Bỏ qua điều hướng
•

Chuỗi phim tài liệu Touch Vietnam

Chuỗi phim tài liệu Touch Vietnam
Nguồn ảnh: VnExpress

Chương trình truyền hình truyền cảm hứng

Touch Vietnam - phim tài liệu song ngữ Việt - Anh Phim tài liệu song ngữ Việt - Anh về làng nghề, văn hóa Việt - phát hành định kỳ trên YouTube, Facebook, TikTok và Instagram, mỗi số dài 8-15 phút.

Sau hơn một năm, chương trình đặt chân tới 25 làng nghề khắp ba miền, hoàn thiện 9 số phim tài liệu cùng hàng trăm video ngắn và tích lũy nhiều tư liệu gốc, tạo kho lưu trữ sống về di sản thủ công Việt Nam. Toàn bộ chi phí thiết bị ghi hình cho các chuyến điền dã đều do nhóm tự đầu tư, không có tài trợ ban đầu.

Các số đã phát gồm dệt lanh Lùng Tám của người H'Mông (Hà Giang nay là Tuyên Quang); lụa Vạn Phúc và khảm trai Chuôn Ngọ (Hà Nội); rèn Phúc Sen, nhuộm chàm, ngói âm dương Lũng Rì, hương Phja Thắp của người Nùng An (Cao Bằng); hoa giấy Thanh Tiên, hương Thủy Xuân, phấn nụ cung đình và pháp lam Huế. Song hành là Vietnamese.global - nhánh podcast chân dung nghệ nhân cho khán giả quốc tế.

Khác biệt của chương trình không nằm ở hình ảnh mà ở kỷ luật nghề nghiệp phía sau ống kính. Mỗi số bắt đầu bằng việc nghiên cứu tư liệu ở mức gần học thuật trước khi máy quay được bật. Nguyên tắc bất di bất dịch là gọi đúng tên cộng đồng: người Nùng An không phải người H'Mông. Êkip quan niệm một nhầm lẫn trong phim sẽ sống lâu hơn chính bộ phim ấy. Với pháp lam Huế - nghề đã thất truyền hoàn toàn và đang được giải mã lại từ đầu, chương trình gọi đúng là "tái dựng".

"Chuẩn mực đạo đức là quay cùng cộng đồng, không quay về cộng đồng: nghệ nhân là người kể chuyện chính, ê-kíp ở lại đủ lâu để hiểu trước khi dựng và công trạng luôn được trả về cho người giữ nghề chứ không dồn về thương hiệu, đại diện êkíp cho hay.

Nội dung được viết song ngữ ngay từ khâu kịch bản, không phải gắn phụ đề bổ sung, di sản Việt Nam cần được kể bằng ngôn ngữ thế giới đọc được, thay vì chờ người khác kể hộ. Hiện chương trình có hơn 30.000 người theo dõi trên các nền tảng, hơn 2.000.000 lượt xem tích lũy và phát hành 3 số mỗi tháng.

Độ phủ được đo bằng ba lớp:

Địa lý: 25 làng nghề, từ cao nguyên đá Hà Giang (Tuyên Quang) và vùng biên Cao Bằng đến cố đô Huế và Nam Bộ.

Nền tảng: bốn kênh số cùng podcast, toàn bộ song ngữ nên chạm được cả khán giả trong nước lẫn quốc tế.

Báo chí chính thống: riêng tháng 9/2026, Touch Vietnam là nhân vật của phóng sự 25 phút "Giữ gốc để đi xa hơn" - chuyên mục Người Hà Nội, Đài Phát thanh và Truyền hình Hà Nội, trước đó xuất hiện trên bản tin thời sự VTV1, chương trình "Việt Nam đa sắc" của VTV3 và chương trình "Góc nhìn văn hóa".

Với êkíp, tác động rõ nhất không nằm ở lượt xem. Đó là khi một nghệ nhân lần đầu thấy nghề mình được kể lại, gọi con cháu vào xem cùng; khi một làng nghề có bộ tư liệu đạt chuẩn mà trước đó chưa từng có, dùng được cho hồ sơ di sản và truyền nghề; khi một bạn trẻ nhắn rằng vừa biết ông bà mình từng làm nghề ấy.

Toàn bộ tư liệu do êkíp tự sản xuất, nhạc nền có bản quyền hợp lệ, nhân vật được xin phép ghi hình và xem lại trước khi phát sóng. Nhãn hiệu "Touch Vietnam" đã nộp đơn tại Cục Sở hữu trí tuệ.

Touch Vietnam không hiện đại hóa di sản, chỉ dịch di sản sang một ngôn ngữ mà người trẻ hôm nay dùng, để họ nhận ra đó là chuyện của chính mình. Mục tiêu trong ba năm tới của kênh là xây dựng kho lưu trữ di sản thủ công song ngữ mở, đáp ứng đầy đủ yêu cầu của sinh viên và các nhà nghiên cứu quốc tế.

Chuỗi phim tài liệu song ngữ Touch Vietnam đang nổi lên như một dự án độc lập tiêu biểu trong nỗ lực bảo tồn và lan tỏa văn hóa truyền thống Việt Nam. Sau hơn một năm tự đầu tư điền dã qua 25 làng nghề khắp ba miền, ê-kíp đã phát hành 9 số phim chuyên sâu cùng nhánh podcast Vietnamese.global, thu hút hơn 2 triệu lượt xem trên các nền tảng số. Các thước phim ghi lại chân thực nhiều nghề thủ công độc đáo như dệt lanh Lùng Tám, rèn Phúc Sen, khảm trai Chuôn Ngọ hay kỹ thuật tái dựng pháp lam Huế. Điểm làm nên sức nặng học thuật của chương trình nằm ở kỷ luật tư liệu nghiêm ngặt và đạo đức nghề nghiệp sau ống kính. Mọi nội dung đều được biên soạn song ngữ ngay từ khâu kịch bản, xác thực danh xưng tộc người chuẩn xác và đặt nghệ nhân vào vị trí chủ thể dẫn dắt câu chuyện. Tinh thần đồng hành cùng cộng đồng giúp dự án tạo dựng kho dữ liệu sống đạt chuẩn, hỗ trợ trực tiếp cho các hồ sơ di sản và công tác truyền nghề bản địa. Không chỉ gây tiếng vang trên mạng xã hội, Touch Vietnam còn được ghi nhận rộng rãi trên các kênh truyền hình quốc gia như VTV1, VTV3 và Đài Phát thanh - Truyền hình Hà Nội. Với bản quyền âm nhạc chặt chẽ cùng hồ sơ nhãn hiệu đã đăng ký tại Cục Sở hữu trí tuệ, dự án xác lập hướng tiếp cận bài bản cho truyền thông văn hóa. Sức lan tỏa bền bỉ này cho thấy di sản dân tộc hoàn toàn có thể tự cất lên tiếng nói hội nhập quốc tế khi được gìn giữ bằng sự tôn trọng nguyên bản.
amung