Sập bẫy vì “lời mời chào ngọt ngào”
Mỗi khi vào mạng xã hội Facebook, chị Nguyễn Thị Hồng ở xã Vật Lại (Hà Nội) gần đây thường xuyên bắt gặp các tài khoản livestream mời chào mua trai lấy ngọc và nhận mua lại ngọc với giá rất cao. Ban đầu chị Hồng lướt qua và không quan tâm đến các tài khoản này. Tuy nhiên, sự xuất hiện liên tục, cộng thêm tính tò mò muốn tìm hiểu sâu về trò chơi trúng thưởng này đã khiến chị bị lừa 15 triệu đồng trong khoảng thời gian ngắn.
Cũng như chị Hồng, anh Trần Mạnh Tiến ở phường Bình Thạnh, Thành phố Hồ Chí Minh cũng mua combo 699 nghìn đồng để mổ 5 con trai lấy ngọc. Ban đầu, anh chỉ xem để giải trí nhưng sau đó bị cuốn vào trò chơi lúc nào không hay. Để nhận 3 viên ngọc trai, anh Tiến phải trả gần 15 triệu tiền mua 5 con trai. Tuy nhiên, tiền đã trả đủ mà ngọc trai không nhận được. Số điện thoại chủ shop cho để liên lạc đã bị chặn.
Qua tìm hiểu, anh Tiến và chị Hồng chỉ là hai trong số hàng nghìn nạn nhân bị lừa đảo bởi trò chơi “Mổ trai, lấy ngọc” hoặc “Khui trai trúng thưởng” diễn ra trong vài tháng qua. Để dẫn dụ các nạn nhân tham gia trò chơi, các đối tượng đã xây dựng các kịch bản lừa đảo tinh vi kết hợp công nghệ số. Cụ thể, ban đầu các đối tượng giới thiệu với người chơi 3 chương trình (gọi là combo) gồm: Combo 1 đặt cọc 199 nghìn mổ ba con trai loại 5 năm tuổi. Combo 2, đặt cọc 399 nghìn đồng mổ 5 con trai loại 10 năm tuổi và combo tiếp theo là đặt cọc 699 nghìn đồng mổ 5 con trai loại 15 năm tuổi. Sau khi nộp tiền tham gia combo, các đối tượng cam đoan mổ trai có ngọc thì người chơi nhận ngọc hoặc nhận số tiền thưởng tương đương. Trường hợp mổ trai không có ngọc thì người chơi được hoàn tiền đặt cọc combo.
Để chiếm trọn niềm tin với các người chơi, các đối tượng lên “kịch bản” liên tục khoe các tài khoản cá nhân tham gia chơi đã nhận tiền thưởng, thậm chí kèm các hình ảnh tin nhắn chúc mừng. Tinh vi hơn, một số shop còn dùng công nghệ số để tăng đột biến số lượng người xem livestream trực tiếp khi mổ trai lấy ngọc. “Tin lời chủ shop, tôi cũng tham gia mua gói combo 699 nghìn đồng và mổ trai có ngọc và trúng được viên ngọc trai màu vàng. Khi tôi chần chừ, lấy lý do đang gom tiền mua trai để được nhận 1 tỷ đồng tiền từ công ty thu mua ngọc thì các đối tượng liên tục thúc giục, yêu cầu nộp thêm các khoản phí như tiền thuế, phí chống rửa tiền, bảo hiểm; thậm chí nói lời khích bác” – ông Nguyễn Văn Nghĩa ở xã Thuận Thành (Bắc Ninh) chia sẻ.
Cảnh giác trước trò chơi trúng thưởng
Theo Đại tá Trần Quốc Huy, Phó Giám đốc Công an tỉnh Lào Cai, trước đây cơn sốt “đồ thạch lấy ngọc” trên mạng đã khiến rất nhiều nạn nhân rơi vào vòng xoáy lừa đảo. Tuy nhiên, bằng các biện pháp nghiệp vụ các cán bộ, chiến sĩ Công an tỉnh đã triệt phá thành công và bắt giữ, khởi tố các đối tượng lừa đảo, chiếm đoạt tài sản dưới vỏ bọc trò chơi trúng thưởng này. Qua thời gian, các thủ đoạn lừa đảo gắn mác trò chơi trúng thưởng đã biến tướng, trong đó có chiêu trò “mổ trai, lấy ngọc” đang diễn ra trên không gian mạng.
