Tiết giảm chi phí hoạt động, chia sẻ lợi nhuận, giảm lãi suất cho vay đối với sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên là yêu cầu được Ngân hàng Nhà nước đặt ra với các tổ chức tín dụng. Sự đồng thuận của các ngân hàng thương mại cần được cụ thể hóa bằng những chương trình thiết thực, giúp doanh nghiệp giảm gánh nặng tài chính, đồng thời bảo đảm an toàn hệ thống.
Giảm lãi suất phải thực chất
Ngày 19/10, tại buổi làm việc triển khai công tác ngân hàng do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn chủ trì, lãnh đạo các ngân hàng thương mại đã thống nhất tập trung nguồn lực, tiết giảm chi phí, chia sẻ lợi nhuận để giảm mặt bằng lãi suất. Yêu cầu đặt ra là vừa hỗ trợ sản xuất, kinh doanh, vừa giữ vững kỷ cương thị trường và an toàn hoạt động.
Trước đó, tại cuộc gặp doanh nhân ngày 12/10, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu tháo gỡ thực chất khó khăn, giảm chi phí cho doanh nghiệp, củng cố niềm tin và tạo dựng môi trường kinh doanh ổn định, minh bạch, thuận lợi. Ngày 16/10, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng chủ trì cuộc họp về điều hành chính sách tiền tệ những tháng cuối năm, yêu cầu tập trung giảm lãi suất cho vay để hỗ trợ sản xuất, kinh doanh.
Cụ thể hóa chỉ đạo này, Ngân hàng Nhà nước ban hành Công văn số 9608/NHNN-CSTT, yêu cầu các tổ chức tín dụng giảm tối thiểu 0,5%/năm lãi suất tiền gửi niêm yết đối với kỳ hạn từ sáu tháng trở lên; tập trung giảm lãi suất cho vay từ 1,5-2%/năm đối với lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên. Việc giảm lãi suất phải phù hợp khả năng tài chính của từng tổ chức tín dụng, gắn với tiết giảm chi phí và chia sẻ lợi nhuận.
Theo Thống đốc Phạm Đức Ấn, lãi suất huy động là một trong những cấu phần quan trọng nhất của chi phí vốn. Nếu các ngân hàng tiếp tục đẩy lãi suất huy động lên cao sẽ khó có cơ sở giảm lãi suất cho vay. Vì vậy, cùng với giảm chi phí hoạt động và chia sẻ lợi nhuận, các ngân hàng cần giảm chi phí huy động, tránh cạnh tranh lãi suất thiếu lành mạnh.
“Đáng chú ý, giảm lãi suất không thực hiện cào bằng mà phải lựa chọn đúng đối tượng, tập trung vào sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên. Chính sách cần được xem xét đối với cả dư nợ hiện hữu và khoản vay mới, giúp doanh nghiệp đang hoạt động giảm gánh nặng tài chính, đồng thời hỗ trợ nhu cầu vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh”, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước nhấn mạnh.
Yêu cầu này được đặt ra khi nhu cầu vốn trong nước tăng cao, trong khi diễn biến quốc tế tiếp tục tạo sức ép đối với điều hành chính sách tiền tệ. Theo thông tin tại cuộc họp, huy động vốn tăng 11,22%, tín dụng tăng 11,44%. Chênh lệch giữa dư nợ cho vay và huy động vốn bằng đồng Việt Nam, có giai đoạn lên tới gần 2 triệu tỷ đồng, hiện đã giảm xuống dưới 1,5 triệu tỷ đồng, cho thấy huy động vốn có sự cải thiện.
Số liệu từ Ngân hàng Nhà nước cũng cho thấy, đến ngày 14/10, dư nợ tín dụng đối với nền kinh tế đạt hơn 20,7 triệu tỷ đồng, tăng 11,44% so với cuối năm trước và tăng 16,73% so với cùng kỳ. Những con số này cho thấy yêu cầu giảm chi phí vốn phải đi cùng việc duy trì nguồn vốn đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế.
Trong 9 tháng năm 2026, Ngân hàng Nhà nước giữ nguyên các mức lãi suất điều hành, tạo điều kiện để các tổ chức tín dụng tiếp cận nguồn vốn chi phí thấp. Nghiệp vụ thị trường mở được điều hành linh hoạt, chào mua có kỳ hạn giấy tờ có giá hằng ngày với khối lượng phù hợp, kỳ hạn đa dạng để hỗ trợ thanh khoản. Đây là những giải pháp hỗ trợ các ngân hàng triển khai yêu cầu giảm mặt bằng lãi suất.
