Nằm ẩn mình giữa những dãy núi cận nhiệt đới ở tỉnh Phúc Kiến thuộc phía Đông Nam Trung Quốc là những ngôi nhà khổng lồ nhiều tầng được dựng bằng gỗ và gia cố bằng những bức tường đất.
Đây là công trình do cộng đồng người Khách Gia xây dựng từ thế kỷ 12 đến thế kỷ 20. Tuy có kích thước đồ sộ, nhưng công trình đều bố trí theo nguyên tắc phong thủy nằm giữa những cánh đồng chè, thuốc lá, lúa và khu rừng thông, tre xanh tốt.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Trong lịch sử, người Khách Gia vốn là cộng đồng di cư ở miền Nam Trung Quốc có nguồn gốc từ những vùng đất lân cận sông Hoàng Hà.
Áp lực dân số từng khiến người Khách Gia xảy ra xung đột với các cộng đồng lân cận. Vì vậy, họ xây dựng những ngôi nhà này không chỉ để sinh sống mà còn làm công trình phòng thủ.
Theo National Geographic, tường của các Thổ Lâu có thể dày tới khoảng 1,5m và cao tới 18m. Công trình được trang bị nhiều đặc điểm phục vụ phòng thủ như cổng bọc sắt, đường hầm thoát hiểm dưới lòng đất, các khe để quan sát và sử dụng vũ khí bên dưới mái ngói tối màu.
Bên trong còn có giếng nước cùng nguồn lương thực và gia súc dự trữ, đề phòng trường hợp xảy ra xung đột kéo dài. Các Thổ Lâu thường cao 3-4 tầng và được xây dựng theo cấu trúc đối xứng.
Thiết kế này giúp hạn chế những điểm khuất, từ đó tăng khả năng quan sát và phòng thủ khi xảy ra xung đột.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Trong tiếng Trung, Thổ Lâu có nghĩa là “tòa nhà bằng đất”. Tuy nhiên, vật liệu xây dựng những công trình này không chỉ có đất.
Phần móng được làm từ đá sông tại địa phương. Trong khi tường được tạo nên từ lớp bùn trầm tích mịn lấy từ những cánh đồng lúa. Đất được gia cố bằng tre chẻ, trộn với cát và vôi rồi nện chặt bằng những thanh gỗ lớn.
Mặc dù có cách bố trí tương đối giống nhau, mỗi Thổ Lâu lại sở hữu những đặc điểm riêng. Sức chứa của mỗi công trình có thể lên tới 800 người gồm những thành viên của dòng tộc lớn.
Mỗi Thổ Lâu có cả trăm hộ gia đình sinh sống, tuy nhiên, mỗi nhà vẫn có khu vực riêng. Khi có các sự kiện lớn như thờ cúng tổ tiên, đám cưới hay việc chung của cả cộng đồng, người dân lại tập trung ở khu vực sân chung.
Hiện 46 địa điểm Thổ Lâu được UNESCO ghi danh là Di sản Thế giới vào năm 2008. Đây được xem là những ví dụ đặc biệt về truyền thống kiến trúc và công năng của một kiểu hình thức sinh sống cộng đồng kết hợp tổ chức phòng thủ, đồng thời thể hiện mối quan hệ hài hòa giữa con người với môi trường tự nhiên.
Các công trình chủ yếu nằm rải rác tại huyện Nam Tĩnh và huyện Vĩnh Định thuộc tỉnh Phúc Kiến.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Thành phố lớn gần khu vực này nhất là Hạ Môn. Từ Hạ Môn, du khách có thể tiếp tục di chuyển bằng xe buýt hoặc tàu hỏa. Phần lớn du khách thường dành khoảng nửa ngày để tham quan các công trình.
Với những người muốn trải nghiệm sâu hơn, một số Thổ Lâu nổi tiếng cung cấp dịch vụ lưu trú tại nhà dân. Du khách có thể nghỉ lại và thưởng thức các món ăn truyền thống của người Khách Gia.
Phúc Kiến có mức biến động nhiệt độ tương đối vừa phải nên có thể đến quanh năm. Từ tháng 3 đến tháng 8 là mùa mưa, trong đó bão thường xuất hiện vào nửa cuối mùa hè. Từ tháng 9 đến tháng 12 là mùa khô và thường được xem là khoảng thời gian thuận lợi nhất để tham quan.
Giữa núi rừng Phúc Kiến, những bức tường đất dày, mái ngói sẫm màu và những vòng nhà khép kín của thổ lâu không chỉ tạo nên một cảnh quan đặc biệt.
Đó còn là dấu tích về cách một cộng đồng từng biến nơi ở thành không gian sinh tồn, phòng thủ và gắn kết qua nhiều thế kỷ.