Tránh uống rượu bia, hạn chế đường và chất béo góp phần cải thiện men gan, tăng cường sức khỏe cơ quan này.
Men gan cao là tình trạng các enzyme gan như ALT, AST đo được trong máu tăng cao hơn mức bình thường. Đây thường là dấu hiệu tế bào gan đang bị viêm hoặc tổn thương do gan nhiễm mỡ, rượu bia, viêm gan do virus, thuốc, hóa chất... Các yếu tố gây hại này tấn công gan khiến tế bào kupffer bị kích hoạt quá mức, giải phóng các chất trung gian gây viêm làm tổn thương tế bào gan, dẫn đến men gan tăng.
Thạc sĩ, bác sĩ Đoàn Vĩnh Bình, Trung tâm Thông tin Y khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, gợi ý một số cách hỗ trợ bảo vệ tế bào gan, góp phần kiểm soát men gan hiệu quả.
Hạn chế rượu bia
Rượu bia là yếu tố cần ưu tiên loại bỏ khi men gan tăng. Cồn trong rượu bia được chuyển hóa chủ yếu tại gan, tạo ra các chất có thể thúc đẩy stress oxy hóa, tổn thương tế bào gan. Người đang có men gan bất thường nên tránh hoặc hạn chế tối đa rượu bia.
Mô gan bình thường và mô gan xơ hóa do tế bào kupffer bị kích hoạt quá mức. Ảnh: Dược phẩm Eco
Giảm cân nếu thừa cân
Người thừa cân, béo phì hoặc gan nhiễm mỡ, giảm cân từ từ có thể giúp giảm lượng mỡ tích tụ trong gan, cải thiện men gan. Tuy nhiên, không nên giảm cân quá nhanh vì có thể gây rối loạn chuyển hóa, tạo áp lực cho gan làm việc quá tải để xử lý mỡ dư thừa được thải ra.
Giảm đường, chất béo xấu trong khẩu phần
Theo bác sĩ Bình, đường tự do nên chiếm dưới 10% tổng năng lượng mỗi ngày, tương đương khoảng 50 g với khẩu phần 2.000 kcal. Người trưởng thành nên tiêu thụ dưới 10% chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa dưới 1% tổng năng lượng, góp phần ngăn gan nhiễm mỡ và tình trạng viêm trong gan.
Duy trì vận động đều đặn
Tập luyện giúp cơ thể sử dụng năng lượng hiệu quả hơn, cải thiện độ nhạy insulin và hỗ trợ giảm mỡ trong gan. Có thể kết hợp đi bộ nhanh, đạp xe, bơi hoặc các hoạt động aerobic với bài tập sức mạnh. Cố gắng duy trì đều đặn ít nhất 30 phút tập thể dục mỗi ngày để tăng cường sức khỏe tổng thể, trong đó có gan.
Không tự ý dùng thuốc hay sản phẩm "bổ gan"
Tự ý sử dụng một số thuốc, thảo dược và thực phẩm bổ sung có thể gây tổn thương gan. Khi phát hiện men gan cao, người bệnh nên đi khám và cung cấp cho bác sĩ danh sách các thuốc và sản phẩm đang sử dụng để được đánh giá, điều chỉnh kịp thời. Không tự mua thuốc hạ men gan hoặc các sản phẩm quảng cáo có tác dụng "giải độc gan" khi chưa xác định nguyên nhân.
Bác sĩ Bình cho hay, men gan cao có thể cải thiện nếu được phát hiện và điều chỉnh sớm. Ngoài duy trì cân nặng hợp lý, ăn uống khoa học, vận động thường xuyên, người có men gan cao có thể bổ sung thêm các tinh chất thiên nhiên như wasabia japonica và s. marianum góp phần giúp kiểm soát hoạt động quá mức của tế bào kupffer, hỗ trợ bảo vệ gan trước các tác nhân gây hại.
Đình Diệu
Độc giả đặt câu hỏi về bệnh tiêu hóa tại đây để bác sĩ giải đáp
Men gan cao là cách gọi tình trạng các enzyme của gan, chủ yếu gồm ALT và AST, tăng vượt mức bình thường khi xét nghiệm máu. Đây không phải một bệnh riêng biệt, mà thường là dấu hiệu tế bào gan đang bị viêm hoặc tổn thương bởi nhiều nguyên nhân khác nhau. Theo VnExpress, Thạc sĩ, bác sĩ Đoàn Vĩnh Bình, Trung tâm Thông tin Y khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, đưa ra một số cách hỗ trợ bảo vệ gan.
