Các động lực tăng trưởng mới đang định hình lại nền kinh tế Trung Quốc

Các động lực tăng trưởng mới của Trung Quốc đang ngày càng mạnh lên khi các ngành truyền thống vươn lên nấc cao hơn trong chuỗi giá trị và những ngành mới nổi mở rộng quy mô, theo đánh giá của nhiều quan chức và chuyên gia kinh tế về số liệu kinh tế mới nhất của nước này.

Số liệu do Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc (NBS) công bố hôm thứ hai (19/10) cho thấy, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của nước này tăng 4,6% so với cùng kỳ năm trước trong giai đoạn tháng 1-9, trong đó tăng trưởng quý III đạt 4,5%, cao hơn mức 4,3% của quý II.

Ông Ngụy Kỳ Giai (Wei Qijia), nhà nghiên cứu tại Trung tâm Thông tin Quốc gia thuộc Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia (NDRC), cho biết trong 9 tháng đầu năm, kinh tế Trung Quốc thể hiện đà đi lên, động lực tăng trưởng mới mạnh hơn và cơ cấu được cải thiện.

Ông lưu ý rằng Trung Quốc đạt mức tăng trưởng tương đối nhanh trong số các nền kinh tế lớn, có bước tiến trong các ngành mới nổi, đồng thời cải thiện cơ cấu năng lượng và cơ cấu hàng xuất khẩu.

Đóng góp của các động lực mới

NBS ước tính các động lực mới - bao gồm chế tạo cao cấp, kinh tế số và kinh tế thông minh, cùng dịch vụ hiện đại - đóng góp hơn 40% vào tăng trưởng kinh tế trong 9 tháng đầu năm. Một phân tích bổ sung của NBS công bố hôm thứ ba (20/10) cho thấy các động lực công nghiệp mới tạo ra hơn 60% tăng trưởng công nghiệp trong quý III.

Giá trị gia tăng của ngành chế tạo công nghệ cao tăng 14,3% trong 9 tháng đầu năm, so với mức 5,3% của toàn bộ các doanh nghiệp công nghiệp lớn. Phó Cục trưởng NBS Mao Thịnh Dũng (Mao Shengyong) cho biết “cây gậy tiếp sức” tăng trưởng đang được chuyển dần sang các động lực mới, trong khi các ngành truyền thống cũng đang nâng cấp nhờ công nghệ mới.

Ông Mao dẫn ví dụ các nhà sản xuất gốm sứ ở Cảnh Đức Trấn ứng dụng in 3D để hiện đại hóa sản xuất, cũng như một doanh nghiệp than nơi hệ thống giám sát thông minh đã giúp nâng hiệu suất sản xuất thêm 30%. Theo NBS, những thay đổi như vậy đang giúp các ngành lâu đời chuyển sang sản xuất có giá trị cao hơn.

Số liệu NBS công bố hồi tháng 6 cho thấy robot công nghiệp đã được ứng dụng trong 71 ngành lớn của nền kinh tế quốc dân, với phạm vi ứng dụng mở rộng từ hàn và vận chuyển vật liệu đến lắp ráp chính xác và kiểm tra chất lượng.

Ông Lưu Chí Bưu (Liu Zhibiao), chuyên gia kinh tế công nghiệp tại Đại học Nam Kinh, cho rằng các cụm công nghiệp và chuỗi cung ứng hỗ trợ được xây dựng qua nhiều thập kỷ đã giúp một số ngành chế tạo tăng trưởng nhanh hơn.

Xu hướng chuyển sang sản xuất thâm dụng công nghệ hơn được phản ánh qua đầu tư. Đầu tư vào các sản phẩm sở hữu trí tuệ tăng 9,3% trong 9 tháng đầu năm, dù tổng đầu tư tài sản cố định giảm.

“Đầu tư đang trải qua một sự chuyển dịch trọng tâm sâu sắc, từ các ngành truyền thống sang các ngành mới nổi, và từ mở rộng quy mô sang nâng cao hiệu quả,” ông Lưu Nguyên Xuân (Liu Yuanchun), Hiệu trưởng Đại học Tài chính và Kinh tế Thượng Hải, nhận định.

