Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn - Ảnh: QUỐC HỘI
Chiều 24-9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi). Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên đã trình bày tờ trình của Chính phủ về dự luật.
34 tỉnh, thành sẽ hình thành Chi cục An toàn thực phẩm
Dự luật xây dựng quy định về nguyên tắc phân tích nguy cơ, trách nhiệm thi hành và lộ trình thực hiện để phân loại các sản phẩm theo nguy cơ cao, nguy cơ thấp. Trên cơ sở đó, thực hiện truy xuất nguồn gốc đối với thực phẩm nguy cơ cao theo quy định.
Đáng chú ý, bổ sung nghĩa vụ của các tổ chức, cá nhân cung cấp thức ăn tập thể không vì mục đích kinh doanh và bổ sung quy định về điều kiện đảm bảo an toàn thực phẩm với cơ sở giao đồ ăn trực tuyến.
Cùng với đó quy định về lưu thông thực phẩm và thu hồi các giấy phép, tạm dừng việc tiếp nhận giải quyết hồ sơ công bố.
Nội dung nữa là quy định riêng về các đối tượng phải thu hồi, nâng mức xử phạt hành chính tối đa, tăng các mức phạt bổ sung để đảm bảo tính răn đe trong vấn đề bảo đảm an toàn thực phẩm.
Với việc nâng cao hệ thống tổ chức quản lý nhà nước theo một đầu mối từ Trung ương đến địa phương, ông Tuyên cho biết theo chỉ đạo của Bộ Chính trị, Đảng ủy Chính phủ đã giao Đảng ủy Bộ Y tế tham mưu, xây dựng đề án và báo cáo Bộ Chính trị.
Bộ Chính trị đã họp, có thông báo ý kiến thống nhất ở Trung ương, cơ quan quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm tập trung về Cục An toàn thực phẩm thuộc Bộ Y tế. Các chức năng, nhiệm vụ liên quan tại các bộ, ngành sẽ được rà soát, đánh giá để chuyển về đầu mối thống nhất.
Tất cả các tỉnh sẽ hình thành Chi cục An toàn thực phẩm. Riêng TP.HCM đang thực hiện nghị quyết của Quốc hội thí điểm trong 3 năm là Sở An toàn thực phẩm; sau khi kết thúc thí điểm cũng trở về mô hình này.
Như vậy, 34 tỉnh/thành phố sẽ hình thành một đầu mối thống nhất là Chi cục An toàn thực phẩm.
Ở cấp xã, thống nhất công tác tham mưu quản lý an toàn thực phẩm giao cho phòng văn hóa có cán bộ, chuyên viên tham mưu; còn tổ chức thực thi sẽ có tổ chức liên ngành kiêm nhiệm do lãnh đạo UBND cấp xã tổ chức thực hiện.
Thẩm tra sơ bộ, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết Thường trực Ủy ban tán thành với sự cần thiết ban hành dự luật.
Về quyền và nghĩa vụ bảo vệ người tiêu dùng, Thường trực Ủy ban đề nghị rà soát, bổ sung cho phép người tiêu dùng được quyền thông tin minh bạch và tiếp cận thông tin truy xuất nguồn gốc như một quyền độc lập.
Đồng thời bổ sung chế tài xử lý trách nhiệm với chủ nền tảng số, sàn thương mại với các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm, để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Về chế tài, ngoài mức phạt hành chính tối đa 1,5 tỉ đồng với cá nhân và 3 tỉ đồng với tổ chức như dự luật đề xuất, Thường trực Ủy ban đề nghị nghiên cứu bổ sung hình thức rút giấy phép hành nghề có thời hạn hoặc vĩnh viễn đối với trường hợp cố tình vi phạm, gây hậu quả nghiêm trọng.
Bắt buộc công khai danh sách các tổ chức, cá nhân kinh doanh trong lĩnh vực an toàn thực phẩm trên nền tảng dữ liệu số của địa phương, của bộ, ngành...
Cơ quan thẩm tra cho rằng việc mở rộng quy định bắt buộc bổ sung vi chất dinh dưỡng vào tất cả các loại thực phẩm là thay đổi quá lớn, cần được đánh giá hết sức thận trọng. Trước mắt Ủy ban không đồng ý đưa vào dự luật.
Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên - Ảnh: QUỐC HỘI
Phải chuyển từ tiền kiểm sang quản lý theo nguy cơ an toàn thực phẩm
Cho ý kiến tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho hay dư luận, người dân đều muốn an toàn thực phẩm.
Do vậy luật cần tập trung, xác định rõ đầu mối chịu trách nhiệm cuối cùng. Dự thảo phải trả lời rõ: ai chủ trì, ai phối hợp, ai quyết định và ai chịu trách nhiệm đến cùng khi xảy ra sự cố, vi phạm an toàn thực phẩm.
"Tinh thần là một đầu mối, một hệ thống dữ liệu, một chuỗi quản lý, chịu trách nhiệm đến cùng. Phải chuyển đổi từ tiền kiểm sang quản lý theo nguy cơ. Đây phải là xương sống của luật.
Phải xác định rõ nhóm nào nhà nước tiền kiểm, nhóm nào doanh nghiệp chịu trách nhiệm và nhóm nào hậu kiểm. Tiêu chí nào xác định mức độ kiểm soát, kết quả phân tích nguy cơ phải là căn cứ gốc để thiết kế thủ tục.
Không thể một bên nói quản lý theo rủi ro, một bên vẫn mở rộng tiền kiểm. Không lấy an toàn thực phẩm làm lý do để phục hồi cơ chế "xin - cho", nhưng cũng không lấy cải cách thủ tục làm lý do để hạ chuẩn an toàn", ông phân tích.
Cho rằng mỗi chính sách can thiệp trực tiếp vào sản phẩm và sức khỏe người dân phải dựa trên bằng chứng khoa học, Chủ tịch Quốc hội đề nghị quy định rõ tiêu chí phân loại nguy cơ ngay trong luật hoặc giao Chính phủ ban hành kèm danh mục, tránh tùy tiện.
Những sản phẩm như sữa bột trẻ em, thực phẩm bảo vệ sức khỏe có thể thuộc nhóm nguy cơ cao, trong khi gạo đóng túi thông thường có thể thuộc nhóm hậu kiểm.
Về mở rộng vi chất là thay đổi chính sách rất lớn, do vậy ông yêu cầu việc gì liên quan trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng phải có bằng chứng dịch tễ, đánh giá nguy cơ, chi phí, cơ chế giám sát sau áp dụng, không tạo khoảng trống, trục lợi.
Ông đề nghị luật ban hành phải trả lời 3 câu hỏi: Thực phẩm đến tay người dân có an toàn hay không? Doanh nghiệp tuân thủ tốt có ít thủ tục hơn hay không? Khi xảy ra sự cố có truy được nguồn, xác định được trách nhiệm và xử lý đủ nhanh hay không?
"An toàn thực phẩm không được đảm bảo bằng nhiều giấy phép hơn mà phải chuẩn, an toàn rõ hơn, dữ liệu tốt hơn, hậu kiểm mạnh hơn và trách nhiệm không thể né tránh", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh thêm.
Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh trình dự Luật Phát triển công nghiệp văn hóaBộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh đã trình bày tờ trình của Chính phủ về dự luật gồm 9 chương, 53 điều.