Ông K. (70 tuổi, Ninh Bình) có thửa đất rộng khoảng 370m2, gồm đất ở và đất ao. Hơn 20 năm trước, thương hoàn cảnh của chị gái, ông K. cho chị 130m2, gồm cả đất ở và đất ao.
Thời gian trôi qua, ông K. phát hiện con trai của người chị gái đã hoàn tất các thủ tục tặng cho, chuyển nhượng và được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với diện tích 130m2 nói trên. Đáng chú ý toàn bộ diện tích 130m2 được cấp sổ là đất ở.
Đến nay khi ông K. muốn xây nhà trên phần đất còn lại của mình thì không được cơ quan chức năng chấp thuận, bởi sau khi tách 130m2 đất đã được cấp toàn bộ là đất ở, phần diện tích còn lại của ông K. chỉ còn đất ao.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Người dân phải bỏ ra chi phí rất lớn khi muốn chuyển đổi hơn 200m2 đất ao thành đất ở (Ảnh minh họa: DT).
Ông K. được cán bộ địa chính cho biết, nếu muốn xây dựng nhà ở trên diện tích khoảng 240m2 đất ao còn lại, ông phải thực hiện thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất sang đất ở với chi phí lên tới nhiều tỷ đồng, vượt quá khả năng tài chính của gia đình.
Ông K. sau đó tìm gặp người cháu để hỏi rõ vì sao diện tích 130m2 được cho trước đây chỉ có một phần là đất ở nhưng lại làm thủ tục cấp sổ đỏ toàn bộ là đất ở. Tuy nhiên, người cháu không quan tâm, không hợp tác giải quyết.
Luật sư Quách Thành Lực (Đoàn luật sư TP Hà Nội) cho rằng chỉ với tài liệu đó chưa có cơ sở để bảo vệ quyền lợi của ông.
Tiếp nhận vụ việc, luật sư đề nghị ông K. tìm và cung cấp toàn bộ hồ sơ địa chính liên quan đến thửa đất.
"Sổ đỏ cấp có thể sai, nhưng hồ sơ địa chính qua các thời kỳ gồm bản đồ, sổ mục kê, sổ địa chính, sổ dã ngoại... không hề sai. Thậm chí nếu trên đất của ông K. có công trình từ trước thì hồ sơ địa chính sẽ giúp làm sáng tỏ vụ việc", luật sư cho biết.
Sau đó, luật sư gửi đơn đề nghị tới chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai, UBND cấp phường nơi ông K. sinh sống để thu thập tài liệu liên quan.
Các tài liệu luật sư được cung cấp bao gồm sổ địa chính, sổ mục kê, bản đồ lập năm 1997 và đặc biệt là bản đồ năm 1986 - tài liệu có giá trị quan trọng nhất đối với vụ việc.
Theo luật sư, bản đồ năm 1986 xác định rõ trong tổng diện tích 370m2 của ông K., phần nào là đất ở, phần nào là đất ao.
Đối chiếu với bản đồ năm 1986, diện tích đất ở nằm ở vị trí giáp đường và khu vực này đến nay chưa có biến động. Trong khi đó, phần đất 130m2 ông K. cho chị gái lại nằm ở cuối thửa đất, được xác định là đất ao. Tài liệu địa chính cũng không thể hiện công trình xây dựng trên khu đất này.
"Do vậy, dù người cháu của ông K. có thực hiện các thủ tục pháp lý như ký hợp đồng, tặng cho như thế nào thì trên thực địa, vị trí đất được cho không phải đất ở mà là đất ao.
Qua đối chiếu tài liệu, việc cơ quan có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho người cháu không đúng hiện trạng, không đúng thực tế và gây thiệt hại đến quyền lợi của ông K., làm lợi cho người cháu.
Hơn nữa, giấy chứng nhận được cấp không đúng mục đích sử dụng đất, không đúng hiện trạng. Trong trường hợp này, Nhà nước cũng thất thu khoản tiền chuyển mục đích sử dụng đất đối với diện tích 130m2 được xác định là đất ở", luật sư phân tích.
Theo luật sư, từ các tài liệu địa chính thu thập được, cục diện vụ việc đã thay đổi theo hướng có lợi cho ông K.
Trên cơ sở đó, ông K. có thể đàm phán, thỏa thuận với người cháu về việc diện tích được cho trước đây chỉ có một phần là đất ở. Trong trường hợp này, người cháu có thể phải thanh toán cho ông khoản tiền tương ứng với phần giá trị chuyển mục đích sử dụng đất.
Theo đó, diện tích 130m2 đất ở đã được cấp giấy chứng nhận, ông K. có thể thỏa thuận để được chia một nửa, mỗi bên được xác định 65m2 đất ở. Nếu người cháu không muốn bị thu hồi sổ, phải trả cho ông K. số tiền chuyển đổi mục đích sử dụng đất mà người này đã được lợi.