Sinh ra và lớn lên trong cộng đồng Hrê ở xã Sơn Hà (Quảng Ngãi), Trinh Sơn Uyên (30 tuổi) có cơ hội tiếp nhận những hiểu biết về ẩm thực, phong tục, tập quán và đời sống tinh thần của dân tộc mình. Tốt nghiệp chuyên ngành ngữ văn Trường ĐH Sư phạm - ĐH Huế, Uyên càng có điều kiện tìm hiểu sâu hơn về những giá trị văn hóa gắn bó với quê hương.
Trinh Sơn Uyên bên không gian bếp lưu giữ bản sắc người Hrê
ẢNH: HẢI PHONG
Những điều tưởng như bình dị trong đời sống của người Hrê không chỉ là ký ức tuổi thơ mà còn trở thành nguồn cảm hứng để hình thành ý tưởng khởi nghiệp. Từ đó, Uyên bắt tay xây dựng Plây Hrê với mong muốn biến những giá trị văn hóa vốn hiện hữu trong cộng đồng thành sản phẩm có thể trải nghiệm, tiêu dùng và tạo ra thu nhập cho người dân.
Trên diện tích khoảng 1 ha, Plây Hrê được xây dựng theo dáng dấp một không gian làng truyền thống với nhà sàn, ao cá, vườn hoa, vườn rau, khu sinh hoạt chung và sân khấu biểu diễn cồng chiêng, dân ca Hrê.
Điểm khác biệt của mô hình là văn hóa không chỉ được giới thiệu qua hiện vật hay những tiết mục biểu diễn. Du khách được trực tiếp tham gia vào các hoạt động đời thường của người Hrê như: hái rau, chế biến món ăn, tìm hiểu nghề đan lát, học đánh chiêng, đàn tre hoặc nghỉ lại tại homestay.
"Du khách tìm đến một không gian văn hóa bản địa không chỉ để ăn một bữa cơm hay nghỉ một đêm, mà còn để trải nghiệm những điều gắn với đời sống, lịch sử và văn hóa của cộng đồng. Điều quan trọng là họ cảm thấy số tiền mình bỏ ra xứng đáng với những gì nhận lại", Uyên chia sẻ.
Trinh Sơn Uyên bên sản phẩm OCOP 3 sao cá lăng gác bếp
ẢNH: NVCC
Ẩm thực truyền thống là một trong những điểm nhấn của Plây Hrê. Những món ăn mang hương vị núi rừng được chế biến từ nguyên liệu địa phương, phục vụ theo hình thức cơm làng và tiệc ngoài trời. Cá lăng, thịt heo đen, thịt trâu - bò gác bếp, cá chuồn tẩm gia vị sả, ớt xiêm... được giới thiệu và bày bán tại mô hình, qua đó tạo thêm đầu ra cho nông sản, thực phẩm của người dân địa phương.
Điều Uyên hướng đến không dừng lại ở việc xây dựng một điểm tham quan. Cô muốn người dân địa phương trở thành những chủ thể thực sự của hoạt động bảo tồn và phát triển văn hóa.
Tại Plây Hrê, các nghệ nhân trực tiếp tham gia biểu diễn chiêng ba, đan lát và hướng dẫn du khách trải nghiệm. Những người am hiểu ẩm thực Hrê thì tham gia chế biến, phục vụ các món ăn truyền thống. Cùng với việc quảng bá văn hóa, mô hình tạo thêm việc làm và nguồn thu nhập cho người dân.
Theo Uyên, những người tham gia mô hình có thêm nguồn thu nhập ngoài công việc đồng áng, nương rẫy thường nhật. Đây cũng là cách để người dân nhận thấy những giá trị văn hóa của chính cộng đồng mình có thể trở thành nguồn lực phát triển kinh tế.
Hiện Plây Hrê đã kết nối với nhiều nhóm khách, từ học sinh tham gia các hoạt động ngoại khóa đến khách vãng lai, khách du lịch và những người yêu thích khám phá, nghiên cứu văn hóa. Uyên cũng từng bước mở rộng liên kết với các đơn vị lữ hành, đưa trải nghiệm văn hóa Hrê đến gần hơn với du khách.
Những nỗ lực đó đã mang lại dấu mốc đáng nhớ khi dự án Plây Hrê được T.Ư Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trao giải ba tại Cuộc thi Dự án khởi nghiệp thanh niên nông thôn năm 2026, tổ chức tại Đắk Lắk.
Ông Giáp Hùng Vương, Phó chủ tịch UBND xã Sơn Hà, cho biết địa phương ghi nhận và đánh giá cao tinh thần dám nghĩ, dám làm của Trinh Sơn Uyên. Theo ông, Plây Hrê không chỉ là một mô hình khởi nghiệp của thanh niên mà còn có ý nghĩa trong việc gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa của cộng đồng Hrê.