Các nước quy định khoảng cách với xe phía trước trên cao tốc như thế nào?

Khoảng cách giữa các phương tiện chạy cùng chiều trên đường cao tốc được coi là an toàn khi tài xế có đủ thời gian và không gian để xử lý tình huống bất ngờ, từ đó giảm nguy cơ xảy ra tai nạn liên hoàn.

Chung mục đích đảm bảo khoảng cách an toàn, nhưng các quốc gia áp dụng những cách quy định khác nhau về vấn đề này. Có nước quy định tài xế phải duy trì khoảng cách tối thiểu bằng mét tùy theo tốc độ, trong khi nhiều nước sử dụng quy tắc 2-3 giây để người lái tự ước lượng khoảng cách cần thiết cho việc phản ứng và phanh.

Trung Quốc: Quy định khoảng cách an toàn theo tốc độ

Trung Quốc cũng quy định khoảng cách an toàn bằng mét tương tự Việt Nam.

Cụ thể, khi phương tiện chạy trên cao tốc với tốc độ trên 100km/h, tài xế phải duy trì khoảng cách với xe phía trước trong cùng làn đường từ 100m trở lên. Nếu tốc độ dưới 100km/h, khoảng cách có thể được rút ngắn nhưng không dưới 50m.

Đặc biệt, Trung Quốc còn có quy định chi tiết về khoảng cách an toàn trong điều kiện thời tiết làm giảm tầm nhìn. Khi có sương mù, mưa, tuyết, bụi hoặc các yếu tố khác khiến tầm nhìn giảm xuống dưới 200m, tài xế phải giảm tốc độ xuống mức tối đa 60km/h và giữ khoảng cách ít nhất 100m với xe phía trước.

Nếu tầm nhìn giảm xuống dưới 100m, tài xế không được chạy với tốc độ quá 40km/h và giữ khoảng cách với xe phía trước tối thiểu 50m.

Nếu tầm nhìn giảm xuống dưới 50m, tài xế phải duy trì tốc độ tối đa 20km/h và nhanh chóng rời cao tốc ở lối ra gần nhất.

Tùy trường hợp và quy định áp dụng tại từng địa phương, hành vi không giữ khoảng cách an toàn với xe phía trước trên đường cao tốc hoặc quốc lộ có thể bị xử phạt bằng tiền và trừ điểm giấy phép lái xe.

Đông Nam Á: Quy tắc 2-3 giây là phổ biến

Tại nhiều nước Đông Nam Á, cơ quan quản lý giao thông và đào tạo lái xe khuyến cáo tài xế áp dụng quy tắc 2-3 giây để xác định khoảng cách an toàn với xe phía trước trên đường cao tốc.

Theo quy tắc này, người lái chọn một vật cố định phía trước như biển báo giao thông, cột đèn, cây hoặc một điểm dễ nhận biết bên đường. Khi xe phía trước đi qua điểm đã chọn, bắt đầu đếm chậm 1001-1002 hoặc 1001-1002-1003, tương đương thời gian khoảng 2 hoặc 3 giây.

Nếu đầu xe của bạn đi qua điểm đó trước khi kết thúc 2-3 giây, khoảng cách với xe phía trước đang quá ngắn và cần chủ động giảm tốc để tạo thêm khoảng cách. Ngược lại, nếu xe của bạn đến điểm đó sau khi đã đếm đủ 2-3 giây, khoảng cách đạt mức tối thiểu theo quy tắc 2-3 giây trong điều kiện lái xe thông thường.

Singapore sử dụng quy tắc 3 giây để ước lượng khoảng cách an toàn với xe phía trước. Cảnh sát nước này xác định việc lái xe bám quá gần xe phía trước là hành vi nguy hiểm vì làm giảm tầm quan sát, thời gian phản ứng và khoảng cách cần thiết để phanh. Mức phạt đối với lỗi này thường là 300 SGD (tương đương hơn 6 triệu đồng), phụ thuộc vào tính chất và mức độ của hành vi vi phạm.