Để thực hiện trót lọt các hành vi lừa đảo, chiếm đoạt tài sản dưới dạng trò chơi này, các đối tượng thường áp dụng các thủ đoạn tinh vi kết hợp công nghệ số cùng chuyên gia tâm lý học, từ đó dễ dàng “thao túng” các nạn nhân chuyển tiền, cung cấp mã OTP, thông tin tài khoản cá nhân cho các đối tượng. Với “chiêu trò” này, nhiều khách hàng trúng ngọc trai được trả thưởng đến hàng tỷ đồng nhưng thực chất là các “chim mồi” đóng vai người xem cùng đối tượng chính livestream. Mục đích tạo không khí mua bán sôi động, kích thích lòng tin có nhiều người tham gia trò chơi. Từ đó, từng bước dẫn dụ nạn nhân vào “cạm bẫy” lừa đảo được các đối tượng chuẩn bị từ trước.
Đại tá Trần Quốc Huy khuyến cáo, tội phạm trên mạng không chỉ ẩn mình bên kia biên giới mà có thể hoạt động ngay trong nước và chỉ cần các thiết bị như: Điện thoại, máy tính, các tài khoản ảo và những kịch bản “hoàn hảo” để lừa đảo người dân. Do vậy, người dân không nên tham gia các trò chơi trúng thưởng, mở quà may mắn không rõ nguồn gốc, nhất là các video livestream chưa được kiểm chứng trên mạng. Không thực hiện các giao dịch chuyển tiền cho các chương trình trò chơi, khuyến mại có dấu hiệu lừa đảo. Khi phát hiện các tài khoản, hội nhóm có biểu hiện lừa đảo, chiếm đoạt tài sản tại địa phương, người dân cần nhanh chóng thông báo cho cơ quan công an nơi gần nhất để xử lý theo quy định...
Chia sẻ về trò chơi “mổ trai, lấy ngọc”, một cán bộ đang công tác tại một công ty nuôi trai lấy ngọc ở Đặc khu Phú Quốc (tỉnh An Giang) cho biết, các con trai trong các phiên livestream thường là trai nước ngọt được nhét sẵn các viên ngọc trai không có giá trị vào, sau đó bơm nước, gắn keo như ban đầu. Trường hợp trai nuôi lấy ngọc có ít hay nhiều ngọc tùy thuộc kỹ thuật cấy nhân của từng cơ sở, đơn vị. Hiện giá thu mua ngọc thô trên thị trường thường dao động khoảng 1 đến 3 triệu đồng/viên. Những viên ngọc có giá trị lên đến hàng trăm triệu đồng, thậm chí hàng tỷ đồng quảng cáo trên mạng là trường hợp rất hiếm gặp, hầu như không có.
Dưới góc độ pháp luật, luật sư Trần Thanh Hiếu (Đoàn Luật sư Thành phố Hà Nội) cho rằng, trò chơi “mổ trai, lấy ngọc” do một số đối tượng sử dụng “kịch bản” lừa đảo, chiếm đoạt tài sản tinh vi trên mạng kết hợp các “cò mồi” ảo, sự can thiệp kết quả cùng yêu cầu nộp các lệ phí làm thủ tục nhận thưởng là một chuỗi hành vi vi phạm pháp luật. Căn cứ theo điều 174 Bộ luật Hình sự về lừa đảo, chiếm đoạt tài sản những hành vi vi phạm này của các đối tượng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự với khung hình phạt rất nặng, thậm chí phạt tù chung thân nếu số tiền bị chiếm đoạt từ 500 triệu đồng trở lên. Ngoài ra, nếu nạn nhân bị chiếm đoạt với số tiền dưới hai triệu đồng và không thuộc các trường hợp đặc biệt bị xử lý hình sự, đối tượng có thể bị phạt hành chính đến ba triệu đồng theo khoản 1 Điều 15 Nghị định 144/2021/NĐ-CP ngày 31/12/2021 của Chính phủ.
Nếu người dân vì tò mò tham gia các trò chơi trúng thưởng, cá độ ăn tiền trái phép trên mạng cũng có thể bị xử lý hình sự về hành vi đánh bạc theo điều 321 Bộ luật Hình sự. “Trường hợp nạn nhân bị "sập bẫy" lừa đảo của các đối tượng thì cần chụp màn hình tin nhắn, lưu lại video livestream, thông tin số tài khoản nhận tiền, lịch sử giao dịch ngân hàng và các đường link fanpage của đối tượng. Thông báo ngay với ngân hàng về giao dịch lừa đảo để đóng băng dòng tiền. Sau đó gửi đơn tố giác kèm các chứng cứ thu thập được đến cơ quan công an nơi gần nhất để được giải quyết theo quy định…” - Luật sư Trần Thanh Hiếu nhấn mạnh.
Ngọc Hiếu, Thanh Sơn