Cận cảnh chuỗi kim loại vàng, kiếm, tiền cổ trong hai mộ gạch 1.600 năm tuổi

Nguồn ảnh: Tiền Phong

Kiếm, đao, tiền cổ, hạt chuỗi kim loại màu vàng... lần lượt được phát lộ từ hai ngôi mộ gạch ở Rú Bụt (Nghệ An), hé lộ đời sống và giao lưu văn hóa cách đây khoảng 1.600 năm. Khai quật mộ cổ 1.600 năm tuổi ở Nghệ An, phát lộ kho tùy táng quý hiếm Khai quật mộ cổ gần 2 nghìn năm, phát hiện nhiều hiện...

Hai ngôi mộ ký hiệu RB.2026.M1 và RB.2026.M2 được khai quật tại Rú Bụt, xã Kim Liên, Nghệ An. Dựa trên địa tầng, cấu trúc, kỹ thuật xây dựng và hệ thống di vật, nhóm nghiên cứu bước đầu xác định các ngôi mộ thuộc giai đoạn Lục Triều, khoảng thế kỷ IV-VI. Hiện các hiện vật được phát hiện đang được trưng bày tại Bảo tàng Nghệ An - Xô viết Nghệ Tĩnh.

Nhóm vũ khí gồm kiếm, đao cùng nhiều đồ tùy táng được phát hiện tại M1. Các hiện vật bằng gốm men gồm âu, nắp, chén, bát; ngoài ra còn có một tiêu bản gốm đất nung được xác định có thể là chân đèn.

Đáng chú ý là tiền Ngũ Thù - loại tiền từng được sử dụng phổ biến trong lịch sử Trung Hoa và xuất hiện tại nhiều di tích khảo cổ ở Việt Nam.

M2 chưa bị xâm phạm trước khi khai quật, vì vậy vị trí nhiều hiện vật được bảo lưu khá rõ. Đồ gốm tập trung ở khu vực đầu mộ và hai bên cửa, gồm bình, nắp, nồi, vò, lọ, dọi se chỉ và chén. Ngoài ra còn có đồ sành, muôi đồng, vòng tay và dao sắt.

Các hạt chuỗi thuỷ tinh và hạt chuỗi kim loại màu vàng khá tương đồng với hiện vật bằng vàng được phát hiện Hợp Phố (Trung Quốc), chùa Wangheungsa (Hàn Quốc), Khao Sam Kaeo (Thái Lan) và Óc Eo (Việt Nam).

Trong số hiện vật tùy táng được phát hiện có những hiện vật giá trị về mặt khảo cổ học, lịch sử, văn hóa. Những phát hiện này có thể tạo sự quan tâm, tò mò và tiềm ẩn nguy cơ bị đào trộm, tìm kiếm cổ vật tại khu vực di tích và vùng phụ cận.

TS. Nguyễn Văn Anh - Trưởng khoa Lịch sử và Văn hóa, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - nhận định lưu vực sông Lam là một trong những trung tâm văn hóa quan trọng từ thế kỷ I-X, với nhiều di tích như Nhạn Tháp, thành Vạn An. Việc phát hiện mộ gạch giúp hình dung rõ hơn vị trí của Nam Đàn trong không gian văn hóa này. Từ thế kỷ I-II, khu vực đã có dân cư đông đúc, đời sống khá trù phú và chỉ những người có nguồn lực mới đủ khả năng xây dựng những ngôi mộ như vậy.

Các nhà khảo cổ đề nghị cơ quan quản lý và chính quyền địa phương tăng cường các biện pháp bảo vệ, kiểm tra, giám sát khu vực mộ gạch Rú Bụt và các khu vực phụ cận, đồng thời tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về giá trị di tích và trách nhiệm bảo vệ di sản của cha ông.

Hai ngôi mộ gạch RB.2026.M1 và RB.2026.M2 tại Rú Bụt, xã Kim Liên, Nghệ An, được xác định bước đầu thuộc giai đoạn Lục Triều, khoảng thế kỷ IV-VI. Nhận định dựa trên địa tầng, cấu trúc, kỹ thuật xây dựng cùng hệ thống di vật, qua đó cung cấp thêm tư liệu về đời sống cư dân lưu vực sông Lam cách đây khoảng 1.600 năm. Các hiện vật hiện được trưng bày tại Bảo tàng Nghệ An - Xô viết Nghệ Tĩnh. Tại mộ M1, nhóm khảo cổ phát hiện kiếm, đao và nhiều đồ tùy táng, trong đó có âu, nắp, chén, bát bằng gốm men cùng một tiêu bản gốm đất nung có thể là chân đèn. Đáng chú ý, tiền Ngũ Thù, loại tiền từng lưu hành phổ biến trong lịch sử Trung Hoa và xuất hiện tại nhiều di tích khảo cổ ở Việt Nam, cũng được tìm thấy. Sự hiện diện đồng thời của vũ khí, tiền cổ và đồ dùng sinh hoạt phản ánh nguồn lực vật chất đáng kể của chủ nhân ngôi mộ. Mộ M2 chưa bị xâm phạm trước khi khai quật nên vị trí nhiều hiện vật được bảo lưu tương đối rõ, tạo điều kiện nghiên cứu cách bố trí đồ tùy táng. Đồ gốm tập trung ở khu vực đầu mộ và hai bên cửa, gồm bình, nắp, nồi, vò, lọ, dọi se chỉ, chén, bên cạnh đồ sành, muôi đồng, vòng tay và dao sắt. Các hạt chuỗi thủy tinh và kim loại màu vàng có nét tương đồng với hiện vật bằng vàng từng được phát hiện tại Hợp Phố ở Trung Quốc, chùa Wangheungsa ở Hàn Quốc, Khao Sam Kaeo ở Thái Lan và Óc Eo ở Việt Nam, hé mở dấu vết giao lưu văn hóa rộng lớn. Theo TS. Nguyễn Văn Anh, lưu vực sông Lam là một trung tâm văn hóa quan trọng từ thế kỷ I-X, với các di tích như Nhạn Tháp và thành Vạn An; phát hiện tại Rú Bụt giúp làm rõ hơn vị trí của Nam Đàn trong không gian này. Giá trị khảo cổ của các hiện vật cũng kéo theo nguy cơ đào trộm, vì vậy giới chuyên môn đề nghị tăng cường kiểm tra, giám sát khu vực, đồng thời nâng cao nhận thức cộng đồng về trách nhiệm bảo vệ di sản.