Cặp bàng đá hơn 400 năm sừng sững giữa sân đình
Tọa lạc xã Nhơn Mỹ, TP.Cần Thơ, đình thần Phụng Tường không chỉ được biết đến bởi những giá trị văn hóa, lịch sử mà còn gây ấn tượng với cặp bàng đá cổ thụ trong khuôn viên đình.
Một trong 2 cây bàng đá cổ thụ, được cho là có tuổi đời hơn 400 năm, hiện sừng sững giữa sân đình Phụng Tường
ẢNH: DUY TÂN
Cặp bàng đá cổ thụ được người dân địa phương gọi thân mật là "bàng ông" và "bàng bà". Cụ Dương Thị Xê (86 tuổi), người trông coi đình, cho biết từ khi cụ còn nhỏ, 2 cây bàng này đã sừng sững giữa sân đình. Năm 2012, "bàng ông" bị ngập úng, sau đó chết dần. "Bàng bà" cũng từng bị ảnh hưởng, lá héo úa một thời gian. May thay, những năm gần đây cây hồi phục, phát triển xanh tốt trở lại.
Cây “bàng bà” có chiều cao hơn 40 m, thân khoảng 10 người ôm mới xuể
ẢNH: DUY TÂN
Không ai biết chính xác cây bàng đá ở đình được trồng thời điểm nào, người dân chỉ ước đoán cây đã tồn tại hơn 400 năm. Hiện "bàng bà" ở giữa sân đình, cao hơn 40 m, chu vi thân trên 10 m, bộ rễ nổi lên mặt đất dài hơn 20 m. Thân cây u nần, sần sùi, nhiều rễ lớn tạo nên hình dáng đặc biệt. Hằng năm, Ban quản lý đình thần Phụng Tường phải thuê người trèo lên cây tỉa bỏ dây tầm gửi, cắt những cành già mục để bảo đảm an toàn.
Gốc cây “bàng bà” khổng lồ, rễ nổi lên mặt đất dài hàng chục mét
ẢNH: DUY TÂN
Bà Nguyễn Thị Phượng (59 tuổi, con gái cụ Xê) là người phụ trách trông coi, quét dọn đình thần, cho biết thêm về ý nghĩa tâm linh nơi đây. Trong đình có miếu Bà Chúa Xứ, thu hút rất đông du khách đến chiêm bái vào ngày vía (16.11 âm lịch). Ngoài các nghi lễ truyền thống, ngày vía còn có đoàn múa bóng rỗi, cầu mong quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu.
Gốc cây “bàng bà” khổng lồ, rễ nổi lên mặt đất dài hàng chục mét
ẢNH: DUY TÂN
Hơn 1 tỉ đồng thuê người đào gốc, đốn cây đã chết
Trong khi "bàng bà" vẫn xanh tốt thì số phận "bàng ông" rẽ sang hướng khác. Ông Mai Kiên (75 tuổi, ngụ phường Sóc Trăng, TP.Cần Thơ), người có hơn 50 năm gắn bó với nghề gỗ kể, năm 2014, trong một lần đi ngang đình thần Phụng Tường, ông nhìn thấy "bàng ông" đã chết khô nên dừng lại tìm hiểu.
Gốc cây “bàng ông” sau khi chết khô được ông Mai Kiên mua về và hồi sinh bằng cách chế tác nhiều tác phẩm độc đáo
ẢNH: DUY TÂN
Qua hỏi thăm người phụ trách đình, ông Kiên biết đây là một trong hai cây bàng đá cổ thụ có tuổi đời hàng trăm năm. Cây quá lớn nên sau khi chết, Ban quản lý đình phải thuê người đốn hạ.
Theo lời người dân địa phương, một nhóm người từ nơi khác đến nhận đốn cây. Tuy nhiên, sau khi hạ được vài cành lớn, họ bỏ dở công việc. Từ đó, nhiều người khác cũng ngại nhận đốn. Gốc và thân cây tiếp tục khô, một số vị trí bắt đầu mục dần.
Phần gốc “bàng ông” trông như một hang động thu nhỏ
ẢNH: DUY TÂN
Với kinh nghiệm nhiều năm trong nghề gỗ, ông Kiên nhận ra đây là một gốc cây đặc biệt, có hình dáng và hệ thống rễ rất đẹp. Năm 2014, ông ngỏ ý mua lại với giá 35 triệu đồng. Tuy nhiên, mua được gốc cây chỉ mới là bước đầu. Để đưa khối gỗ khổng lồ ra khỏi lòng đất, ông phải thuê hơn 10 công nhân đào sâu, lần theo từng rễ lớn để bứng toàn bộ phần gốc.
Những u nần ở gốc cây “bàng ông” tạo thành hình thù kỳ lạ
ẢNH: DUY TÂN
Các công nhân mất khoảng một tháng mới hoàn thành việc đào và đưa gốc cây lên mặt đất. Do kích thước quá lớn, ông Kiên lại phải thuê đất của người dân để mở lối cho xe cẩu hạng nặng tiếp cận, đồng thời bồi thường những cây xanh bị ảnh hưởng trong quá trình vận chuyển.
Tượng Phật Thích Ca cao khoảng 3 m làm từ gỗ cây “bàng ông”
ẢNH: DUY TÂN
Khối gốc cây được vận chuyển bằng xe chuyên dụng về phường Sóc Trăng, TP.Cần Thơ (trước đây là TP.Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng). Theo ông Kiên, do kích thước quá lớn, có những đoạn xe phải di chuyển rất chậm. “Ước chừng gốc bàng nặng 50 tấn. Tính cả tiền công đốn cây, đào gốc, vận chuyển và các chi phí khác, tôi đã phải bỏ ra hơn 1 tỉ đồng”, ông Kiên kể.
Tượng cọp làm từ gỗ cây “bàng ông”
ẢNH: DUY TÂN
Gốc cây cổ thụ "tái sinh" với nhiều tác phẩm nghệ thuật
Sau khi đưa gốc bàng về, nhiều người đến xem. Có người trả hơn 2 tỉ đồng để mua lại nhưng ông Kiên không bán, vì đây là một gốc bàng đá cổ thụ gắn với một địa danh và câu chuyện mà ông tình cờ gặp được trong quá trình làm nghề.
Những tác phẩm nghệ thuật được ông Kiên điêu khắc trên gốc cây bàng đá đã chết khô
ẢNH: DUY TÂN
Gốc cây có nhiều hốc lớn, trông như một hang động tự nhiên. Những đường vân, rễ cây và khối gỗ được ông Kiên điêu khắc nhiều tác phẩm nghệ thuật với hình dáng khác nhau. Trong đó nổi bật là tượng Phật Thích Ca cao khoảng 3 m đứng trên đài sen, hình tượng hổ cùng nhiều mô phỏng người, chim, thú.
Sau gần 12 năm, hiện vẫn có người tìm đến tham quan, hỏi mua khối gỗ đặc biệt từng được trả giá 35 tỉ đồng nhưng ông Kiên chưa bán
ẢNH: DUY TÂN
Ông Huỳnh Hồng Lạc (65 tuổi), người quản lý khu trưng bày, cũng là người thường xuyên chăm sóc tác phẩm này. Công việc hằng ngày của ông là lau chùi, đánh bóng bề mặt và sơn phủ nhằm hạn chế mối mọt, bảo vệ gỗ. "Để vệ sinh phần giữa gốc, tôi phải dùng đèn pin, chui vào như đi trong hang động. Cả đời tôi chưa từng thấy gốc cây nào lớn và kỳ vĩ đến vậy", ông Lạc cho biết.
Phần thân trên của cây “bàng ông” vẫn chưa được sử dụng để điêu khắc
ẢNH: DUY TÂN
Năm 2017, một người ở TP.HCM tìm đến hỏi mua với giá 35 tỉ đồng nhưng ông Kiên không bán. Gần đây, vẫn có người tìm đến tham quan, ngỏ ý mua khối gỗ đặc biệt này, song ông chưa gật đầu. Với ông, giá trị của gốc cây không nằm ở con số được định giá, mà còn ở câu chuyện về một cây cổ thụ từng sừng sững hàng trăm năm giữa sân đình. Khi cây chết, gốc được cứu khỏi cảnh mục nát, tiếp tục tồn tại dưới một hình hài khác.
Gần 12 năm kể từ ngày mua gốc bàng đá cổ thụ đã chết khô, ông Kiên vẫn gìn giữ tác phẩm như một dấu ấn đặc biệt trong hành trình gần nửa thế kỷ gắn bó với nghề gỗ.