Thông tin từ Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Vĩnh Long, mùa khô 2019-2020, hạn hán, xâm nhập mặn diễn biến phức tạp tại khu vực các xã, phường ven biển, gây thiệt hại hơn 20.000ha lúa, cây ăn trái, hàng chục nghìn hộ dân thiếu nước sinh hoạt, ước thiệt hại hàng nghìn tỷ đồng.
Nhằm chủ động ứng phó với diễn biến thời tiết bất lợi, từ năm 2021 đến nay, các địa phương trong tỉnh đã huy động khoảng 15.000 tỷ đồng xây dựng hàng trăm công trình, dự án hạ tầng thủy lợi, phòng, chống thiên tai. Trong đó, chủ yếu là các công trình, dự án cống thủy lợi, trạm bơm, hồ trữ nước ngọt, kè biển, đê bao.
Những ngày này, dù gặp nhiều khó khăn do thời tiết, nguồn vật liệu xây dựng khan hiếm, nhưng các nhà thầu của gói thầu số 53, thuộc dự án đầu tư hạ tầng hồ chứa nước ngọt dọc bờ sông Láng Thé giai đoạn 1 cũng đã nỗ lực huy động tối đa nguồn nhân lực, phương tiện, thiết bị máy móc hiện đại, đẩy nhanh tiến độ thi công các hạng mục công trình đập ngăn đoạn sông Láng Thé. Đến nay, hồ trữ nước ngọt Láng Thé cơ bản hoàn thành, sớm đưa vào khai thác, sử dụng.
Theo Ban Quản lý dự án nông nghiệp tỉnh Vĩnh Long, các gói thầu dự án đầu tư hạ tầng hồ chứa nước ngọt dọc bờ sông Láng Thé giai đoạn 1 cơ bản hoàn thành đúng tiến độ. Hồ trữ ngọt Láng Thé, tại xã Nhị Long có dung tích khoảng 10 triệu m³ nước.
Dự kiến, trong mùa khô 2026-2027, hồ trữ nước ngọt Láng Thé đưa vào khai thác, bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, cung ứng nước cho các nhà máy sản xuất nước sạch đáp ứng nhu cầu sinh hoạt cho dân cư đô thị các phường Nguyệt Hóa, Long Đức, Trà Vinh.
Đối với các xã Mỏ Cày, Thành Thới, Hương Mỹ, Đại Điền, Quới Điền, hệ thống công trình thủy lợi chưa khép kín sẽ chịu tác động nghiêm trọng do xâm nhập mặn. Hồ trữ ngọt Láng Thé, xã Nhị Long sẵn sàng phương án tiếp ngọt cho các nhà máy nước trong khu vực để xử lý, cấp nước, không để người dân thiếu nước.
Xã Hiệp Mỹ là địa phương tiếp giáp với biển của tỉnh Vĩnh Long, khắc nghiệt về nước tưới. Nhiều năm qua, xã Hiệp Mỹ quan tâm đến việc xây dựng hồ trữ nước, từng bước hoàn thiện hệ thống thủy lợi nội đồng, đáp ứng nhu cầu nước tưới trong sản xuất nông nghiệp của người dân.
Từ nguồn vốn ngân sách tỉnh, hồ trữ nước Long Sơn có diện tích 1,1ha, dung tích 26.500m3 tại xã Long Sơn với tổng mức đầu tư 3 tỷ đồng, bảo đảm cung cấp nước tưới cho khoảng 30ha chuyên canh màu.
Bên cạnh đó, Quỹ Phát triển nông nghiệp quốc tế tài trợ Tổ hợp tác sản xuất Thành Công triển khai mô hình sử dụng năng lượng mặt trời hòa lưới công suất 1,3kW phục vụ mô hình tưới nhỏ giọt, tiết kiệm nước đối với cây đậu phộng, dưa hấu. Kể từ mùa khô năm 2019 đến nay, hồ trữ nước ngọt Long Sơn đã phát huy hiệu quả đối với vùng đất giồng cát, gò cao, giúp các thành viên Tổ hợp tác sản xuất Thành Công chủ động nước tưới trong sản xuất nông nghiệp trước tình hình biến đổi khí hậu ngày càng gay gắt.
Ông Kim Bảy Ly, Trưởng phòng Kinh tế xã Long Hiệp cho biết, để bảo đảm nguồn nước tưới tiêu cho cây lúa, hằng năm cứ vào mùa khô, địa phương huy động lực lượng, phương tiện ra quân thực hiện nạo vét, đào mới hàng chục tuyến kênh nội đồng.
Xã Long Hiệp sẽ chủ động theo dõi, cập nhật thông tin dự báo, cảnh báo, chỉ đạo của Trung ương và của tỉnh về ứng phó xâm nhập mặn trong mùa khô 2026-2027. Tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân tuân thủ lịch thời vụ sản xuất, sử dụng các giống lúa có khả năng chịu hạn mặn; áp dụng mô hình tưới nhỏ giọt, phun sương tiết kiệm nước trong canh tác rau màu; đầu tư máy bơm tát, tích trữ và sử dụng nước hiệu quả.
Theo ông Lê Phước Dũng, Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn một thành viên Quản lý khai thác công trình thủy lợi Trà Vinh, Công ty sẽ vận hành linh hoạt hệ thống cống ngăn mặn phía ven sông Cổ Chiên, sông Hậu, kết hợp tăng cường đưa nước ngọt từ phía thượng nguồn gồm nguồn nước phía nam sông Măng Thít, các kênh Trà Ngoa, Mai Phốp, Ngã Hậu, Cái Cá, Mây Tức về phía các xã Long Hiệp, Cầu Ngang, Trà Cú.
Khi độ mặn ở mức 1‰, đóng triệt các cống thủy lợi đầu mối, đồng thời tranh thủ mở cửa lấy nước vào khi độ mặn giảm ở mức dưới 1‰ để tích trữ nước ngọt trên hệ thống sông ngòi, kênh, rạch, bảo đảm mực nước đệm trong nội đồng từ 0,5m trở lên, phục vụ cho canh tác lúa, nuôi trồng thủy sản. Đồng thời, tổ chức vận hành có hiệu quả Trạm bơm điện Kênh 3/2, xã Hùng Hòa, trạm bơm điện xã Phú Cần, cùng 18 trạm bơm mới được đầu tư xây dựng để điều tiết nguồn nước về các vùng thiếu nước.
MINH KHỞI