Gan có thể chịu ảnh hưởng từ gan nhiễm mỡ, rượu bia, viêm gan do virus, thuốc hoặc hóa chất trong quá trình sinh hoạt và điều trị. Những yếu tố này kích thích tế bào Kupffer hoạt động quá mức, giải phóng các chất trung gian gây viêm, từ đó làm tổn thương tế bào gan. Vì vậy, kiểm soát men gan không chỉ dựa vào một loại thuốc, mà cần bắt đầu từ việc loại bỏ hoặc giảm các tác nhân gây hại.
Rượu bia là yếu tố cần ưu tiên loại bỏ khi kết quả xét nghiệm cho thấy men gan bất thường, bởi cồn được chuyển hóa chủ yếu tại gan. Quá trình chuyển hóa này tạo ra những chất thúc đẩy stress oxy hóa, khiến tế bào gan dễ bị tổn thương hơn và làm tình trạng viêm thêm kéo dài. Người có men gan cao nên tránh hoặc hạn chế tối đa rượu bia, thay vì chờ xuất hiện triệu chứng rõ ràng mới thay đổi thói quen.
Với người thừa cân, béo phì hoặc đã có gan nhiễm mỡ, giảm cân từ từ có thể giúp giảm lượng mỡ tích tụ trong gan và hỗ trợ cải thiện men gan. Mục tiêu quan trọng là duy trì tiến độ phù hợp, kết hợp điều chỉnh khẩu phần với vận động, thay vì áp dụng chế độ nhịn ăn cực đoan. Giảm cân quá nhanh có thể gây rối loạn chuyển hóa, khiến gan phải xử lý lượng mỡ dư thừa nhiều hơn và chịu thêm áp lực.
Chế độ ăn cũng giữ vai trò đáng kể trong việc hạn chế gan nhiễm mỡ và tình trạng viêm bên trong gan, đặc biệt khi được duy trì lâu dài. Bác sĩ Bình khuyến nghị đường tự do nên chiếm dưới 10% tổng năng lượng mỗi ngày, tương đương khoảng 50 g với khẩu phần 2.000 kcal. Người trưởng thành cũng nên giữ chất béo bão hòa dưới 10% và chất béo chuyển hóa dưới 1% tổng năng lượng hằng ngày.
Thay đổi thực đơn theo hướng giảm đường và chất béo xấu giúp cơ thể kiểm soát năng lượng hiệu quả hơn, nhất là ở người ít vận động hoặc đang tăng cân. Việc điều chỉnh nên thực hiện đều đặn, tránh tâm lý kiêng khem cực đoan trong thời gian ngắn rồi quay lại thói quen cũ. Một khẩu phần hợp lý, kết hợp cân nặng ổn định, có thể hỗ trợ gan tốt hơn những giải pháp quảng cáo tác dụng nhanh.
Vận động thường xuyên giúp cơ thể sử dụng năng lượng hiệu quả hơn, cải thiện độ nhạy insulin và hỗ trợ giảm lượng mỡ tích tụ trong gan. Người bệnh có thể lựa chọn đi bộ nhanh, đạp xe, bơi hoặc các hoạt động aerobic, đồng thời kết hợp thêm bài tập sức mạnh phù hợp thể trạng. Duy trì ít nhất 30 phút tập thể dục mỗi ngày là mục tiêu được bác sĩ gợi ý, nhưng cường độ nên tăng dần và phù hợp sức khỏe.
Một điểm quan trọng khác là không tự ý dùng thuốc, thảo dược hoặc thực phẩm bổ sung với kỳ vọng hạ men gan hay “giải độc gan”. Khi phát hiện men gan cao, người bệnh nên đi khám, cung cấp đầy đủ danh sách thuốc và sản phẩm đang sử dụng, để bác sĩ đánh giá nguyên nhân và điều chỉnh kịp thời. Men gan có thể cải thiện nếu được phát hiện sớm, kiểm soát cân nặng, ăn uống khoa học, vận động đều đặn và chỉ bổ sung các tinh chất như wasabia japonica, s. marianum khi phù hợp hướng dẫn chuyên môn.
