Cấm bán thuốc lá trong phạm vi 100 mét quanh trường học, cơ sở y tế, có khả thi?

Sáng 21/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, với nhiều đề xuất mới đáng chú ý. Dự thảo lần này mở rộng phạm vi điều chỉnh, đồng thời bổ sung các khái niệm liên quan thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá đặc chế, thiết bị điện tử và linh kiện rời. Một trong những nội dung được quan tâm nhất là đề xuất không bán thuốc lá trong phạm vi 100 mét tính từ ranh giới khuôn viên gần nhất của trường học, cơ sở giáo dục và cơ sở y tế. Theo Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà, dự thảo bổ sung khái niệm “trưng bày thuốc lá” và “tiếp thị thuốc lá trực tiếp tới người tiêu dùng”. Việc thống nhất cách hiểu được kỳ vọng giúp cơ quan chức năng xác định rõ hơn hành vi vi phạm, từ đó thuận lợi khi tổ chức kiểm tra và xử lý. Cùng với đó, các hành vi bị nghiêm cấm sẽ được mở rộng, bao gồm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá khác, thiết bị điện tử và linh kiện dùng để lắp ráp thuốc lá điện tử. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra cho rằng một số định nghĩa trong dự thảo vẫn cần được nghiên cứu thêm để tránh cách hiểu khác nhau khi áp dụng. Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh nêu khả năng khái niệm dung dịch thuốc lá điện tử giao thoa với khái niệm thiết bị điện tử trong định nghĩa về thuốc lá nung nóng. Nếu không làm rõ ranh giới, việc phân loại sản phẩm có thể gặp khó khăn, nhất là khi thị trường xuất hiện nhiều dạng sản phẩm và linh kiện mới. Đối với “thuốc lá đặc chế”, Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội nhận định quy định hiện nay chưa thật sự thống nhất với định nghĩa về thuốc lá. Cách diễn đạt chưa rõ có thể dẫn đến nhiều cách hiểu, gây khó khăn cho công tác quản lý, kiểm tra và xử lý sản phẩm liên quan. Cơ quan thẩm tra đề nghị nghiên cứu xác định đây là một loại hoặc dạng thuốc lá được sản xuất chuyên dùng cho thuốc lá nung nóng, đồng thời là bộ phận cấu thành hoàn chỉnh của sản phẩm này. Một điểm mới khác liên quan trực tiếp hoạt động kinh doanh là yêu cầu cơ sở bán buôn, bán lẻ thuốc lá phải treo biển thông báo không bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi. Người bán cũng phải kiểm tra căn cước, ứng dụng định danh quốc gia VNeID hoặc hộ chiếu khi nghi ngờ người mua chưa đủ tuổi. Quy định này nhằm tăng trách nhiệm của điểm bán, hạn chế tình trạng người chưa thành niên tiếp cận thuốc lá qua những giao dịch tưởng như nhỏ lẻ hằng ngày. Dự thảo đồng thời đưa ra quy định về địa điểm không được bán thuốc lá, trong đó nêu khoảng cách 100 mét phía ngoài cổng cơ sở giáo dục và cơ sở y tế. Khoảng cách được tính từ ranh giới khuôn viên gần nhất của cơ sở, thay vì chỉ căn cứ vào vị trí cổng ra vào hoặc biển hiệu. Mục tiêu được đặt ra là hạn chế học sinh tiếp cận thuốc lá, đồng thời giảm ảnh hưởng của sản phẩm này tại những nơi gắn với giáo dục, chăm sóc và bảo vệ sức khỏe. Dù mục tiêu được đánh giá là phù hợp, ông Nguyễn Đắc Vinh cho biết Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội nhận thấy quy định cấm bán trong phạm vi 100 mét chưa khả thi trong điều kiện thực tế. Nhiều khu vực trường học, bệnh viện nằm giữa khu dân cư đông đúc, có tuyến phố kinh doanh dày đặc, nên việc xác định, đo đạc và giám sát khoảng cách cụ thể có thể phát sinh vướng mắc. Vì vậy, cơ quan thẩm tra đề nghị chuyển sang quy định không được bán thuốc lá tại khu vực tiếp giáp với cơ sở giáo dục, cơ sở y tế, đồng thời giao Chính phủ hướng dẫn biện pháp giám sát. Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng nội dung này về cơ bản vẫn kế thừa luật hiện hành, chủ yếu thay đổi tên địa điểm thành “cơ sở giáo dục, cơ sở y tế” để bao quát hơn. Do đó, có đề nghị giữ phương án sửa đổi như trong dự thảo, nhằm tránh cách hiểu rằng quy định mới làm giảm mức độ kiểm soát so với hiện nay. Theo Tiền Phong, tranh luận về con số 100 mét cho thấy yêu cầu bảo vệ người dân cần đi cùng một cơ chế thực hiện rõ ràng, dễ kiểm tra và phù hợp thực tế.