Theo thông tin từ Cục An ninh mạng (A05), Bộ Công an, thời gian gần đây, đặc biệt từ giữa tháng 10, cơ quan chức năng và các đơn vị ngành ngân hàng ghi nhận hàng loạt trường hợp người dân bị phong tỏa, khóa tài khoản ngân hàng sau khi thực hiện các giao dịch mua bán tài sản mã hóa.
Rủi ro của giao dịch P2P trong thị trường tiền số
Phần lớn đều liên quan đến các lệnh P2P (Peer-to-Peer: Giao dịch ngang hàng) có dòng tiền bắt nguồn từ các tài khoản nằm trong "danh sách đen" nghi vấn rửa tiền hoặc là tài sản do tội phạm lừa đảo chiếm đoạt được. Không ít nhà đầu tư dù giao dịch hoàn toàn thực tế vẫn gặp nhiều rắc rối pháp lý và chưa thể mở lại tài khoản sau nhiều lần làm việc với ngân hàng.
Theo A05, rủi ro đặc thù của giao dịch P2P nằm ở chỗ: Việc trao đổi tài sản mã hóa (như USDT, Bitcoin...) trên các sàn giao dịch diễn ra hoàn toàn thật, nhưng khoản tiền Việt Nam Đồng (VND) mà người bán nhận được vào tài khoản ngân hàng lại có thể là tiền "bẩn".
Ví dụ: Một nhà đầu tư bán USDT và nhận 100 triệu đồng chuyển khoản qua ngân hàng. Dù giao dịch trên ứng dụng sàn thông báo hoàn tất, nhưng nếu số tiền 100 triệu đồng này xuất phát từ một vụ lừa đảo trực tuyến đang bị cơ quan công an truy vết, tài khoản nhận tiền của nhà đầu tư sẽ lập tức bị đưa vào diện kiểm soát, phong tỏa để phục vụ công tác điều tra.
Mua bán P2P trên một sàn giao dịch tiền mã hóa
ẢNH: KHƯƠNG NHA
Thực tế cho thấy, người dân và các nhà đầu tư cá nhân hoàn toàn không có công cụ hay khả năng xác minh nguồn gốc dòng tiền ở các "mắt xích" trước đó. Điều này đẩy người giao dịch vào nguy cơ trở thành một mắt xích thụ động trong đường dây luân chuyển tiền do vi phạm pháp luật mà không hề hay biết.
Theo Nghị định 52/2024/NĐ-CP của Chính phủ về thanh toán không dùng tiền mặt, tài khoản thanh toán sẽ bị phong tỏa một phần hoặc toàn bộ khi có yêu cầu bằng văn bản của cơ quan nhà nước có thẩm quyền (Cơ quan Điều tra, Viện Kiểm sát...).
Dù việc cá nhân sử dụng tài khoản ngân hàng hợp pháp để mua bán tài sản mã hóa không bị pháp luật cấm và không mặc nhiên cấu thành hành vi rửa tiền, nhưng các giao dịch này bắt buộc phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định về thanh toán, quản lý tài sản mã hóa và phòng, chống rửa tiền.
Người dân cần làm gì khi tài khoản ngân hàng bị khóa?
Theo hướng dẫn của Cục An ninh mạng, khi tài khoản bị khóa hoặc bị cơ quan chức năng phục hồi điều tra, để chứng minh giao dịch của mình là hợp pháp và không liên quan đến hành vi rửa tiền, nhà đầu tư cần phải làm rõ 3 yếu tố cốt lõi:
- Nguồn gốc dòng tiền, thu nhập: Chứng minh tính hợp pháp của khoản tiền sử dụng để đầu tư ban đầu.
- Tài sản mã hóa giao dịch: Chứng minh tính thực tế của lượng tài sản mã hóa đang sở hữu.
- Mối liên hệ minh bạch: Cung cấp bằng chứng kết nối trực tiếp giữa khoản tiền nhận được trong tài khoản ngân hàng với lệnh giao dịch tương ứng trên sàn. Các dữ liệu, chứng từ bắt buộc phải lưu trữ:
- Sao kê tài khoản ngân hàng, chứng từ chứng minh nguồn thu nhập ban đầu.
- Lịch sử đặt lệnh P2P trên sàn, thông tin định danh của đối tác giao dịch, số lượng tài sản, tỷ giá, thời điểm chuyển tiền và nhật ký tin nhắn trao đổi.
- Đối với giao dịch liên quan đến ví Blockchain: Lưu trữ chính xác địa chỉ ví, mã giao dịch (TXID/Transaction Hash).
Cẩn trọng khi giao dịch tiền mã hóa
Để phòng ngừa rủi ro bị khóa tài khoản và vướng vào các rắc rối pháp lý phức tạp, cơ quan công an khuyến cáo người dân tuyệt đối không nhận tiền thanh toán từ các tài khoản ngân hàng không trùng khớp với tên thật, thông tin đối tác đã xác minh trên sàn P2P.
Tuyệt đối không cho người khác mượn, thuê tài khoản ngân hàng, không nhận hoặc chuyển tiền hộ dưới bất kỳ hình thức nào. Hành vi này có thể bị xử lý hình sự với vai trò đồng phạm giúp sức cho tội phạm rửa tiền, lừa đảo.
Nếu vẫn lựa chọn giao dịch P2P, cần chủ động xác minh kỹ nhân thân đối tác, kiểm soát chặt chẽ thông tin chuyển khoản và có thói quen chủ động chụp ảnh, sao lưu đầy đủ bằng chứng của từng lệnh giao dịch để bảo vệ bản thân khi có sự cố xảy ra.