thời điểm tiếp cận phù hợp, bảo đảm việc bắt giữ diễn ra an toàn, không để Lâm có cơ hội bỏ trốn.
Ba ngày tại Hải Phòng là ba ngày những người lính hình sự kiên trì bám địa bàn.
Giữa thời tiết nắng nóng, việc ăn uống, nghỉ ngơi đều phụ thuộc vào yêu cầu công tác. Có những bữa ăn muộn, chỉ gồm ít đồ mang theo. Những giấc ngủ cũng phải tranh thủ trên xe hoặc tại các điểm nghỉ tạm.
Sau những lần để hụt dấu vết, từ chuyến đi xuyên đêm lên Mộc Châu đến những cuộc rà soát tại nhiều địa phương, lần này các trinh sát đã có cơ sở chắc chắn để khép lại cuộc truy tìm.
20h ngày 25/9, khi Nguyễn Viết Lâm vừa hết ca làm việc và rời khỏi xưởng, tổ công tác thuộc Đội Trọng án, Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP Hà Nội lập tức triển khai bắt giữ.
Không còn đường trốn chạy, Lâm bị khống chế, đưa về phục vụ công tác điều tra.
Từ đêm sương mù trên đèo Đá Trắng đến những ngày nắng nóng ở công trường Hải Phòng, cuộc truy bắt khép lại bằng chiếc còng số 8 trên tay người đàn ông đã lẩn trốn suốt 17 tháng.
Với các trinh sát, đằng sau kết quả ấy là hàng loạt chuyến đi, những lần xác minh không thành và sự kiên trì bám theo từng manh mối, dù mong manh nhất, để đưa người bị truy nã trở lại đối diện với pháp luật.