Đưa cam kết vào khoản vay
Từ phía ngân hàng thương mại, Tổng Giám đốc Ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu (ACB) Từ Tiến Phát cho biết, thực hiện chủ trương của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước, ACB triển khai điều chỉnh giảm biểu lãi suất, đồng thời thực hiện chương trình cho vay đặc biệt đối với doanh nghiệp, với mức giảm từ 1,5-2%.
Trước đó, với chương trình giảm lãi suất 1%, ACB đã giải ngân khoảng 5.000 tỷ đồng. Theo ông Phát, nỗ lực của hệ thống ngân hàng sẽ góp phần giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh. Ông cũng nhấn mạnh trách nhiệm chung tay thực thi chính sách, củng cố kỷ luật thị trường của các ngân hàng trong hệ thống.
Còn tại SACOMBANK, chương trình tín dụng ưu đãi quy mô lên đến 40.000 tỷ đồng được triển khai cho khách hàng doanh nghiệp, áp dụng mức giảm lãi suất cho vay 2%/năm, với lãi suất ưu đãi từ 8,5%/năm theo điều kiện chương trình. Đối tượng thụ hưởng gồm doanh nghiệp trong nước hoạt động trong những ngành nghề chủ lực, có nhu cầu bổ sung vốn sản xuất, kinh doanh; doanh nghiệp xuất nhập khẩu và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.
Đây là bước tiếp nối các chính sách hỗ trợ được ngân hàng triển khai thời gian qua. Tháng 9/2026, SACOMBANK áp dụng cơ chế hỗ trợ hộ, cá nhân kinh doanh gặp khó khăn về dòng tiền và khách hàng vay mua nhà phục vụ an sinh, với mức giảm lãi suất có thể lên đến 1,5-2%/năm.
Trước đó, ngày 13/8, ngân hàng triển khai chương trình tín dụng ưu đãi dành cho khách hàng xuất nhập khẩu, trên cơ sở danh mục khách hàng thuộc phân khúc này có quy mô gần 100.000 tỷ đồng. Chương trình kéo dài đến hết ngày 31/12/2026, áp dụng mức giảm lãi suất lên đến 2% cho khách hàng mới và hiện hữu. Để thực hiện, SACOMBANK chủ động thu hẹp biên lợi nhuận từ khoảng 2,79% xuống còn 0,79%.
Việc thu hẹp biên lợi nhuận cho thấy sự chia sẻ cụ thể về chi phí vốn với doanh nghiệp. Tổng Giám đốc SACOMBANK Loic Faussier cho biết, ngân hàng xác định sự phát triển của mình gắn liền với sức khỏe nền kinh tế và thành công của khách hàng. Vì vậy, nâng cao hiệu quả quản trị, tối ưu chi phí vận hành và đẩy mạnh chuyển đổi số là nền tảng để triển khai chính sách tín dụng linh hoạt, thiết thực hơn.
Tuy nhiên, giảm chi phí vốn phải gắn với chất lượng dòng vốn. Tại cuộc họp, các ngân hàng thống nhất hướng tín dụng vào sản xuất, kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên, động lực tăng trưởng và các công trình, dự án trọng điểm, khả thi. Các lĩnh vực cần khuyến khích như khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh tiếp tục được quan tâm cấp vốn.
Cùng với đó là yêu cầu kiểm soát chặt tín dụng đối với lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro, khách hàng và nhóm khách hàng có dư nợ lớn; tăng cường hợp vốn cho các dự án lớn. “Các ngân hàng tuyệt đối không hạ chuẩn điều kiện cấp tín dụng, không đánh đổi chất lượng để tăng quy mô; bảo đảm cân đối giữa huy động và cho vay, thường xuyên rà soát cơ cấu nguồn vốn theo loại tiền, kỳ hạn, đa dạng hóa kênh huy động”, Thống đốc Phạm Đức Ấn nêu rõ.
Ngân hàng Nhà nước sẽ tiếp tục theo dõi chặt chẽ lãi suất tiền gửi, cho vay và việc công bố lãi suất cho vay trên trang thông tin điện tử của các ngân hàng; sẵn sàng hỗ trợ thanh khoản khi cần thiết. Công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát việc thực hiện chỉ đạo về lãi suất được tăng cường, đồng thời xử lý nghiêm vi phạm trong huy động vốn và cấp tín dụng.
HỒNG ANH