Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Tạ Văn Hạ - Ảnh: GIA HÂN
Ngày 3-10, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội họp phiên toàn thể thẩm tra dự Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH).
Có được đóng bảo hiểm sau khi nghỉ theo chế độ 178?
Nêu ý kiến, Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Tạ Văn Hạ cho hay một số cán bộ, công chức, người lao động nghỉ việc hưởng chế độ nghị định 178 chưa đủ số năm đóng BHXH theo quy định nên tại thời điểm nghỉ mức lương hưu thấp.
Do vậy nhiều người bày tỏ nguyện vọng muốn có một cơ chế để có thể được đóng tiếp BHXH nhằm hưởng trọn vẹn mức lương hưu hằng tháng tối đa 75% mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội.
Ông nêu nội dung này hiện chưa có quy định nhưng thực tế đã đặt ra nên trong lần sửa đổi luật cần nghiên cứu xem xét bổ sung.
Trao đổi nội dung này, Cục trưởng Cục Tiền lương và BHXH (Bộ Nội vụ) Phạm Trường Giang cho hay có hai nhóm nghỉ việc theo chế độ nghị định 178. Bao gồm trường hợp hưởng trợ cấp 1 lần và hưởng quyền lợi hưu trí.
Nhóm 2 là hưởng trợ cấp 1 lần và chưa hưởng quyền lợi hưu trí. Với nhóm này, theo ông Giang sẽ tiếp tục làm việc, đóng BHXH.
Ông thông tin thêm về mô hình BHXH của một số nước, trong đó có cơ cấu lương hưu, tích lũy, tỉ lệ giữa mức đóng - hưởng của một số nước và Việt Nam.
Trước đó, theo BHXH Việt Nam, người nghỉ hưu trước tuổi theo nghị định 67, sửa đổi bổ sung nghị định 178 được hưởng lương hưu theo quy định của Luật BHXH mà không bị trừ tỉ lệ lương hưu.
Song tỉ lệ hưởng vẫn phải căn cứ Luật BHXH hiện hành. Trong đó, lao động nam hưởng tỉ lệ 45% tương ứng với 20 năm đóng BHXH. Lao động nữ hưởng tỉ lệ 45% tương ứng với 15 năm đóng BHXH.
Sau đó cứ thêm mỗi năm đóng BHXH, người lao động được tính thêm 2% cho đến khi chạm mức tối đa bằng 75%. Như vậy lao động nam phải có 35 năm đóng BHXH, lao động nữ phải có 30 năm đóng BHXH mới được nhận lương hưu tối đa 75% lương tính theo các mức khi còn làm việc.
Còn theo trả lời của BHXH tỉnh Thái Nguyên, trường hợp người lao động nghỉ làm theo chế độ của nghị định 178 và nếu đã được hưởng chế độ hưu trí thì không phải đóng BHXH. Trường hợp chưa hưởng chế độ hưu trí và có ký hợp đồng lao động với cơ quan thì tiếp tục đóng BHXH.
Thông tin của Bộ Nội vụ, đến tháng 12-2025 đã hoàn tất việc chi trả, thực hiện chế độ, chính sách theo nghị định 178 (sửa đổi, bổ sung tại nghị định 67).
Thống kê khi đó cho thấy cả nước có 146.839 người đã có quyết định nghỉ việc (ở Trung ương là 47.913 người và địa phương là 98.926 người).
Trong đó số người hưởng chính sách nghỉ hưu trước tuổi là 71.610 người và có 75.237 người hưởng chính sách thôi việc.
Còn theo số liệu của Kho bạc Nhà nước, đến cuối 2025 đã chi trả 163.482 tỉ đồng cho 117.073 người nghỉ theo chế độ nghị định 178.
Cục trưởng Cục Tiền lương và Bảo hiểm xã hội (Bộ Nội vụ) Phạm Trường Giang - Ảnh: QUỐC HỘI
Quy định rõ thời điểm triển khai đưa người làm việc trên nền tảng số vào diện đóng BHXH bắt buộc
Trước đó, khi trình bày tờ trình, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Cao Huy cho hay dự luật bổ sung mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.
Cụ thể, căn cứ vào điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của từng thời kỳ, Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định việc tham gia BHXH bắt buộc đối với người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số, các đối tượng khác có việc làm, thu nhập ổn định, thường xuyên đảm bảo lộ trình thực hiện phù hợp.
Trình bày dự thảo thẩm tra, Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Lâm Văn Đoan cho biết ủy ban cơ bản tán thành về nguyên tắc với đề xuất, giải trình của Chính phủ nhằm từng bước mở rộng diện tham gia, bảo đảm quyền lao động, quyền an sinh xã hội, phúc lợi xã hội và thực hiện mục tiêu của nghị quyết 28 của Trung ương về cải cách chính sách BHXH.
Theo cơ quan thẩm tra, pháp luật hiện hành về lao động, việc làm, BHXH, an toàn, vệ sinh lao động chưa có quy định phù hợp để bảo vệ nhóm lao động không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số. Vì vậy quyền lao động, quyền an sinh xã hội và phúc lợi xã hội của họ chưa được bảo đảm đầy đủ.
Song quy định nhóm đối tượng “người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số” phải tham gia BHXH bắt buộc là rất rộng, có dẫn tới vướng mắc, tranh chấp pháp lý, cần cân nhắc, đánh giá kỹ lưỡng.
Do đó đề nghị Chính phủ nghiên cứu, bổ sung trong dự luật quy định rõ đối tượng và thời điểm cụ thể triển khai thực hiện với người lao động làm việc trên nền tảng số.
Đồng thời giao Chính phủ xem xét, quyết định việc tham gia BHXH bắt buộc với các nhóm lao động khác căn cứ vào điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của từng thời kỳ.
Bên cạnh đó, đề nghị Chính phủ sớm chỉ đạo nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện các quy định pháp luật về lao động, việc làm, tiền lương… để điều chỉnh đối với nhóm lao động trên nền tảng số để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật.
Có ý kiến đề nghị thời điểm thực hiện tham gia BHXH bắt buộc với nhóm lao động trên nền tảng số là 2028.
Đại biểu Quốc hội đề xuất nền tảng cùng đóng bảo hiểm xã hội cho tài xế công nghệĐại biểu Trần Thị Diệu Thúy (TP.HCM) đề nghị dự luật xác định tài xế công nghệ là nhóm đối tượng riêng thuộc diện đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc.