Chú bộ đội sống đẹp ở vùng biên - Thanh Niên

Ở vùng biên Vàng Ma Chải, thiếu tá Nguyễn Duy Khánh không chỉ tìm cách vận động nguồn lực mua điện thoại tặng người dân, mà còn giúp họ cách bước vào thế giới số để bán nông sản và góp phần giữ bình yên bằng một mã QR.

Thiếu tá Nguyễn Duy Khánh hiện là Chính trị viên phó, Bí thư Chi đoàn Đồn Biên phòng Vàng Ma Chải, Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu. Anh là 1 trong 15 cá nhân được trao Giải thưởng "Thanh niên sống đẹp" năm 2026.

Vận động nguồn lực mua điện thoại tặng dân để sử dụng công nghệ

Chia sẻ về hành trình "sống đẹp" ở vùng biên, thiếu tá Nguyễn Duy Khánh cho biết, tháng 11.2024, anh nhận nhiệm vụ tại Đồn Biên phòng Vàng Ma Chải. Địa bàn công tác là vùng núi, địa hình chia cắt, đời sống người dân còn nhiều khó khăn, điều kiện tiếp cận công nghệ không đồng đều.

Sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 57 về chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo, anh coi đây là chìa khóa và là cơ hội để rút ngắn khoảng cách số giữa miền núi với miền xuôi.

"Tôi đã tham mưu với đơn vị triển khai phong trào "Bình dân học vụ số", trong đó tập trung vào những hộ chưa có điện thoại thông minh, những gia đình có hoàn cảnh khó khăn, người cao tuổi và người ít có điều kiện tiếp cận công nghệ", thiếu tá Khánh chia sẻ.

Anh cùng đơn vị thành lập các tổ "Thầy giáo quân hàm xanh - đẩy nhanh chuyển đổi số", "Tổ tư vấn kỹ năng số", "Tổ hỗ trợ số", với lực lượng nòng cốt trực tiếp đến từng bản, từng lán nương để hướng dẫn từng người.

Các cán bộ biên phòng hướng dẫn người dân cài đặt VNeID định danh mức 2, sử dụng thanh toán không dùng tiền mặt, tiếp cận dịch vụ công trực tuyến, sử dụng Zalo, Facebook để liên lạc với người thân.

Đặc biệt, đối với những hộ dân khó khăn, chưa có thiết bị để ứng dụng, anh đã cùng đơn vị vận động doanh nghiệp, nhà hảo tâm để mua điện thoại thông minh và sim chính chủ tặng người dân.

Anh cho biết, qua quá trình thực hiện, khó khăn lớn nhất không phải là thiếu thiết bị hay thiếu đường truyền, mà là làm thế nào để thay đổi thói quen và tạo cho người dân sự tự tin khi tiếp cận công nghệ.

Với người dân vùng biên, mỗi kỹ năng số được hình thành không chỉ giúp cuộc sống thuận tiện hơn mà còn mở thêm một cánh cửa để bà con tiếp cận thông tin, chính sách, dịch vụ công và những cơ hội phát triển mới.

"Cái này khó quá, mình già rồi, học không được đâu"

"Một trong những kỷ niệm mà tôi nhớ nhất trong quá trình triển khai phong trào "Bình dân học vụ số" là những ngày đầu chúng tôi đi đến từng bản, từng hộ dân để hướng dẫn bà con sử dụng điện thoại thông minh và các ứng dụng số.

Có những bản ở địa bàn vùng cao, đường đi rất khó khăn, cán bộ phải vượt qua những đoạn đường dốc, có khi đi bộ khá xa mới đến được nhà dân. Nhưng khó khăn về đường sá chưa phải là điều lớn nhất. Điều khiến chúng tôi trăn trở là nhiều bà con chưa từng sử dụng điện thoại thông minh, không biết tài khoản là gì, mật khẩu để làm gì, thậm chí có người cầm điện thoại nhưng chỉ biết nghe, gọi", anh Khánh chia sẻ.

Anh kể, có lần, khi hướng dẫn một người dân thực hiện các thao tác trên điện thoại, các anh phải làm đi làm lại. "Cán bộ hướng dẫn từng bước, bà con làm theo, vừa làm xong lại quên. Có lúc bà con ngại, nói rằng: Cái này khó quá, mình già rồi, học không được đâu. Nghe câu nói đó, chúng tôi xác định càng phải kiên trì hơn, không thể hướng dẫn qua loa rồi về", anh kể.

Và các anh đã thống nhất với nhau rằng, "Bình dân học vụ số" ở địa bàn biên giới không chỉ đơn thuần là dạy người dân sử dụng một chiếc điện thoại thông minh, mà trước hết là giúp bà con không bị đứng ngoài quá trình chuyển đổi số.

Vì vậy, cán bộ phải thật sự kiên nhẫn, đi từng bản, đến từng nhà, hướng dẫn từng người; làm mẫu một lần, để bà con làm lại nhiều lần, khi nào bà con tự thực hiện được thì mới yên tâm.

"Có những hôm trở về đơn vị đã muộn, điện thoại của bà con vẫn gọi hỏi lại cách sử dụng VNeID, thanh toán không dùng tiền mặt hay thực hiện một thủ tục trực tuyến. Những cuộc gọi như vậy tuy rất đơn giản nhưng với chúng tôi lại là niềm vui, bởi điều đó cho thấy bà con đã bắt đầu chủ động sử dụng công nghệ", anh Khánh chia sẻ.

Giúp dân bán hàng trên mạng

Ở địa bàn vùng cao, nhiều sản phẩm có giá trị nhưng khó tìm đầu ra. Anh Khánh tham mưu triển khai hướng dẫn người dân lập gian hàng trên TikTok Shop, quảng bá sản phẩm bằng video, livestream và trực tiếp hỗ trợ các hộ có sản phẩm nông sản. Hai hộ gia đình được lựa chọn triển khai ban đầu đã bán hàng thành công và nhiều hộ gia đình khác cũng học tập làm theo.

Chị Giàng Thị Chinh (41 tuổi, người dân tộc Mông) cho biết, trước đây, chị có điện thoại thông minh nhưng chủ yếu chỉ dùng để chụp ảnh, quay video rồi đăng lên Facebook. Từ khi được thiếu tá Khánh tận tình hướng dẫn, chị biết sử dụng công nghệ hiệu quả hơn, tiếp cận tin tức và đưa nông sản lên bán trên TikTok Shop.

"Trước đây tôi phải chở mật ong, thảo quả, sâm và nông sản ra chợ, vừa tốn thời gian, chi phí đi lại mà khách cũng ít. Nhờ bộ đội Khánh hướng dẫn cách lập giỏ hàng, sản phẩm của gia đình được nhiều người biết đến hơn và doanh thu cũng tăng thêm một chút", chị Chinh chia sẻ.

Theo chị Chinh, điều chị cảm nhận rõ nhất là sự nhiệt tình và kiên nhẫn của thiếu tá Khánh. Với người trẻ, việc tiếp cận công nghệ khá nhanh, nhưng người lớn tuổi, nhất là những người không biết chữ hoặc chưa thạo tiếng phổ thông, gặp nhiều khó khăn.

"Chú bộ đội Khánh phải hướng dẫn đi hướng dẫn lại nhiều lần. Có những người không biết chữ, bộ đội Khánh chỉ cho bà con nhận biết ứng dụng bằng màu sắc, hình dáng. Tôi rất cảm kích vì chú bộ đội không chỉ hướng dẫn gia đình tôi, mà còn kiên trì giúp nhiều người trong bản biết sử dụng công nghệ", chị Chinh nói.

Một mã QR, thêm một kênh giữ bình yên

Không dừng lại ở việc phổ cập kỹ năng số, thiếu tá Khánh còn trực tiếp nghiên cứu, sáng kiến mô hình "Hòm thư điện tử tiếp nhận tin báo tố giác tội phạm ẩn danh".

Ý tưởng xuất phát từ một thực tế trước đây, khi phát hiện dấu hiệu tội phạm, người dân thường phải trực tiếp đến đồn biên phòng trình báo. Với địa bàn vùng núi, đường sá xa xôi, việc này không phải lúc nào cũng thuận lợi.

Anh Khánh đã thiết lập hòm thư điện tử trên nền tảng Google, tạo đường link và mã QR, thiết kế poster để đặt tại những địa điểm người dân thường xuyên qua lại. Khi phát hiện dấu hiệu vi phạm, người dân chỉ cần dùng điện thoại quét mã QR để gửi thông tin. Lực lượng biên phòng sau đó xác minh, xử lý.

Hiệu quả của mô hình được thể hiện bằng những con số cụ thể. Đơn vị đã tiếp nhận 56 tin báo từ quần chúng, trong đó có 32 tin báo có giá trị và 2 tin báo đặc biệt có giá trị. Sau khi phát huy hiệu quả tại đơn vị, mô hình này đã được Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng triển khai nhân rộng trong toàn lực lượng.

Thiếu tá Nguyễn Duy Khánh là một trong 15 cá nhân được trao Giải thưởng "Thanh niên sống đẹp" năm 2026 tại Gala "Thanh niên sống đẹp", do Trung ương Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam, Công ty TNHH TCP Việt Nam phối hợp tổ chức.

Gala diễn ra chiều 10.10, tại Hà Nội, nhân dịp kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam 15.10.1946 - 15.10.2026.