Chưa yêu cầu cấp dưỡng nuôi con, không có nghĩa được miễn nghĩa vụ

Nguồn ảnh: Dân Trí

(Dân trí) - Người trực tiếp nuôi con chưa yêu cầu cấp dưỡng không đồng nghĩa người còn lại được miễn nghĩa vụ này, theo lưu ý rút kinh nghiệm của Tòa án nhân dân tối cao.

Theo Công văn số 64/TANDTC-GĐKTII về việc rút kinh nghiệm trong công tác xét xử, Vụ Giám đốc, kiểm tra III thuộc Tòa án nhân dân tối cao cho biết, qua nghiên cứu, tham mưu giải quyết các vụ án hôn nhân và gia đình, đơn vị nhận thấy một số vấn đề cần được rút kinh nghiệm đối với các tòa án.

Đáng chú ý là việc xác định nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con khi giải quyết tranh chấp quyền nuôi con sau ly hôn.

Chưa yêu cầu cấp dưỡng nuôi con, không có nghĩa được miễn nghĩa vụ - 1 — Chưa yêu cầu cấp dưỡng nuôi con, không có nghĩa được miễn nghĩa vụ (Ảnh minh họa: AI).

Theo Tòa án nhân dân tối cao, trong trường hợp một bên đề nghị được trực tiếp nuôi con chung nhưng không yêu cầu bên còn lại cấp dưỡng, một số bản án ghi nhận trong phần quyết định rằng người không trực tiếp nuôi con không phải thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng.

Tòa án nhân dân tối cao nhận định cách tuyên này chưa đúng quy định pháp luật. Theo Điều 110 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, cha, mẹ có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con chưa thành niên khi không sống chung với con hoặc sống chung nhưng vi phạm nghĩa vụ nuôi dưỡng con. Quy định này nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của con.

Việc người trực tiếp nuôi con chưa yêu cầu cấp dưỡng tại thời điểm giải quyết vụ án không đồng nghĩa với việc người còn lại được miễn nghĩa vụ cấp dưỡng.

Tòa án nhân dân tối cao lưu ý, nếu sau khi ly hôn, người trực tiếp nuôi con khởi kiện yêu cầu cấp dưỡng thì việc bản án trước đó tuyên người còn lại không phải cấp dưỡng có thể ảnh hưởng đến quyền khởi kiện, yêu cầu bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự.

Do đó, trong trường hợp người trực tiếp nuôi con chưa yêu cầu cấp dưỡng, phần quyết định của bản án hoặc quyết định chỉ nên ghi nhận việc người này hiện chưa yêu cầu cấp dưỡng, thay vì tuyên người không trực tiếp nuôi con không phải cấp dưỡng. Cách thể hiện này vừa bảo đảm phù hợp quy định pháp luật, vừa tránh ảnh hưởng đến quyền yêu cầu cấp dưỡng trong tương lai.

Tương tự, đối với vụ án có hai con chung, hai bên thỏa thuận mỗi người trực tiếp nuôi một con và đều không yêu cầu cấp dưỡng, tòa án cần ghi nhận việc các đương sự không yêu cầu cấp dưỡng nuôi con. Tòa án không nên tuyên “các đương sự không phải cấp dưỡng nuôi con cho nhau”, bởi cách tuyên này có thể bị hiểu là các bên không còn nghĩa vụ cấp dưỡng đối với con.

Trong công tác giải quyết các vụ án hôn nhân và gia đình, việc xác định nghĩa vụ cấp dưỡng khi cha mẹ ly hôn thường xuyên phát sinh vướng mắc trong thực tiễn áp dụng pháp luật. Công văn số 64/TANDTC-GĐKTII của Tòa án nhân dân tối cao vừa chỉ ra bất cập khi một số bản án tuyên người không trực tiếp nuôi con không phải cấp dưỡng chỉ vì bên kia chưa có yêu cầu. Cách tuyên này bị xác định là chưa đúng quy định hiện hành, có nguy cơ làm méo mó bản chất bảo vệ quyền trẻ em. Theo Điều 110 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, cha hoặc mẹ không trực tiếp sống cùng con chưa thành niên đương nhiên phát sinh nghĩa vụ cấp dưỡng. Việc đương sự tạm thời chưa yêu cầu hỗ trợ tài chính tại thời điểm xét xử hoàn toàn không đồng nghĩa với việc người còn lại được miễn trừ trách nhiệm pháp lý này. Tòa án nhân dân tối cao nhấn mạnh phán quyết trước đó nếu ghi nhận người không nuôi con không phải cấp dưỡng sẽ gây cản trở nghiêm trọng đến quyền khởi kiện yêu cầu trợ cấp trong tương lai khi hoàn cảnh thay đổi. Để chuẩn hóa hoạt động tố tụng, cơ quan này hướng dẫn các cấp tòa chỉ ghi nhận việc đương sự hiện chưa yêu cầu cấp dưỡng thay vì tuyên miễn trừ nghĩa vụ. Tinh thần chỉ đạo trên cũng áp dụng đối với trường hợp cha mẹ thỏa thuận chia nhau nuôi dưỡng hai con chung mà không yêu cầu hỗ trợ qua lại. Phán quyết của tòa án cần phản ánh chính xác bản chất sự việc, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của con chưa thành niên luôn được tôn trọng và bảo vệ đúng luật định.