Tại Hội nghị Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng ngành nông nghiệp sáng 27/10, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, 5 bê H'Mông chỉnh sửa gene MSTN, có hệ cơ phát triển tốt.
Các cá thể đang được theo dõi để đánh giá khả năng phát triển và tiềm năng nâng cao chất lượng thịt. Nghiên cứu được triển khai từ năm 2020, sử dụng công nghệ chỉnh sửa gene CRISPR/Cas9 tác động vào gene MSTN (Myostatin), có vai trò điều hòa sự phát triển cơ bắp.
Chuyên gia nghiên cứu bò H'Mông. Ảnh: HTX Cát Lý
Công nghệ chỉnh sửa gene cho phép các nhà khoa học tác động có chủ đích vào vật liệu di truyền của sinh vật. Trong nghiên cứu này, gene MSTN được lựa chọn nhằm tìm cách cải thiện sự phát triển cơ, qua đó nâng tỷ lệ thịt và hiệu quả chăn nuôi.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, mục tiêu của nghiên cứu là phát triển dòng bò H'Mông có khối lượng cơ lớn hơn, đồng thời cải thiện chất lượng thịt, gồm độ mềm, tỷ lệ mỡ giắt (phần mỡ đan xen các thớ cơ) và giá trị dinh dưỡng, đáp ứng nhu cầu của phân khúc thịt bò cao cấp. Tỷ lệ mỡ giắt cao giúp thịt mềm, mọng nước và đậm vị hơn. Tuy nhiên, khả năng hình thành mỡ giắt không chỉ phụ thuộc vào gene mà còn liên quan đến chế độ dinh dưỡng, tuổi và quá trình chăm sóc vật nuôi.
Năm bê H'Mông chỉnh sửa gene hiện được nuôi dưỡng tại Trung tâm Nghiên cứu Bò và Đồng cỏ Ba Vì, thuộc Viện Chăn nuôi và Thú y Việt Nam, để tiếp tục theo dõi sức khỏe, khả năng sinh trưởng và hình thái cơ thể. Nghiên cứu vẫn trong giai đoạn theo dõi, đánh giá, chưa triển khai sản xuất thương mại.
Giá trị thương phẩm của mỗi con bò được dự kiến tăng 4-7 triệu đồng, tương đương 12-20% so với phương thức chăn nuôi truyền thống. Đây là mức tăng dự kiến, chưa phải kết quả đã được xác nhận trên quy mô sản xuất thương mại.
Nhóm nghiên cứu cho biết, sẽ tiếp tục ứng dụng CRISPR/Cas9 để chỉnh sửa gene MSTN trên nền di truyền của các cá thể đã được chọn lọc, kết hợp phương pháp chọn lọc bằng chỉ thị phân tử. Phương pháp này sử dụng thông tin di truyền để hỗ trợ nhận diện những con vật mang đặc điểm mong muốn, giúp quá trình chọn giống có cơ sở khoa học hơn thay vì chỉ dựa vào ngoại hình hoặc khả năng sinh trưởng quan sát được.
Quy trình nghiên cứu hướng tới kết hợp chọn lọc di truyền, đánh giá đặc điểm thực tế của từng con bò, công nghệ phôi và chỉnh sửa gene để xây dựng đàn bò hạt nhân. Đây là đàn giống được tuyển chọn làm nguồn nhân giống cho các thế hệ tiếp theo, tạo nền tảng phát triển dòng bò H'Mông có chất lượng thịt tốt và tỷ lệ cơ cao.
Trang tại bò H'Mông ở Tuyên Quang. Ảnh: HTX Cát Lý
Bò H'Mông là giống bò bản địa được nuôi tại nhiều tỉnh miền núi phía Bắc, trong đó có Tuyên Quang và khu vực Cao nguyên đá Đồng Văn. Giống bò này có khả năng thích nghi với địa hình đồi núi, khí hậu khắc nghiệt và điều kiện thức ăn không đồng đều. Thịt bò H'Mông được đánh giá có thớ tương đối mịn, vị đậm; một số cá thể có phần mỡ xen giữa các thớ cơ.
Trên thị trường, một số sản phẩm thịt bò H'Mông có vân mỡ được bán với giá khoảng 1,2 triệu đồng mỗi kg; các phần thịt như đùi, thăn nội và thăn ngoại có giá khoảng 600.000-700.000 đồng mỗi kg. Tuy nhiên, những phần thịt có giá trị cao thường chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ trong mỗi con bò, khiến việc nâng chất lượng và ổn định nguồn cung trở thành bài toán quan trọng.
Một số mô hình liên kết chăn nuôi tại Tuyên Quang đã kết nối hàng nghìn hộ dân với các cơ sở thu mua, chế biến và tiêu thụ bò H'Mông. Việc tổ chức sản xuất theo chuỗi giúp kiểm soát nguồn gốc vật nuôi, nâng tính ổn định của nguồn cung, tạo điều kiện phát triển thương hiệu, thay vì phụ thuộc vào hoạt động chăn nuôi nhỏ lẻ.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường định hướng đối với Tuyên Quang và khu vực trung du, miền núi phía Bắc, xây dựng thương hiệu bò H'Mông chất lượng thịt cao, gắn với văn hóa và du lịch địa phương, từng bước hình thành thương hiệu quốc gia cho sản phẩm thịt bò bản địa. Mục tiêu dài hạn là đưa thịt bò H'Mông vào phân khúc cao cấp, hướng tới những thương hiệu nổi tiếng như Kobe của Nhật Bản và Hanwoo của Hàn Quốc.
Gia Chính