AFP đưa tin tính đến ngày 30.10 (theo giờ Mỹ) đã có 47,9 triệu người đi bỏ phiếu sớm cho cuộc bầu cử giữa kỳ Mỹ dự kiến diễn ra ngày 3.11. Đây là số lượng bỏ phiếu sớm cao kỷ lục trong lịch sử bầu cử giữa kỳ của nước này.
Phe Cộng hòa sẵn sàng kiện tụng
Cùng ngày 30.10 (theo giờ Mỹ), Cook Political Report - tổ chức dự báo bầu cử phi đảng phái - công bố kết quả nghiên cứu mới nhất nhận định đảng Dân chủ đang dẫn trước trong cuộc đua vào Hạ viện để giành đa số và có thể giành tới 240 ghế để trở thành mức đa số lớn nhất kể từ năm 2009. Tất nhiên, nhận định của Cook Political Report chỉ dựa trên kết quả khảo sát và kết quả có thể khác biệt.
Tòa nhà quốc hội Mỹ - nơi hai đảng Cộng hòa và Dân chủ đang tìm cách kiểm soát trong cuộc bầu cử giữa kỳ ngày 3.11
ẢNH: HOÀNG ĐÌNH
Cuộc bầu cử giữa kỳ lần này bầu toàn bộ 435 ghế ở Hạ viện và 35 ghế trong tổng số 100 ghế tại Thượng viện Mỹ. Vì thế, nếu chiếm 240 ghế thì đảng Dân chủ có thể kiểm soát Hạ viện với nhiều ưu thế. Nếu giành quyền kiểm soát Hạ viện hoặc cả Thượng viện, phe Dân chủ dự định sẽ tiến hành các cuộc điều tra nhắm vào chính quyền ông Trump.
Trong khi đó, Reuters ngày 30.10 dẫn thông báo từ chính quyền liên bang Mỹ, vốn đang được nắm bởi Tổng thống Trump thuộc đảng Cộng hòa, cho biết đã tăng cường các cuộc điều tra hình sự và dân sự về cáo buộc đảng Dân chủ âm mưu tuyển mộ một ứng viên phá bĩnh trong cuộc đua Thượng viện then chốt ở Alaska. Diễn biến này làm gia tăng bất ổn mới trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Ngày 24.10, tờ The Washington Post đưa tin Bộ Tư pháp Mỹ đã yêu cầu tòa án lưu ý khả năng cử tri Alaska có thể bỏ phiếu nhầm tên, do cuộc đua Thượng viện có tên của ông Dan Sullivan (thượng nghị sĩ Cộng hòa) và ông Dan J. Sullivan (giáo viên nghỉ hưu và vừa mới đăng ký làm đảng viên Cộng hòa gần đây). Vì thế, Bộ Tư pháp Mỹ yêu cầu tòa án xem lại kết quả nếu ông Dan Sullivan thua đối thủ Dân chủ Mary Peltola với cách biệt phiếu bầu nhỏ hơn số phiếu mà ứng viên thứ 3 là ông Dan J. Sullivan nhận được. Công tố viên đang điều tra liệu việc ông Dan J. Sullivan tranh cử có phải âm mưu làm cử tri bối rối khi bỏ phiếu hay không. Trả lời báo chí, Tổng thống Trump xác nhận chính ông đã chỉ đạo Bộ Tư pháp nộp đơn kiện.
Có đảo ngược kết quả?
Thực tế, không chỉ với Alaska, Bộ Tư pháp gần đây còn triệu tập các quan chức bầu cử California để đánh giá kết quả bầu cử, đồng thời cho rằng không thể tin tưởng kết quả cuộc đua vào Thượng viện ở bang Minnesota nếu đảng Cộng hòa thất bại.
Trong phân tích gửi đến Thanh Niên, Eurasia Group (Mỹ), đơn vị tư vấn và nghiên cứu rủi ro chính trị hàng đầu thế giới, đánh giá những nỗ lực trên của chính quyền sẽ không thành công. Chuyên gia Clayton Allen, người đứng đầu bộ phận phụ trách Mỹ của Eurasia Group, đưa ra 3 lý do giải thích nhận định vừa nêu.
Thứ nhất, các tòa án nhiều khả năng sẽ ngăn chặn sự can thiệp của liên bang vào các cuộc bầu cử cấp bang. Chẳng hạn, tại California, một thẩm phán mới đây đã ngăn Bộ Tư pháp buộc các quan chức bang gạt riêng 20.000 lá phiếu mà chính quyền cho rằng nhiều khả năng thuộc về những người có khả năng không phải công dân.
Thứ hai, chuyên gia Allen đánh giá phe Dân chủ có thể thắng với kết quả áp đảo, chứ không phải chênh lệch ít, nên phe Cộng hòa khó có thể thay đổi. "Đảng Dân chủ có khả năng giành được đa số đủ lớn ở Hạ viện, khiến những nỗ lực nhằm thay đổi kết quả sẽ vấp phải thực tế đơn giản là không thể làm điều đó ở đủ số bang, hoặc ít nhất là không thể làm thành công", ông dự báo.
Thứ ba, chính quyền sẽ cần sự hợp tác của các nghị sĩ Cộng hòa trong quốc hội. Khi các cuộc đua vào Hạ viện hoặc Thượng viện bị tranh chấp, hiến pháp Mỹ trao cho các nhà lập pháp quyền quyết định cuối cùng về việc ai được nhận ghế. Để tiến hành một cuộc phản đối có ý nghĩa, Nhà Trắng có lẽ sẽ cần sự ủng hộ của gần như toàn bộ các nghị sĩ Cộng hòa. Ông Allen đánh giá: "Khả năng đó không cao", vì chắc chắn sẽ có một số người phía Cộng hòa phản đối.
Tuy nhiên, ngay cả khi phe Cộng hòa không thể đảo ngược bất kỳ kết quả nào, thì các biện pháp kiện tụng có thể để lại hậu quả lâu dài. Mỹ có thể rơi vào phân cực chính trị sâu sắc vì nhiều cử tri Cộng hòa không tin tưởng vào "tính trung thực của các cuộc bầu cử". Thiệt hại cũng có thể kéo dài vượt quá cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, gieo rắc nghi ngờ về cuộc đua tổng thống năm 2028.