Theo số liệu Cục Thống kê Lao động Mỹ công bố hôm thứ sáu (11/9), lạm phát cơ bản trong tháng 8 tăng mạnh hơn dự kiến: chỉ số giá tiêu dùng lõi (CPI lõi, không tính giá thực phẩm và năng lượng) tăng 0,3% so với tháng 7. Kết quả này càng củng cố quan điểm mà một số nhà hoạch định chính sách đã đưa ra từ trước: Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cần hành động để kiềm chế áp lực giá cả sau hơn 5 năm lạm phát ở mức cao.
Ông Omair Sharif, Chủ tịch kiêm nhà sáng lập công ty phân tích Inflation Insights LLC, viết trong báo cáo gửi khách hàng: "Với Fed, đã đến lúc phải hành động hoặc im lặng".
Thị trường và giới kinh tế đồng loạt đổi dự báo
Ngay sau khi số liệu được công bố, giới đầu tư đã thể hiện rõ kỳ vọng của mình. Theo hợp đồng tương lai lãi suất quỹ liên bang, xác suất Fed tăng lãi suất tại cuộc họp ngày 15–16/9 nhảy vọt lên trên 85%, so với mức khoảng 70% hôm thứ Năm. Nhà đầu tư cũng dự đoán sẽ có đợt tăng lãi suất thứ hai trước tháng 12.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Kevin Warsh (Ảnh: Realtor).
Trước báo cáo lạm phát, kỳ vọng về một đợt tăng lãi suất không cao đến vậy trong giới kinh tế theo dõi Fed. Nhưng sau khi số liệu được công bố, nhiều tổ chức, trong đó có TD Bank và JPMorgan Chase & Co, đã thay đổi dự báo, nghiêng về khả năng Fed tăng lãi suất.
Bà Diane Swonk, Kinh tế trưởng của KPMG, nhận định: "Con số này chỉ càng khẳng định trọng tâm đang dịch chuyển về phía tăng lãi suất. Câu hỏi bây giờ không còn là liệu Fed có tăng hay không, mà là họ cần tăng bao nhiêu để kiềm chế lạm phát".
Theo dữ liệu Bloomberg tổng hợp, phần lớn mức tăng của lạm phát cơ bản trong tháng 8 đến từ cước dịch vụ điện thoại di động tăng kỷ lục. Dù yếu tố này có thể được xem là chỉ tác động một lần, nhiều nhà phân tích cho rằng Fed không thể tiếp tục giữ nguyên lãi suất chỉ dựa vào lời hứa rằng tình hình sẽ cải thiện trong tương lai.
Giới đầu tư nhiều khả năng cũng đang nhìn vào chính phát biểu của ông Warsh tại hội nghị Jackson Hole (bang Wyoming) hôm 28/8. Khi đó, ông cho biết lạm phát cơ bản chưa cải thiện đáng kể, và các nhà hoạch định chính sách sẽ "còn việc phải làm" nếu không nhận được tín hiệu mới cho thấy lạm phát đang hướng về mục tiêu 2% của Fed.
Ông Sharif bình luận: "Không thể phát biểu như ở Jackson Hole rồi lại không ủng hộ tăng lãi suất ở cuộc họp ngay sau đó".
Ngay cả khi Fed giữ nguyên lãi suất chuẩn suốt 5 cuộc họp từ đầu năm đến nay, phe ủng hộ tăng lãi suất trong nội bộ vẫn ngày một đông. Tại cuộc họp tháng 7, ba quan chức đã bỏ phiếu chống, ủng hộ tăng 0,25 điểm phần trăm; hai quan chức khác không có quyền biểu quyết cũng cho biết họ sẽ ủng hộ tăng lãi suất nếu được bỏ phiếu.
