Chủ tịch Hội Nông dân: Yêu cầu chăn nuôi không phát tán mùi có khả thi?

Góp ý dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường tại thảo luận tổ sáng 24/10, đại biểu Lương Quốc Đoàn, Chủ tịch Hội Nông dân Việt Nam, đề nghị rà soát các yêu cầu bảo vệ môi trường trong sản xuất nông nghiệp. Theo ông, một số yêu cầu hướng tới tương lai nhưng chưa bao quát đầy đủ điều kiện sản xuất, đời sống hiện nay.

Khó xử lý hoàn toàn mùi chăn nuôi

Đề cập khoản 2 Điều 60, ông Đoàn băn khoăn về yêu cầu chuồng trại chăn nuôi quy mô hộ gia đình phải bảo đảm vệ sinh, không gây ô nhiễm tiếng ồn, phát tán mùi khó chịu; chất thải phải được thu gom, xử lý.

Theo Chủ tịch Hội Nông dân Việt Nam, ô nhiễm trong chăn nuôi, đặc biệt là nuôi lợn và gia súc theo đàn, là vấn đề khó xử lý. Qua khảo sát các mô hình trong nước, nước ngoài, ông nhận thấy ngay cả những nơi ứng dụng công nghệ tiên tiến vẫn có mùi.

Người chăn nuôi đã sử dụng đệm lót sinh học, chế phẩm sinh học pha vào thức ăn, nước uống và nhiều biện pháp khác. "Tuy nhiên, theo quan sát của tôi, xử lý hoàn toàn mùi vẫn rất khó", ông nói.

Ông cho rằng nếu yêu cầu không phát tán mùi nhưng không làm rõ mức độ, điều kiện áp dụng, người chăn nuôi sẽ khó thực hiện. Quy định thiếu rõ ràng cũng có thể bị lợi dụng trong quá trình kiểm tra, xử lý, ảnh hưởng đến người sản xuất.

Khoảng cách giữa cơ sở chăn nuôi với khu dân cư và các công trình khác cũng cần được xem xét trong điều kiện thực tế. Theo ông, việc bảo đảm hoàn toàn không có mùi vẫn khó, nhất là khi hướng gió thay đổi.

Từ đó, ông đề nghị phân loại theo quy mô, hình thức chăn nuôi, từng vùng và thời điểm; có hướng dẫn cụ thể để vừa bảo vệ môi trường, vừa tạo điều kiện cho người dân thực hiện.

Quy định phải tính đến cách thức sản xuất

Ông Đoàn dẫn ví dụ chăn nuôi vịt chạy đồng: hôm nay đàn vịt được thả tại cánh đồng sau thu hoạch, hôm sau chuyển sang nơi khác. Nếu yêu cầu thu gom toàn bộ chất thải như đối với chuồng trại cố định thì rất khó thực hiện.

Hoạt động chăn thả trâu, bò, dê, cừu theo đàn lớn cũng đặt ra khó khăn tương tự. Ông đề nghị có cách hướng dẫn phù hợp để người chăn nuôi biết và thực hiện được, tránh đặt ra yêu cầu quá cứng trong khi họ chưa có điều kiện đáp ứng.

Với nước thải sinh hoạt, ông lưu ý nhiều vùng nông thôn chưa có hệ thống mương, cống, rãnh thu gom; điều kiện hạ tầng miền núi khác với đồng bằng, đô thị. Yêu cầu pháp luật cần tính đến khác biệt này.

Đối với phụ phẩm nông nghiệp, ông đề nghị rà soát quy định về thu gom, tận dụng và xử lý. Ngay với rơm, rạ, dù đã có nhiều nỗ lực, việc thu gom vẫn hạn chế. Tại miền Tây, một phần rơm được đóng kiện để trồng nấm, nhưng chưa phải toàn bộ phụ phẩm đều được tận dụng.

Dự thảo lần này sửa khoản 6 Điều 61, đề xuất hỗ trợ kỹ thuật cho các mô hình canh tác giảm phát thải khí nhà kính, tạo tín chỉ carbon và thích ứng biến đổi khí hậu trong trồng trọt. Ông Đoàn đề nghị mở rộng phạm vi hỗ trợ sang sản xuất nông nghiệp nói chung, đặc biệt là chăn nuôi, bao gồm cả hộ gia đình.

Người dân phân loại rác, thu gom lại trộn chung

Cùng góp ý về Luật sửa đổi, bổ sung một số điều về Luật Bảo vệ môi trường, đại biểu Vũ Minh Đạo, Ủy viên chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, đề nghị quan tâm tính khả thi của quy định phân loại, thu gom, vận chuyển và xử lý rác sinh hoạt, đặc biệt tại nông thôn, miền núi, vùng khó khăn.

Theo ông, ở đô thị, việc thu gom có thể được tổ chức tập trung, thường xuyên. Nhưng tại nhiều xã miền núi, có những bản chỉ vài chục hộ dân, cách trung tâm hàng chục km, giao thông khó khăn. Nếu áp dụng cùng phương thức thu gom, vận chuyển như đô thị, chi phí sẽ rất lớn, khó duy trì lâu dài.

Một bất cập khác là người dân đã phân loại rác tại nguồn nhưng hệ thống thu gom, vận chuyển lại gom chung các loại.

"Chúng ta đã tuyên truyền, vận động bằng nhiều hình thức để người dân phân loại, nhưng khi thu gom lại đưa tất cả vào một thùng", ông nói, cho biết đến nơi xử lý, có khi rác lại phải được phân loại lại. Theo đại biểu, cách làm này khiến mục tiêu phân loại không đạt được.

Ông đề nghị quy định rõ nguyên tắc tổ chức thu gom, xử lý phù hợp địa hình, đặc điểm dân cư và hạ tầng từng địa phương; hỗ trợ ngân sách cho vùng đặc biệt khó khăn, khuyến khích xử lý rác hữu cơ tại chỗ nhưng phải bảo đảm yêu cầu môi trường.

Đại biểu đồng thời lưu ý năng lực quản lý môi trường của cấp xã, nhất là nơi địa bàn rộng, dân cư phân tán, thiếu cán bộ chuyên môn. Việc giao thêm trách nhiệm phải đi cùng nhân lực, kinh phí, phương tiện và hỗ trợ kỹ thuật, tránh phân cấp nhiệm vụ nhưng nguồn lực vẫn tập trung ở cấp trên.