Indonesia và Malaysia không có quy định "cứng" về khoảng cách an toàn với xe phía trước trên đường cao tốc, mà chỉ khuyến cáo tài xế áp dụng quy tắc 2-3-4 giây để xác định khoảng cách an toàn, tùy theo điều kiện thực tế. Khi trời mưa, có sương mù, di chuyển vào ban đêm, chở tải nặng hoặc chạy phía sau xe lớn, khoảng cách nên được tăng lên 4-6 giây.

Quy định xử phạt ở các nước này không nhắm vào khoảng cách cụ thể giữa các xe, mà dựa trên mức độ nguy hiểm và hậu quả.

Tương tự, tài liệu hướng dẫn lái xe tại Philippines cũng khuyến cáo áp dụng quy tắc 3 giây. Nước này không quy định mức phạt riêng cho việc vi phạm khoảng cách an toàn với xe phía trước trên đường cao tốc, mà xếp vào nhóm hành vi "lái xe bất cẩn" hoặc "vượt xe trong điều kiện không đủ khoảng cách an toàn", tùy trường hợp.

Mức phạt đối với hành vi lái xe bất cẩn là 2.000 PHP áp dụng cho lần đầu vi phạm (khoảng 840.000 đồng), 3.000 PHP cho lần thứ hai vi phạm (1,25 triệu đồng), và lên tới 10.000 PHP (4,2 triệu đồng) cùng biện pháp tạm giữ hoặc tịch thu bằng lái đối với tài xế vi phạm nhiều lần.

Đối với hành vi vượt xe khi không đủ khoảng cách an toàn, mức phạt tối thiểu là từ khoảng 1.000 PHP đến 2.000 PHP (420.000-840.000 đồng), tùy trường hợp.

Trong khi đó, Luật Giao thông đường bộ Thái Lan quy định người lái phải điều khiển xe cách xe phía trước ở khoảng cách thích hợp, đủ để có thể dừng xe an toàn khi cần thiết, nhưng không đưa ra một con số mét hoặc số giây áp dụng cho từng dải tốc độ.

Châu Âu: Không phải nước nào cũng lượng hóa khoảng cách an toàn bằng một con số cố định

Các quốc gia ở châu Âu có những cách tiếp cận khác nhau đối với khoảng cách an toàn. Một số nước sử dụng quy tắc tính theo thời gian, trong khi một số nước lượng hóa khoảng cách dựa trên tốc độ hoặc áp dụng thêm khoảng cách tối thiểu đối với những nhóm phương tiện nhất định.

Tại Anh, tài xế không phải nhớ một con số khoảng cách cố định với xe phía trước trên cao tốc. Cơ quan quản lý chỉ khuyến cáo người điều khiển phương tiện duy trì ít nhất 2 giây với xe phía trước trên những tuyến đường có tốc độ cao. Khi mặt đường ướt, khoảng cách nên tăng lên ít nhất gấp đôi; trong điều kiện đường đóng băng, khoảng cách có thể cần tăng lên gấp 10 lần.

Pháp cũng sử dụng cách tiếp cận tương tự như Anh. Ngoài ra, đối với các phương tiện hoặc tổ hợp phương tiện có tổng trọng lượng cho phép trên 3,5 tấn hoặc dài trên 7m chạy cùng tốc độ ngoài khu vực đông dân cư, khoảng cách an toàn tối thiểu là 50m.

Trong khi đó, Luật giao thông Đức yêu cầu khoảng cách với xe phía trước phải đủ lớn để người lái vẫn có thể dừng xe nếu phương tiện phía trước phanh đột ngột.

Tuy nhiên, Đức có sự lượng hóa khá cụ thể khi xử phạt, dựa trên tốc độ và khoảng cách. Ví dụ, với xe chạy trên 80km/h, nếu khoảng cách thấp hơn một số tỷ lệ nhất định so với một nửa trị số tốc độ, mức phạt tăng dần từ 75 euro lên 100, 160, 240 và 320 euro tùy mức độ vi phạm (2,3 triệu đồng đến 9,7 triệu đồng). Ở tốc độ trên 100km/h, một số mức vi phạm còn có thể kèm hình thức cấm lái xe trong một tháng.

