Sáng 10/9, Văn phòng Chủ tịch nước tổ chức họp báo công bố lệnh của Chủ tịch nước công bố các luật đã được Quốc hội khóa XVI thông qua tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, trong đó có Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng.
Tại họp báo, Trung tướng Lê Văn Hướng - Phó Tổng tham mưu trưởng Quân đội nhân dân (QĐND) Việt Nam cho biết, luật tập trung sửa đổi, bổ sung các nội dung chịu sự ảnh hưởng bởi kết quả sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước và kịp thời thể chế hoá các chủ trương, định hướng lớn của Đảng, xử lý các vấn đề cấp bách phát sinh trong thực tiễn tại: Luật Quốc phòng; Luật Sĩ quan QĐND Việt Nam; Luật Quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng; Luật Nghĩa vụ quân sự; Luật Biên phòng Việt Nam; Luật Phòng không nhân dân; Luật Lực lượng dự bị động viên; Luật Phòng thủ dân sự; Luật Dân quân tự vệ.
Trung tướng Lê Văn Hướng nêu rõ, việc nghiên cứu, xây dựng và ban hành luật là yêu cầu cấp thiết nhằm thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng về bảo vệ Tổ quốc, tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.
Cùng với đó, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; tiếp tục sắp xếp tổ chức quân sự địa phương "tinh, gọn, mạnh", đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, cắt giảm thủ tục hành chính, hoàn thiện thể chế phục vụ phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Trong đó, luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sĩ quan QĐND Việt Nam về chức vụ cán bộ của chỉ huy trưởng, phó chỉ huy trưởng, chính ủy, phó chính ủy Bộ chỉ huy quân sự cấp tỉnh; chỉ huy trưởng, chính trị viên, phó chỉ huy trưởng, chính trị viên phó Ban chỉ huy quân sự cấp xã.
Luật sửa đổi, bỏ quy định về hạn tuổi phục vụ cao nhất của chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự cấp xã, do trước đó chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự cấp xã là công chức; bổ nhiệm chức vụ trong các đơn vị dự bị động viên.
Một nội dung khác, Trung tướng Lê Văn Hướng nêu rõ, luật cũng sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Nghĩa vụ quân sự về xử lý hành vi trốn tránh thực hiện nghĩa vụ quân sự; các hành vi bị nghiêm cấm gian dối trong khám sức khỏe quân sự.
Cùng với đó, sửa đổi bổ sung các quy định về giải ngạch dự bị; tổ chức giao công dân được gọi nhập ngũ; bàn giao hạ sĩ quan, binh sĩ hoàn thành nghĩa vụ phục vụ tại ngũ; chế độ chính sách của công dân trong thời gian đăng ký nghĩa vụ quân sự, sơ tuyển, khám, kiểm tra sức khỏe.
Luật quy định 5 trường hợp bị coi là trốn tránh thực hiện nghĩa vụ quân sự.
Cụ thể là hành vi không chấp hành: quyết định gọi đăng ký nghĩa vụ quân sự; quyết định gọi sơ tuyển sức khỏe nghĩa vụ quân sự; quyết định gọi khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự; quyết định gọi nhập ngũ; quyết định, lệnh gọi tập trung huấn luyện, diễn tập, kiểm tra sẵn sàng động viên, sẵn sàng chiến đấu.
Luật mới bổ sung nghiêm cấm gian dối trong: đăng ký nghĩa vụ quân sự; sơ tuyển nghĩa vụ quân sự; khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự.
Luật quy định công dân đang làm việc tại cơ quan, tổ chức trong thời gian thực hiện đăng ký nghĩa vụ quân sự, sơ tuyển, khám, kiểm tra sức khỏe nghĩa vụ quân sự thì được trả nguyên lương, các khoản phụ cấp hiện hưởng, tiền tàu xe đi và về. Trong thời gian công dân đến đăng ký nghĩa vụ quân sự, sơ tuyển, khám, kiểm tra sức khỏe được bảo đảm chế độ ăn, ở, tiền tàu xe đi và về.
Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/9/2026.