Định hướng chính sách

Chương trình nghị sự chính sách của Trung Quốc ngày càng tập trung vào quá trình chuyển đổi giữa các ngành cũ và mới. Hội nghị Công tác Kinh tế Trung ương tháng 12/2025 kêu gọi tăng cường nỗ lực bồi dưỡng các động lực tăng trưởng mới. Cuộc họp của Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc vào tháng 7 năm nay định hướng đẩy nhanh việc chuyển đổi từ động lực tăng trưởng cũ sang mới.

Sự chuyển dịch này diễn ra trong bối cảnh cạnh tranh về công nghệ tiên tiến gia tăng trên toàn cầu, và Trung Quốc tìm cách kết hợp năng lực sản xuất mạnh hơn với nhu cầu mới trong nước. Văn kiện hướng dẫn do Trung ương Đảng và Quốc vụ viện Trung Quốc ban hành trong tháng này kêu gọi nâng cấp các ngành truyền thống đồng thời phát triển các ngành mới nổi và ngành tương lai, theo phương châm “lập cái mới trước khi bỏ cái cũ”.

NDRC cho biết điều này có nghĩa là bảo đảm năng lực sản xuất mới được thiết lập vững chắc trước khi loại bỏ năng lực sản xuất lạc hậu một cách có trật tự, giúp các chuỗi công nghiệp và việc làm điều chỉnh suôn sẻ.

Giáo sư Chu Khải Quý (Zhu Qigui) tại Đại học Giao thông Thượng Hải cho rằng các nền tảng kinh tế của Trung Quốc vẫn vững chắc trong 9 tháng đầu năm bất chấp áp lực, trong khi lực lượng sản xuất chất lượng mới, dịch vụ hiện đại và thương mại công nghệ cao tiếp tục tạo ra động lực tăng trưởng mới.

Ông cho rằng sức bền và sức sống này đến từ bốn nền tảng: Hệ thống công nghiệp hoàn chỉnh và thị trường rộng lớn; tri thức tích lũy cùng đội ngũ nhân tài kỹ thuật; năng lực quản trị kinh tế vĩ mô bảo đảm ổn định và kiểm soát rủi ro; và quá trình cải cách, mở cửa liên tục.

Ông Chu nói quá trình này phản ánh tư tưởng “sinh sinh” trong Kinh Dịch cổ đại của Trung Quốc, nhấn mạnh sự đổi mới không ngừng. “Một nền kinh tế không phải là một tập hợp chỉ số tĩnh, mà là một hệ thống sống không ngừng loại bỏ cái cũ và sản sinh cái mới”, ông nói với Tân Hoa Xã.

Triển vọng quý cuối năm

Các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài cũng đang tận dụng quá trình nâng cấp công nghiệp của Trung Quốc. Theo số liệu hải quan, xuất khẩu sản phẩm công nghệ cao của các doanh nghiệp này tăng 42,1% trong 9 tháng đầu năm.

Ông Vương Quân (Wang Jun), Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan, cho biết các doanh nghiệp nước ngoài đang nắm bắt cơ hội từ quá trình nâng cấp công nghiệp và phát triển lực lượng sản xuất chất lượng mới của Trung Quốc, đồng thời hội nhập sâu hơn vào chuỗi công nghiệp và chuỗi đổi mới sáng tạo của nước này.

Sự chú ý hiện chuyển sang việc làm thế nào để duy trì đà tăng trưởng này trong quý cuối cùng của năm. Ông Ngụy kêu gọi phối hợp chặt chẽ hơn giữa các chính sách hiện hành và chính sách bổ sung, đầu tư hiệu quả hơn vào các dự án lớn và hạ tầng, đồng thời ứng dụng rộng rãi hơn công nghệ mới để cải thiện đời sống người dân.

“Hiệu quả kinh tế ổn định cũng phụ thuộc vào sự chuyển đổi suôn sẻ giữa các động lực tăng trưởng cũ và mới”, ông Ngụy nói và cho rằng “quá trình này sẽ tạo ra nhiều nguồn tăng trưởng hơn và giúp bảo đảm hoàn thành các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của năm nay”.

(Nguồn: Xinhua)