Ở phía đối lập, một nhóm nhà hoạch định chính sách cho rằng lạm phát cơ bản sẽ hạ nhiệt trong những tháng tới. Tuy nhiên, một số người trong nhóm này thừa nhận họ cần thêm bằng chứng mới có thể tiếp tục ủng hộ việc giữ nguyên lãi suất.
Quyết định tăng lãi suất tuần tới có thể giúp lời lẽ chống lạm phát của ông Warsh trở nên đáng tin hơn, đồng thời sửa chữa "vết nứt" từ cuộc họp báo ngày 29/7, khi ông không giải thích được thỏa đáng (ít nhất là với giới đầu tư) lý do Fed giữ nguyên lãi suất hôm đó.
Nhóm chuyên gia kinh tế của Evercore ISI do ông Krishna Guha dẫn đầu viết trong báo cáo hôm thứ sáu: "Việc Fed tăng lãi suất tuần tới giờ đây gần như chắc chắn. Chúng tôi cho rằng Chủ tịch Warsh sẽ đánh giá dữ liệu chưa đủ tốt để bỏ qua áp lực bổ sung từ giá dầu, đồng thời ông cần khôi phục uy tín đã bị lung lay sau cuộc họp báo tháng 7 kém thuyết phục. Nhiều khả năng ông sẽ thuyết phục được đa số thành viên có quyền biểu quyết".
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia lưu ý tới việc Tổng thống Mỹ Donald Trump - người bổ nhiệm ông Warsh - đã nhiều lần kêu gọi hạ lãi suất. Tuần trước, ông Trump thậm chí đưa ra thông điệp cắt quan hệ thương mại với một số quốc gia nếu Fed không giảm lãi suất.
Nhiều yếu tố khiến lạm phát khó hạ nhiệt
Với xung đột Trung Đông tiếp tục âm ỉ, giá dầu đã tăng vọt trở lại: dầu Brent có lúc chạm 109 USD/thùng hôm thứ năm (10/9). Ngoài ra, giới kinh tế chỉ ra rằng một số động lực chính đẩy lạm phát đi lên, như làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu, khó có thể lắng xuống sớm.
Người tiêu dùng cũng tỏ ra lo ngại. Khảo sát mới nhất của Đại học Michigan cho thấy kỳ vọng lạm phát trong 1 năm tới đã tăng lên 4,6% vào đầu tháng 9, từ mức 4% một tháng trước đó. Và lần đầu tiên kể từ năm 2023, đa số người tiêu dùng dự đoán lãi suất sẽ tăng trong 12 tháng tới.
Một số quan chức Fed lập luận rằng mức lãi suất hiện tại không kìm hãm nhu cầu nhiều như đánh giá trước đây. Dù tiền lương dường như không góp phần đẩy lạm phát lên, tỷ lệ thất nghiệp vẫn thấp và được đánh giá rộng rãi là ổn định.
Tất cả những điều này có thể củng cố lập luận rằng Fed nên đảo ngược 75 điểm cơ bản (0,75 điểm phần trăm) đã cắt giảm trong năm ngoái, thời điểm mối lo về suy yếu thị trường lao động còn lớn hơn.
Trong khảo sát của Bloomberg với người đăng ký thực hiện từ ngày 8–10/9, phần lớn ý kiến trả lời cho rằng nếu Fed tăng lãi suất tuần tới, nhiều khả năng đó sẽ là một đợt điều chỉnh gồm một hoặc hai lần tăng. Nhưng đến thứ sáu, một số nhà kinh tế cho biết họ giờ đây kỳ vọng nhiều hơn thế.
Ông Joseph Brusuelas, Kinh tế trưởng của RSM US LLP, viết trong báo cáo gửi khách hàng: "Fed cần đảo ngược toàn bộ ba lần giảm lãi suất hồi cuối năm 2025. Nền kinh tế Mỹ nhiều khả năng sẽ tăng trưởng nhanh hơn hẳn mức bình thường trong quý này, nên Fed cần tăng lãi suất để hạ nhiệt".