Thụy Sĩ cũng không quy định khoảng cách an toàn cố định trên đường cao tốc, mà chỉ yêu cầu tài xế giữ khoảng cách an toàn và phù hợp để có thể kịp thời dừng xe trong trường hợp xe phía trước phanh đột ngột. Tuy nhiên, mức phạt lỗi không giữ khoảng cách an toàn rất nặng.

Năm 2024, một tài xế đã bị phạt số tiền cao gấp hơn hai lần giá trị chiếc xe mà người này lái tại thời điểm vi phạm, vì Thụy Sĩ tính phạt dựa trên thu nhập chịu thuế của người vi phạm.

Theo phán quyết của tòa án, vào tháng 3/2023, người đàn ông này đã lái chiếc BMW 540d chạy quá sát đuôi xe phía trước trên đường cao tốc A1 gần quận Kölliken AG, bang Aargau ở gần biên giới với Đức, trên làn sát dải phân cách vốn được quy định là làn vượt xe, trên suốt quãng đường 2,4km ở tốc độ 110-120 km/h. Khoảng cách trung bình với xe phía trước ước tính chỉ từ 8m đến 12m.

Tòa đã tuyên phạt tài xế 98.500 CHF (3,2 tỷ đồng) cùng mức án 2 năm tù treo. Ngoài ra, người này còn phải trả thêm một khoản phạt 10.000 CHF (khoảng 322 triệu đồng). 

Tài xế đã đệ đơn kháng cáo lên Tòa án Tối cao nhưng bị bác bỏ, vì thẩm phán giữ nguyên kết luận rằng hành vi lái xe trên đặt ra mối nguy đặc biệt nghiêm trọng cho sự an toàn của người khác.

Mỹ: Quy tắc 3 giây

Tại Mỹ, quy định về khoảng cách có thể khác nhau giữa các bang. Ví dụ, ở California, người điều khiển ô tô phải duy trì khoảng cách với xe phía trước ở mức hợp lý và thận trọng, dựa trên tốc độ và điều kiện giao thông thực tế.

Nhìn chung, các tài liệu hướng dẫn lái xe an toàn tại Mỹ khuyến cáo tài xế áp dụng quy tắc 3 giây để xác định khoảng cách an toàn với xe phía trước.

Các tài liệu cũng lưu ý rằng 3 giây không tương đương một khoảng cách cố định, mà tùy thuộc vào tốc độ và điều kiện thực tế. Ví dụ, ở tốc độ 60km/h, 3 giây tương đương khoảng 50m; nhưng ở 100km/h, cùng khoảng thời gian này tương đương khoảng 83m. Do đó, quy tắc tính bằng giây tự động tạo ra khoảng cách lớn hơn khi xe chạy nhanh hơn.

Kết luận 

Có thể thấy quy định về khoảng cách an toàn trên cao tốc ở các nước hiện nay có thể chia thành hai cách tiếp cận chính. Một là quy định trực tiếp bằng số mét, gắn với tốc độ của phương tiện. Hai là áp dụng quy tắc 2-3 giây, dựa trên khoảng thời gian cần thiết để tài xế nhận biết nguy hiểm, phản ứng và phanh, qua đó hạn chế nguy cơ va chạm.

Cách thứ nhất dễ lượng hóa khi kiểm tra, xử phạt nhưng tài xế khó áp dụng trong điều kiện giao thông thực tế và phải nhớ các ngưỡng khoảng cách theo tốc độ xe.

Cách thứ hai giúp tài xế dễ áp dụng trong thực tế và tự động tạo ra khoảng cách lớn hơn khi tốc độ tăng.

Điểm chung của các quy định này là khoảng cách an toàn không phải một con số cố định, mà thay đổi phụ thuộc vào tốc độ, điều kiện mặt đường, thời tiết, tầm nhìn, tải trọng của xe và nhiều yếu tố khác.