Trần Khánh Ngọc, 22 tuổi, vừa tốt nghiệp ngành thiết kế nội thất Trường ĐH Văn Lang, cho biết qua trải nghiệm tìm việc, Ngọc nhận thấy nhà tuyển dụng không chỉ nhìn vào bằng cấp mà còn quan tâm kiến thức, kỹ năng và khả năng vận dụng vào công việc.
Theo Ngọc, quá trình học đại học cần gắn với thực tế thông qua workshop, liên kết với doanh nghiệp để sinh viên có thêm kinh nghiệm. Bên cạnh chuyên môn, kỹ năng giao tiếp, ngoại ngữ và công nghệ cũng cần được chú trọng.
Người trẻ nên học thêm các kỹ năng liên quan hoặc bổ trợ cho chuyên ngành để có công việc như kỳ vọng
ẢNH: MAI CÁT
"Người trẻ, nhất là sinh viên mới ra trường nên học các kỹ năng liên quan hoặc bổ trợ cho chuyên ngành của mình, như vậy sẽ dễ dàng tiếp cận nhiều công việc. Nhà tuyển dụng yêu cầu nhiều hơn ở bằng cấp, và chỉ tấm bằng thôi là chưa đủ", Ngọc nói.
Lê Tú Khuyên (27 tuổi) nhìn nhận bằng cấp có thể giúp hồ sơ cá nhân nổi bật hơn nhưng khi bước vào môi trường làm việc, kinh nghiệm và khả năng vận dụng kiến thức mới là điều cần thiết. Mặt khác, theo Khuyên, học thêm là cần thiết nhưng không nên dàn trải, mà cần lựa chọn kỹ năng phục vụ trực tiếp cho ngành học và mục tiêu nghề nghiệp. "Quan trọng là xác định học kỹ năng để làm gì", Khuyên nói.
Nguyễn Thị Siêu (30 tuổi) nhận thấy không ít người trẻ chạy theo thành tích, tích lũy nhiều kỹ năng nhưng chưa xác định được điểm mạnh thực sự. Theo Siêu, ngoài kiến thức chuyên môn, kỹ năng sống, giao tiếp, ứng xử với đồng nghiệp và khả năng thích nghi cũng không kém phần quan trọng.
"Bằng cấp không thể bảo đảm một người tìm được việc phù hợp. Học thêm kỹ năng giúp bạn tự tin hơn và có thể đáp ứng các yêu cầu khác nhau của công việc nhưng không nên chạy theo số lượng. Mỗi người cần xác định rõ lĩnh vực muốn theo đuổi và kỹ năng bổ sung sẽ phục vụ mục tiêu nào, như thế các kỹ năng hay chứng chỉ học thêm sẽ không lãng phí", Siêu chia sẻ.
PGS-TS Phạm Mạnh Hà, Trưởng nhóm chuyên môn Lý luận phương pháp và tâm lý ứng dụng, khoa Khoa học và công nghệ giáo dục, ĐH Bách khoa Hà Nội, nhìn nhận học thêm kỹ năng ngoài chuyên ngành phù hợp với thực tế tuyển dụng, nhưng người trẻ không nên dàn trải, chạy theo nhiều chứng chỉ mà không có kỹ năng nào đủ sâu. Ngoài ra, các kỹ năng như giao tiếp, viết, tư duy phản biện, giải quyết vấn đề, làm việc nhóm và khả năng làm việc cùng AI cũng cần được chú trọng.
Tiến sĩ Nguyễn Thu Thủy, Trưởng khoa Nghệ thuật và Thiết kế, Trường Khoa học liên ngành và nghệ thuật, ĐH Quốc gia Hà Nội, cho rằng người trẻ cần kiến thức nền tảng, kỹ năng có tính chuyển đổi, khả năng tự học liên tục và kinh nghiệm thực tế qua thực tập, dự án.
"Thay vì phụ thuộc cứng nhắc vào tên ngành trên bằng tốt nghiệp, người trẻ cần giữ thái độ nghiêm túc, tinh thần cầu tiến và khả năng học hỏi, học thêm nhiều kỹ năng nhưng phải biết vận dụng tốt. Kỹ năng đó cần phục vụ được thực tế công việc để chuyển đổi linh hoạt khi thị trường lao động thay đổi", bà Thủy nói.
Trong quá trình tuyển dụng, ông Huỳnh Quốc Thắng, Chủ tịch Tập đoàn Khoa học công nghệ Bách Khoa (P.Xuân Hòa, TP.HCM), cho biết ngoài kiến thức chuyên môn, không ít sinh viên mới ra trường còn thiếu tư duy thực tế, tinh thần chủ động và kỹ năng ngoài chuyên môn.
Theo ông Thắng, sinh viên nên tích lũy kinh nghiệm qua thực tập, dự án, sản phẩm cá nhân hoặc portfolio. Doanh nghiệp không chỉ quan tâm ứng viên học ngành gì, có bằng gì mà còn muốn biết ứng viên có kỹ năng gì, đã từng làm gì và tạo ra kết quả như thế nào.
Ông Thắng cũng lưu ý khả năng ứng dụng công nghệ, đặc biệt là ngoại ngữ, kỹ năng số và AI. "AI chỉ là công cụ, lợi thế thực sự nằm ở khả năng kết hợp công nghệ với kiến thức chuyên môn, hiểu biết thực tế và các kỹ năng sống khác để giải quyết các bài toán cụ thể của doanh nghiệp", ông Thắng nói và nhận định thêm: "Bằng cấp vẫn cần nhưng chưa đủ. Doanh nghiệp cần những người có năng lực thực chiến, thái độ tốt, khả năng thích nghi và biết sử dụng AI như một công cụ để xử lý công việc hiệu quả hơn".